Soledad Casilda Hernáez Vargas, nada en Zizurkil (Guipúscoa) o 9 de abril de 1914 e finada en Saint-Jean-de-Luz (Francia) o 31 de agosto de 1992, ás veces citada como Casilda Méndez Hernáez e coñecida como Kasilda, Kaxilda, Kasi ou La Miliciana, foi unha militante anarquista española, compañeira de Félix Likiniano.
Traxectoria Hernáez, filla de nai solteira e pai descoñecido, naceu na casa berce Fraisoro de Zizurkil. A súa avoa era de etnia xitana e os seus tíos anarquistas influíron na súa temperá iniciación libertaria. Criouse no barrio donostiarra de Egia, onde aprendeu a ler e escribir na escola pública de Atotxa.
A partir de 1931 militou en Mocidades Libertarias e asistiu aos ateneos libertarios, que foron para ela unha segunda escola. Foi detida brevemente por facer un chamamento á folga nunha empresa cuxo persoal estaba composto por mulleres. Tamén causou escándalo daquela a súa práctica do nudismo na praia de Zurriola. A súa intensa participación na folga revolucionaria de outubro de 1934 provocou que fose detida e condenada por un tribunal de guerra a 9 anos de cárcere por repartir propaganda e 20 máis por posesión de explosivos. Foi encarcerada no forte de Nuestra Señora de Guadalupe e posteriormente trasladada ao cárcere de mulleres de Ventas de Madrid. Tras dous anos de reclusión foi liberada grazas á amnistía xeral que concedeu a Fronte Popular a comezos de 1936.
Ao pouco de saír de prisión coñeceu o militante anarquista Félix Likiniano, quen sería o seu compañeiro para sempre. Simpatizou coa agrupación Mujeres Libres, creada o mesmo ano, aínda que sen chegar a formar parte da mesma.
Tras estalar a guerra civil en xullo de 1936, implicouse na milicia antifranquista. Participou na defensa de Donostia, a batalla de Irún, a columna Hilario-Zamora na fronte de Aragón e a fronte do Ebro. Ante o triunfo do bando sublevado en Barcelona, exiliouse con Likiniano a Francia a través dos Pireneos e pasou polos campos de concentración de Argelès e Gurs até verán de 1940. Unha vez libres, trasladáronse a Bordeos. O seu domicilio serviu como centro da resistencia contra o franquismo e o nazismo e foi coñecido como o «Consulado Vasco».
Anos despois, tras o enfraquecemento do movemento anarquista, a parella solidarizouse co independentismo vasco e coa organización armada Euskadi Ta Askatasuna (ETA). Con todo, a relación entre Casilda e Félix arrefriou e entrou nun estado depresivo do que se recuperaría máis adiante.
Morreu de cancro en Saint-Jean-de-Luz (Francia) o 31 de agosto de 1992. Está enterrada xunto con Félix Likiniano no cemiterio de Biarritz. Na súa lápida, por iniciativa da súa amiga Begoña Gorospe, inscribiuse a frase «Muller, ti es o lume que non se apaga» ().
Recoñecementos En 1985 Luis María Jiménez de Aberásturi publicou a biografía Casilda, miliciana: historia de un sentimiento.
En 2021 o grupo de teatro Goitibera estreou Kasilda, bukatzen ez dean sua, obra realizada na súa honra.
En 2022 estreouse o documental Casilda, el eco de otros pasos, do director Juan Felipe, sobre a figura de Hernáez. Ese ano tamén se publicou a novela gráfica Casilda revolucionaria de Rubén Uceda Villanueva, que narra a vida da anarquista en primeira persoa.
Notas
Véxase tamén
Ligazóns externas Coloquio sobre o documental Casilda. El eco de otros pasos. Interveñen: Juan Felipe (director), Luis Jiménez de Aberaturi (escritor), Xabier Erauskin (FAL), Josetxo Etxeberria (Liburutopia Kultur Elkartea). Mujeres malditas RTVE Play Radio
Categoría:Personalidades da guerra civil española
Categoría:Nados en 1914 Categoría:Finados en 1992 Categoría:Anarquistas de España Categoría:Nados en Zizurkil Categoría:Finados por cancro Categoría:Anarcofeministas