O imperio da lei (en inglés, rule of law), tamén denominado Estado de dereito, é un principio fundamental da gobernanza que sostén que ningún individuo, institución ou cargo gobernamental se sitúa por riba da lei, a cal debe ser clara, previsible, publicamente coñecida, estable e aplicada por igual sen discrecionalidade arbitraria nin favoritismo. Popularizado a finais do século XIX polo xurista británico A.V. Dicey, encapsula a idea —cuxa orixe se remonta a pensadores antigos como Aristóteles— de que a sociedade debe ser gobernada por leis e non polos caprichos dos homes, garantindo a rendición de contas a través de tribunais ordinarios en lugar de tribunais especiais ou o arbitrio executivo. Entre os seus elementos formais fundamentais atópanse a prohibición do castigo agás por infraccións legais establecidas, a igualdade na súa aplicación a todas as persoas —incluídos os cargos públicos— e a derivación dos dereitos individuais de precedentes xudiciais máis que de meras declaracións constitucionais.
Mentres que as concepcións formalistas enfatizan as garantías procesuais fronte á arbitrariedade, as variantes substantivas incorporan proteccións para os dereitos fundamentais, o que xerou un debate académico continuo sobre se estas últimas dilúen a neutralidade do principio ou, pola contra, reforzan o seu realismo á hora de conter o abuso de poder. Historicamente, a súa evolución a partir das tradicións do dereito consuetudinario inglés medieval subliña os seus vínculos causais co goberno limitado e a previsibilidade económica, aínda que as aplicacións modernas adoitan confundilo con preferencias políticas, o que socava o seu papel empírico no fomento de institucións estables.
Notas
Categoría:Filosofía política Categoría:Filosofía do dereito Categoría:Dereito Categoría:Política