miniatura|400x400px|Marioneta de vara. Un xoguete é un obxecto mediante o cal se acada a diversión. Polo xeral, está destinado a cativos, aínda que existen tamén diversos xoguetes creados para adultos ou accesibles a todo o mundo. Mesmo os animais domésticos, en especial cans e gatos, son destinatarios dalgúns aparellos lúdicos creados especificamente para eles.
En xeral os xoguetes teñen como obxectivo a recreación, sen exceptuar outras funcións como a formación, a aprendizaxe, o desenvolvemento ou estimulación dos aspectos intelectuais, psicolóxico, sensorio-motriz e de convivencia social. Nos nenos o xoguete é un concepto imprescindible e toma o seu máximo valor no contexto do desenvolvemento humano. A función do xoguete nos nenos é a de apoiar o desenvolvemento de múltiples aspectos deste, tanto o físico como o psicolóxico.
Historia É practicamente imposible determinar a orixe dos xoguetes, pero sábese que no Imperio Romano os nenos se divertían con bonecas de marfil, no antigo Exipto con estatuíñas de animaliños e no Perú pre-inca había bonecas de trapo.
Nos seus primeiros pasos o xoguete era artesanal e en ocasións eran os propios nenos quen os fabricaban, xeralmente buscando imitar obxectos da vida real. A revolución industrial cambiou a fabricación destes artefactos e a evolución da tecnoloxía permitiu crear obxectos cada vez máis parecidos aos reais para a distracción dos nenos. A partir dese momento a diversión dos nenos comezou a ser mediada polo mercado.
Na segunda metade do século XX, o desenvolvemento da tecnoloxía electrónica permitiu a invención de aparellos cada vez máis sofisticados como coches de batería, e con control remoto e bonecas que falan. A partir dese momento xurdiu o desenvolvemento dos videoxogos.
Certos xoguetes están asociados con épocas históricas e/ou culturas particulares, mentres que outros aparentan posuír popularidade universal. Raras veces aquilo que é lúdico deixa de cumprir unha función e de reflectir a sociedade e o nivel técnico da comunidade en que foron creados. Así, aínda que tristemente, os xoguetes para nenos e nenas acostuman diferir na función e na temática, sendo polo xeral un reflexo da vida adulta que se desenvolve na súa propia cultura e un factor que promove a integración social. No trato que lles damos ós nenos e na perspectiva que temos do seu tempo de lecer e dos seus quefaceres reflectimos o sexismo que aínda hoxe predomina na sociedade.miniatura|Peóns ou buxainas e axóuxeres.Convén ademais salientar que para os nenos o xoguete é un factor que afortala o seu desenvolvemento humano. A función do xoguete é a de apoiar a evolución física e psicolóxica mediante a exploración, o descubrimento, a aprendizaxe ou a interactuación con obxectos e persoas do seu contexto vital.
Desenvolvemento infantil miniatura|Xoguetes de Channapatna, feitos tradicionalmente con distintas madeiras e pigmentos naturais. Os xoguetes, como o xogo só, teñen múltiples funcións tanto en humanos coma en animais. Producen entretemento ao mesmo tempo que xogan un papel educativo. Os xoguetes melloran o carácter, a capacidade cognitiva e estimulan a creatividade. Axudan no desenvolvemento de actividades físicas e mentais necesarias para a vida futura.
Un dos xoguetes máis sinxelos, un conxunto de pezas de madeira, tamén é un dos mellores xoguetes para desenvolver funcións cerebrais. Andrew Witkin, director de mercadotecnia de Mega Brands dixo ao Business Daily Investor que "axudan a desenvolver a coordinación ollo-man, matemáticas e habilidades científicas e tamén deixan que os nenos sigan sendo creativos". Outros xoguetes, como a pelota, fan o mesmo servizo para o desenvolvemento infantil, permitíndolle pensar e usar o corpo para aprender relacións especiais, causa e efecto e unha ampla gama de habilidades como as mencionadas por Witkin.
Un exemplo dos distintos camiños polos que os xoguetes poden influír no desenvolvemento dos nenos son materiais plásticos como a plastilina, que se usan para crear figuras. Este tipo de xoguetes teñen un impacto positivo no desenvolvemento físico, cognitivo, emocional e social dos nenos.
Os xoguetes infantís adoitan empregar sons distintivos, cores brillantes e texturas orixinais. Os nenos comezan a recoñecer formas e cores a través do xogo cos xoguetes. A repetición fortalece a memoria. Xoguetes como a plastilina axudan aos nenos a facer os seus propios xoguetes.
