Gabinete de Medallas do Museo de Belas Artes de Lión

Para outros artigos de entidades numismáticas coa palabra "gabinete", véxanse as páxinas de homónimos Gabinete, e Gabinete de Medallas e Gabinete numismático'''.

O Gabinete de Medallas do Museo de Belas Artes de Lión (en francés: Médaillier du musée des Beaux-Arts de Lión) é a colección de moedas, medallas, selos e outros obxectos numismáticos que conserva o Museo de Belas Artes de Lión.

Esta colección numismática, creada no século XVIII, foi transferida ao museo da cidade en 1810 e desde entón foise enriquecendo mediante adquisicións, depósitos de tesouros e legados. Abrangue toda a historia monetaria e das artes afíns, e é a segunda máis importante de Francia, despois da do Gabinete de Medallas da Biblioteca Nacional de Francia.

Historia

A colección do gabinete numismático é a máis antiga do Museo de Belas Artes de Lión, con varias series monetarias pertencentes á cidade de Lión desde 1733.Guillemain, J. (1992). Páxinas 210-212.

Creceu axiña ao longo do século XIX, grazas a unha gran cantidade de adquisicións, doazóns e, sobre todo, legados. O século XX coñeceu un forte enlentecemento do seu desenvolvemento, e mesmo un certo abandono durante as décadas de 1910 e 1930. Despois da segunda guerra mundial, a colección de moedas e medallas foi obxecto de varios proxectos, entre eles a descrición científica e a catalogación fotográfica.

Orixes do gabinete de medallas miniatura|300x300px|Biblioteca do antigo College da Trinité, de Lión, un dos berces da colección. As orixes da colección do Collège de la Trinité de Lión remóntanse ao século XVI, cando comezou a desenvolverse como resultado dunha preocupación humanista polo coñecemento da antigüidade clásica. Lión albergaba as coleccións máis importantes do reino, e as primeiras obras numismáticas en francés publicaron alí en 1553.Ramond, S. (2013). Páxina 31.

A colección de gabinete da cidade fundouse cun espírito máis museográfico. Uniuse á do College en 1792. Estas dúas coleccións enriquecéronse principalmente con tres adquisicións excepcionais: o gabinete de Antoine Laisné, adquirido en 1733;Guillemain, J. (1992). Páxina 212. o gabinete de medallas do cóengo Romans de Rives, adquirido en 1717 por Jacques-claude Claret de la Tourette de Fleurieu e vendido á cidade en 1733 polo seu fillo; e a colección do cabaleiro Félicien de Monts de Savasse,"Monts de Savasse, Félicien de, 1700-1768". Numelyo. Bibliothèque numérique de Lyon (fr.wikipedia.org). en 1735.Béghain, P. et al. (2009). Páxina 834.

Estas coleccións foron formadas por eruditos e, cando Laisné vendeu a súa colección á cidade de Lión en 1733, os concelleiros da cidade, movidos por un desexo de prestixio, decidiron engadir unha sala especial á biblioteca municipal para albergar e expor as coleccións da cidade.Guillemain, J. (1992). Páxinas 210-211.

Principios do século XIX miniatura|304x304px|François Artaud, director do Museo de Belas Artes de Lión a principios do século XIX. As primeiras coleccións numismáticas do museo de Belas Artes constituíronse a principios do século XIX, cando en 1810 o museo, dirixido daquela por François Artaud, recibiu 8.582 moedas procedentes das dúas coleccións prerrevolucionarias máis importantes de Lión, a do Collège de la Trinité e a do Gabinete da Cidade. Estas coleccións foron confiadas ao museo polo bibliotecario da cidade, Antoine-François Delandine, en 1810, logo de pasar primeiramente pola entón abadía de Saint-Pïerre, en 1793, e despois pola biblioteca da cidade.Planet, F. (1992). Páxina 25.

Entre o século XVIII e principios do XIX produciuse un claro cambio no tipo de pezas adquiridas polos coleccionistas locais e, xa que logo, subministradas a través de vendas, agasallos ou legados ao Gabinete de Medallas do Museo de Belas Artes. Antes da Revolución Francesa, a filosofía da Ilustración avivou o interese dos eruditos pola Antigüidade, pero o trauma da axitación revolucionaria fixo que os coleccionistas se volvesen cara á Idade Media e o mundo celta na procura de orixes sociais e relixiosas.Planet, F. (1992). Páxina 28.

