A xerga chinook (chinuk wawa ou , tamén coñecida sinxelamente como chinook ou jargon) é unha lingua que xurdiu como un pidgin ou lingua de comercio no noroeste do Pacífico norteamericano. Estendeuse durante o século XIX desde o baixo río Columbia, primeiro a outras áreas dos actuais Oregón e Washington, despois á Columbia Británica e partes de Alasca, norte de California, Idaho e Montana, ás veces tomando as características dunha lingua crioula. Descende en parte da lingua chinook, na que se basea gran parte do seu vocabulario. Aproximadamente o 15 por cento do seu léxico é francés, e tamén fai uso de palabras de préstamo en inglés e doutros sistemas lingüísticos. Toda a súa forma escrita está na taquigrafía duployana desenvolvida polo sacerdote francés Émile Duployé.
Moitas palabras da xerga chinook seguen sendo de uso común no oeste dos Estados Unidos e na Columbia Británica do Canadá, e foi descrita como parte dunha herdanza multicultural que comparten os habitantes modernos do noroeste do Pacífico. O número total de palabras en xerga publicadas nos léxicos é só duns poucos centos. Ten un sistema gramatical sinxelo. Na xerga chinook, a consoante é rara, e as palabras de préstamo en inglés e francés, como rice e , cambiaron na súa adopción á xerga, a e , respectivamente.
Segundo datos de 2013 só tiña 1 falante. A xerga chinook está clasificada como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.
Nome A maioría dos libros escritos en inglés aínda usan o termo "chinook jargon", mais algúns lingüistas que traballan coa preservación dunha forma crioulizada da lingua usada en Grand Ronde, Oregón, prefiren o termo chinuk wawa (coa ortografía 'chinuk' no canto de 'chinook'). Os falantes históricos non usaban o nome de chinook wawa, senón de "the Wawa" ou "Lelang" (do francés , a lingua). Wawa tamén significa fala ou palabras; "have a wawa" significa "manteña unha charla", mesmo no inglés idiomático moderno, e lelang tamén significa a parte física do corpo, a lingua.
O nome da xerga variou ao longo do territorio no que se usaba. Por exemplo: skokum hiyu na área de Boston Bar-Lytton do canón Fraser, ou en moitas áreas simplemente "a antiga lingua comercial" ou "a lingua da baía de Hudson".
Notas
Véxase tamén
Bibliografía Dicionarios en liña
Directory to on-line Jargon dictionaries Abridged Chinook Dictionary Chinook Jargon history, dictionary and phrasebook—includes annotated version of Shaw's dictionary, augmented by content from other word lists.
Categoría:Xerga chinook Categoría:Linguas crioulas e pidgins de base nativa americana Categoría:Linguas do Canadá Categoría:Linguas dos Estados Unidos de América Categoría:Revitalización de linguas nativas americanas Categoría:Linguas mortas de América do Norte