Juan Moreira, nado en San José de Flores en 1829 e finado en Lobos o 30 de abril de 1874, foi un gaucho arxentino e figura histórica do folclore popular do seu país.
Nado no que entón era o distrito bonaerense de San José de Flores, e hoxe os barrios bonaerenses de Flores e Floresta, viviu desde a infancia no distrito de La Matanza. A súa vida estivo chea de inxustizas —consideradas representativas das que sufriu o gaucho arxentino—, o que o levou a enfrontarse en combates numerosas veces e a ser perseguido pola policía, ata que foi asasinado por esta o 30 de abril de 1874 en Lobos.
Traxectoria miniatura|O actor José Podestá interpretando a Juan Moreira a cabalo. O seu pai era o galego José Custodio Moreira, orixinario de Fisterra e cuxo nome real era Mateo Blanco, un temible membro da Mazorca, organización parapolicial ao servizo de Juan Manuel de Rosas. Coñecido pola súa crueldade e falta de piedade, algúns historiadores afirman que os seus crimes levárono a ser condenado a morte polo propio Rosas. Súa nai era Ventura Núñez.
Durante case trinta anos, Juan Moreira levou unha vida tranquila, dedicando o seu tempo ao traballo rural ata que adquiriu a súa propia granxa, algunhas cabezas de gando e algunhas hectáreas de terra para plantar. Era un home alto e robusto, de cabelo castaño a louro e pel rosada e con manchas de variola. Tiña bos modais e era hábil coa guitarra, razón pola cal era ben considerado por Vicenta Andrea Santillán, da que se namorou e coa que casou.
O seu matrimonio con Vicenta foi o comezo de todos os seus problemas, xa que o tenente de alcalde local, coñecido como Don Francisco, tamén estaba namorado dela e comezou a perseguilo, acusándoo de actos inxustificables. A primeira multa que recibiu de Don Francisco foi por celebrar a súa festa de vodas sen a autorización, pola que tivo que pagar 500 pesos.
Naquel tempo, Moreira emprestáralle a Sardetti, o tendeiro da vila, uns 10.000 pesos, que este pretendía usar para comprar produtos locais. Sardetti negouse a devolver o préstamo, polo que Moreira, sen ningunha documentación que o xustificase, presentou unha denuncia ante o tenente de alcalde. Non está claro se Sardetti e Don Francisco conspiraron contra el, pero Sardetti negou a débeda e Moreira foi castigado con 48 horas no cepo, acusado de reclamar o que non era seu. Indignado, Moreira xurou acoitelar a Sardetti por cada 1.000 pesos que este lle debía. Cumpriu a súa promesa nun duelo de coitelos na propia tenda de Sardetti e, ao seu regreso, tivo que loitar contra Don Francisco e catro soldados do seu rancho que estaban alí para arrestalo. Don Francisco e dous soldados morreron na loita posterior.
Foi a partir deste momento cando comezou a gañar fama na rexión. Participou en máis pelexas, que continuou gañando, moitas delas desafíos ante outros gauchos que querían poñer a proba a súa propia habilidade. Finalmente, comezou a traballar como gardacostas para políticos a cambio de "limpar o seu nome". Foi gardacostas de Adolfo Alsina, gobernador da provincia e vicepresidente da nación.
Moreira só posuía un cabalo castaño, un can pequeno chamado "Cacique", un poncho, un enorme coitelo que lle regalara Adolfo Alsina e dous trabucos . Sempre durmía ao aire libre co seu can "Cacique", que lle servía de gardián, e nunca quitaba a sela do seu cabalo por se tiña que escapar. Viaxou polas vilas de Navarro, General Las Heras, Lobos e 25 de Mayo, e pasou algún tempo nos campamentos do xefe Coliqueo. Ao seu regreso, continuou a súa vida errante, enfrontándose a numerosas patrullas policiais e participando en batallas desiguais das que sempre saía vitorioso. Os rumores suxiren que se volveu provocador e mesmo ladrón, aínda que non hai probas concluíntes que respalden estas afirmacións.
En abril de 1874, o xuíz de paz de Lobos, Casimiro Villamayor, actuando por orde de Mariano Acosta, gobernador da provincia de Bos Aires, enviou 25 homes ao mando do comandante Bosch da policía porteña. Rodearon a Juan Moreira na tenda e taberna "La Estrella", situada no lugar do que hoxe é o Sanatorio de Lobos, na intersección das rúas Chacabuco e Cardoner. Moreira loitou con todas as súas forzas, pero xusto cando estaba a piques de saltar o muro entre a policía e o seu cabalo, foi ferido pola baioneta do sarxento Chirino, que lle perforou o pulmón esquerdo. Non obstante, Moreira conseguiu disparar o seu trabuco, ferindo a Chirino na cara, causándolle a perda dun ollo e cortándolle catro dedos cun golpe de machada. Moreira caeu pero conseguiu levantarse e ferir a Eulogio Varela, morrendo case de inmediato, converténdose así nunha lenda e nun dos personaxes populares máis coñecidos da historia popular arxentina.
Moreira deixou un fillo e a súa esposa. Os seus restos están no cemiterio de Lobos.
Legado Juan Moreira é unha das figuras máis importantes da historia popular da Arxentina. A súa vida estivo marcada pola violencia e a inxustiza que caracterizaba o tratamento recibido polos gauchos. A súa caveira e algúns dos seus efectos persoais poden verse no Museo Juan Domingo Perón.«La pulpería La Estrella y el cráneo de Juan Moreira». Revista Ñ, diario Clarín A súa vida inspirou a popular novela de Eduardo Gutiérrez Juan Moreira,, que á súa vez serviu como inspiración para catro filmes titulados Juan Moreira. O máis importante destes, Juan Moreira, foi dirixido por Leonardo Favio en 1973, con Rodolfo Bebán no papel principal. A noite do seu asasinato foi representada no relato de Jorge Luis Borges La noche de los dones.
Notas
Categoría:Nados en 1829 Categoría:Nados en Buenos Aires Categoría:Finados en 1874 Categoría:Arxentinos de ascendencia galega