Durante a primeira metade do século XIX, as moedas locais e os tesouros galo-romanos foron os principais obxectos que se incorporaron ás coleccións. A riqueza das series celtas e medievais debeuse ás importantes coleccións de afeccionados lioneses que se incorporaron ao museo na segunda metade do século, como os conxuntos adquiridos a Louis de la Saussaye —moedas galas— e Henry Morin-Pons —moedas medievais— en 1863. A colección de medallas tamén se enriqueceu notablemente co legado de Jacques-Antoine Lambert."Lambert, Jacques-Antoine, 1770-1850". Numelyo. Bibliothèque numérique de Lyon (Numelyo.bm-lyon.fr).

Os primeiros directores do museo tamén enriqueceron as coleccións da súa institución adquirindo tesouros monetarios descubertos na rexión, o máis importante dos cales foi o tesouro de Ruffieu en 1837.Ramond, S. (2013). Páxina 33. Para iso, comprometeron grandes sumas ou realizaron importantes intercambios. En 1843, por exemplo, Ambroise Comarmond"Comarmond, Ambroise Marie". Comité des travaux historiques et scientifiques (Cths.fr). intercambiou unha serie completa de moedas dos emperadores romanos polo tesouro descuberto nas terras dos Lazaristas. Pouco despois, para financiar as súas adquisicións, fixo vender pola cidade lotes de moedas consideradas indignas de figurar na colección do Gabinete.Planet, F. (1992). Páxina 57.

Baixo a Terceira República miniatura|Algunhas pezas do Gabinete proveñen de antigas coleccións privadas, como a de Gustave de Ponton d'Amécourt, en 1887 A partir de 1878, o novo pulo dado ás adquisicións pola dirección do museo afectou tamén a colección do Gabinete de Medallas, que adquiriu numerosas pezas e diversificou as súas coleccións grazas aos esforzos dos seus dous conservadores, Jean-Baptiste Giraud e Paul Dissard, que compraron tanto a particulares como a expertos. Aínda que Paul Dissard, que se beneficiaba da xenerosidade do concello, puido realizar numerosas adquisicións a través das canles tradicionais, tanto a descubridores de tesouros como a propietarios ou a coleccionistas locais, tamén explorou novas vías de adquisición na época para a institución: grandes coleccionistas parisienses e participación na compra de grandes dispersións de coleccións de primeira orde, como a de Gustave Ponton d'Amécourt en 1887 e a de H. Montagu en 1896.Collection de M. le vicomte de Ponton d'Amécourt. Monnaies d'or romaines et byzantines. Rollin et Feuardent, París, 1887Collection de feu M.H. Montagu ... : Monnaies d'or, romaines et byzantines. Rollin & Feuardent, Paris, 1896. [ver en WorldCat.com] En total, o Gabinete de Medallas adquiriu vinte e sete pezas por 10.000 francos só nestas dúas transaccións.Planet, F. (1992). Páxina 30.

Este renovado interese pola numismática por parte da elite da cidade conduciu á creación dunha amplísima colección no Gabinete de Medallas do Museo de Belas Artes de Lión, cunha gran variedade de moedas que tendía á universalidade. Segundo Planet, "a adquisición das máis fermosas moedas antigas expostas hoxe en día data deste período".Planet, F. (1992). Páxina 32.

O período de entre guerras Entre a morte de Paul Dissard e a chegada de Jean Tricou, o Gabinete de Medallas entrou nun estado de letargo. O Concello de Lión decidiu suprimir o cargo de director do museo arqueolóxico e o sucesor de Giraud en 1910, Henri Focillon, restableceu a unidade de xestión de todos os departamentos do museo. Durante este período, o Gabinete de Medallas non realizou adquisicións salientable. As escasas incorporacións corresponderon a legados, depósitos e compras raras, como a Colección Sabatier, en 1938, de selos fiscais. Como mostra do desinterese da dirección do museo pola numismática, cando se dispersaron algunhas coleccións significativas —coleccións Récamier en 1924, Poncet en 1925 ou Dissart en 1928—, o museo non se comprometeu a ningunha compra.Planet, F. (1992). Páxina 33. miniatura|289x289px|Henri Focillon, conservador do Museo de Belas Artes de Lión no período 1913-1924. Este período escuro tamén estivo marcado por numerosas perdas e contratempos para as coleccións. O museo sufriu varios roubos importantes, entre eles un o 14 de febreiro de 1901, do que só se recuperou unha parte. O museo tamén intercambiou pezas con outras institucións, o que empobreceu as súas coleccións. Cando se recompilou o arquivo fotográfico de 1937 e se comparou cos rexistros de entrada, observáronse numerosas lagoas.

