Lupicino, foi un oficial do exército romano da antigüidade tardía que serviu baixo os emperadores Valentiniano I e Valente (reinado 365–378). Distinguiuse na schola gentilium loitando contra os alamanos no ano 368. Serviu como tribuno militar en Panonia no ano 376, e tamén tivo participación na Guerra Gótica (376-382), provocando cos seus feitos a revolta goda de Fritixerno e Alavivo que rematou na batalla de Marcianópolis.

Contexto histórico No século IV, os godos estaban nas fronteiras do Imperio Romano e intentaron establecerse alí permanentemente. Estaban divididos en dúas faccións principais: os grutungos, que se propuxeron conquistar as rexións entre o Volga, os Urais e o Cáucaso baixo o liderado de Ermanarico, un caudillo da dinastía dos amalos; e os tervingos, que loitaron no centro e sur de Europa. Sendo un pobo nómade, buscaban constantemente subministracións regulares para alimentar á súa numerosa poboación. A partir de Constantino, os romanos asinaron tratados (foedus) con eles, outorgándolles o status de federados e participaban alistados nos exércitos do imperio a cambio de subsidios.

Traxectoria Lupicino aparece citado por primeira vez no ano 368, cando serviu con distinción na Schola Gentilium contra os alamanos. Pouco despois, no 376, serviu como tribuno en Panonia, como o evidencian inscricións en tellas na Panonia inferior. No ano 377, menciónase de novo, na diocese da Tracia como comes rei militaris per Thracias (en galego, conde de asuntos militares en Tracia); é dicir, comandante dos asuntos militares.

Foedus cos tervingos miniatura|Sólido de Valente. Durante este período, debido ás incursións hunas, un gran continxente tervingo liderado por Fritixerno e Alavivo enviou unha embaixada ao emperador solicitando permiso para establecérense dentro do imperio, e o permiso foilles concedido. O emperador decretara que os godos se establecerían en Moesia Secunda e Dacia Ripense e recibirían axuda romana durante a súa migración a través do río e antes de se converteren en autosuficientes. Nese momento, Valente partira cara a Oriente para prepararse para loitar contra o Imperio sasánida e deixou a Lupicino e ao dux Máximo para que se supervisasen, dentro do imperio ao longo do Baixo Danubio, o asentamento dos inmigrantes tervingos recentemente chegados. A intención do emperador era poder recrutar unha gran parte dos tervingos como soldados para fortificar as cidades orientais, e tamén esperaba que o resto se asentase como agricultores e logo pagase impostos.

Non obstante, o plan acabou por frustrarse porque, por unha banda, os inmigrantes cruzaron preto de Durostorum (a actual Silistra, Bulgaria) e o seu número superou con creces a cantidade esperada, facendo que os subministracións recollidas fosen insuficientes; e, por outra, a situación agravouse grandemente polo atraso de case dous meses para a chegada da resposta imperial dende Oriente.

Comezo da Guerra Gótica Ademais, aproveitando a fame consecuente que sentiron os tervingos, Lupicino e Máximo, procederon tolamente a extorsionalos e matalos de fame e gañaron moito diñeiro vendendo pequenas cantidades de comida e cadáveres de cans polo prezo de nenos tervingos para seren vendidos como escravos; incluídos os de orixe nobre.

Como forma de controlar os inquietos continxentes tervingos, Lupicino ordenou que se dirixise ás tropas tracias para escoltar os inmigrantes a un campamento preto de Marcianópolis (a actual Devnja). Alí, probablemente no outono de 376 ou no inverno de 376/377, Lupicino convocou a Fritixerno e Alavivo a un banquete de reconciliación. Durante a reunión, un grupo de godos famentos atacou o asedio, e o oficial romano, interpretándoo como un golpe de estado, ordenou aos seus homes que matasen os gardas dos líderes tervingos.

Os feitos non están totalmente claros pois, segundo Xordanes, Alavivo morreu na confusión mentres que Fritixerno conseguira escapar; porén, segundo Amiano Marcelino, Fritixerno conseguiu convencer a Lupicino de que o deixase ir co pretexto de calmar ao seu pobo. Unha vez, a salvo, Fritixerno formou un exército co que comezou a saquear aldeas e granxas preto da cidade para conseguir comida e vinganza.

Despois de intentar un intento de asasinato errado dos líderes góticos mentres supostamente se reunían con eles para discutir a paz, Lupicino liderou as súas tropas cara a unha derrota total na batalla de Marcianópolis. Descoñécese se Lupicino foi destituído, executado ou asasinado en batallas posteriores aínda que, ao parecer, foi substituído por novos comandantes no ano 377. As súas accións mostraron directa e dinamicamente que o Imperio Romano estaba en declive.

Famentos e humillados, os godos irrumpiron nunha revolta aberta que que deu comezo á Guerra Gótica do ano 376 e á catastrófica Batalla de Adrianópole na que morreu o emperador Valente.

Notas

Véxase tamén

Bibliografía

Fontes antigas

Fontes modernas

Categoría:Militares da Roma antiga Categoría:Guerras Góticas