Así e todo, aínda que o mantemento e a conservación do museo deixaban moito que desexar, o director, René Jullian, que chegara en 1933, nomeou un conservador do Gabinete de Medallas de París, Pierre Espezel,"Pierre d' Espezel (1893-1959)". Bnf.fr para avaliar a magnitude do problema e estudar unha reorganización. Entre 1936 e 1939, fotografou e clasificou todas as moedas de ouro, as series reais e algunhas moedas feudais, pero todas as súas recomendacións para unha nova presentación ao público e a publicación oficial das coleccións ficaron desatendidas.Planet, F. (1992). Páxina 35.

Jean Tricou, na súa presentación do Gabinete de Medallas á cidade en 1953, afirmaba: "Baldeiráronse ou deixáronse baldeirar os agochos, revolvéronse expositores e caixóns, desclasificáronse as series, mesturáronse os achados coas coleccións privadas, todo iso en gran proveito de visitantes sen escrúpulos".

De 1950 en adiante miniatura|300x300px|O tesouro de Terreaux, achado en 1993 e conservado non Gabinete de Lión. A segunda metade do século XX estivo marcada polos importantes traballos de investigación científica emprendidos para inventariar os vastos fondos que compoñen actualmente as coleccións, traballos dirixidos por Jean Tricou a partir de 1936 e que duraron varios anos. Estes estudos foron retomados e continuados por Louis Chaurand a partir de 1977. Madeleine Rocher-Jauneau continuou o labor iniciado por Espezel de recompilación do repertorio fotográfico entre 1963 e 1968.

Numerosas publicacións, que foron posibles grazas ao arquivo fotográfico e ao apoio dos conservadores, contribuíron a desenvolver o coñecemento científico da riqueza das coleccións do Gabinete de Medallas durante este período. As moedas romanas foron amplamente utilizadas por Jean-Baptiste Giard, Pierre Bastien e Robert Turcan, e as moedas e medallas do período moderno foron descritas detalladamente por Jean Tricou.

Este período non estivo marcado por grandes adquisicións —colección Côte en 1960, museo Guimet en 1975 e colección Bullukian en 1985—, pero si pola chegada de varios achados —tesouro de Bourg-Saint-Christophe en 1954, tesouro de Terreaux en 1993, e tesouro de Célestins en 2004—,Carrara, S.; Planet, F. (2005). "Le trésor monétaire du couvent des Célestins". En Les Célestins du couvent au théâtre. Mémoire Active, Lión. Páxinas 31-39. todos eles moi apreciados polo público e que se prestaron regularmente para exposicións internacionais.

Cando se renovou o museo na década de 1990, a sala do Gabinete de Medallas trasladouse á súa localización actual e revisouse o seu enfoque museográfico para reflectir a amplitude das coleccións.

As coleccións O Gabinete de Medallas de Lión é o que ten a segunda colección máis importante de Francia, despois da do Gabinete de Medallas da Biblioteca Nacional. Posúe preto de 50.000 obxectos, entre moedas, medallas, fichas, selos e xoias. É moi coñecido en toda Europa e desempeñou un papel destacado na numismática mundial desde a súa creación a principios do século XIX.

Moedas gregas A colección de moedas helenísticas constituíuse principalmente a principios do século XVIII e finais do XIX. Abrangue un grupo moi amplo de moedas da propia Grecia e unha boa representación de moedas das rexións circundantes.Planet, F. (1992). Páxina 37. Segundo datos de 1992, o Gabinete albergaba 2.338 moedas gregas, das que 30 eran de ouro, 328 de prata e 1.980 de bronce. Delas, unha selección expúñase nunha vitrina lateral e noutra central:Planet, F. (1992). Páxina 41.