Os xoguetes educativos para nenos en idade escolar adoitan ser crebacabezas, técnicas de resolución de problemas ou propostas matemáticas. Os xoguetes deseñados para adolescentes ou adultos xa incorporan conceptos máis avanzados. Non todos os xoguetes son adecuados para todas as idades. Algúns xogos que se venden para idades específicas poden ser incluso contraproducentes para o desenvolvemento dos nenos noutro rango de idade.
Novos consellos para xogar sen mal: Estes consellos están extraídos de Bloc Ampa IPSE Debe ler toda a etiquetaxe do xoguete. Non temos que mercar xoguetes que non cumpran todos os requisitos de seguridade esixidos pola Unión Europea. Debemos ter en conta á hora de escoller o xoguete a idade, capacidade e capacidades do neno. É importante mirar o aviso que aparece no mesmo xoguete de "non recomendado para menores de ...". Ademais, os xoguetes deben manterse lonxe de nenos menores de 36 meses. Non se debe deixar aos nenos pequenos xogar con nenos menores de 36 meses, porque presentan riscos de asfixia. Corresponde aos pais seguir as instrucións de montaxe e uso do xoguete e gardalos nun lugar seguro. É recomendable adquirir os xoguetes en tendas ou tendas de confianza en liña. As tendas pouco fiables adoitan ter menos seguridade nos xoguetes e incluso non facilitar a devolución de artigos. Temos que examinar periodicamente o xoguete para comprobar o desgaste ou detectar partes rotas que poidan causar riscos para a saúde e seguridade do neno. Hai que desfacerse dos envases dos xoguetes, como bolsas de plástico, porque supoñen un risco para o neno, pero mantendo as instrucións. Os nenos deben ser ensinados a gardar os xoguetes para evitar accidentes. No caso de atopar problemas de seguridade no xoguete, é preciso comunicalo canto antes aos fabricantes e ás autoridades públicas.
Xénero miniatura| esquerda | Un tanque de xoguete con control remoto. Este tipo de xoguetes normalmente considéranse só para nenos, pero algunhas nenas tamén se divirten xogando con el.
Algúns xoguetes, como as bonecas Barbie e os soldados de xoguete, a miúdo percíbense como máis aceptables para un xénero que o outro. O punto de inflexión para a adición de xénero aos xoguetes produciuse nos anos 1960 e 70. Antes de 1975, só preto do dous por cento dos xoguetes estaban etiquetados por xénero, mentres que hoxe na páxina web da tenda Disney, considerada como unha forza global dominante dos xoguetes pola investigadora Claire Miller, todos os xoguetes están etiquetados por xénero. A revista Sex Roles comezou a publicar investigacións sobre este tema en 1975, centrada nos efectos do xénero na mocidade. Moitos libros de texto de psicoloxía comezaron a abordar esta nova cuestión. Xunto con estas publicacións, os investigadores tamén comezaron a desafiar as ideas do macho e da femia como opostas, incluso chegando a reclamar xoguetes que teñan características de ambos sexos como preferidos.
Un fito para a investigación sobre xénero é o uso de metaanálise, que proporciona unha forma de avaliar os patróns dun xeito sistemático, especialmente relevante para un tema como o xénero, que pode ser difícil de cuantificar. A natureza e a educación analizáronse historicamente ao mirar o xénero no xogo, así como o reforzo por pares e pais dos roles típicos de xénero e, en consecuencia, o xogo de xénero. As empresas de xoguetes a miúdo promoveron a segregación por xénero en xoguetes porque lles permite personalizar o mesmo xoguete para cada xénero, o que finalmente duplica os seus ingresos. Por exemplo, Lego engadiu máis cores a certos conxuntos de xoguetes na década dos noventa, incluíndo as cores normalmente atribuídas ás nenas como a lavanda.
Os investigadores observaron que, "Os nenos con menos de 18 meses amosan escollas de xoguetes estereotipadas polo sexo". Cando o movemento dos ollos é rastreado nos bebés, as nenas lactantes amosan unha preferencia visual por unha boneca sobre un camión de xoguete ( d> 1.0). Os nenos non amosaron preferencia polo camión sobre a boneca. Non obstante, fixáronse no camión máis que as nenas (d = .78).Alexander, G. M., Wilcox, T., & Woods, R. (2009). Sex differences in infants' visual interest in toys. Archives of Sexual Behavior, 38, 427–433. doi: 10.1007/s10508-008-9430-1 Este pequeno estudo suxire que incluso antes de que xurda a conciencia propia da identidade de xénero, os nenos xa prefiren os xoguetes típicos do seu sexo. Estas diferenzas na elección do xoguete están ben establecidas dentro dos nenos ata os tres anos.Alexander, G. M., & Saenz, J. (2012). Early androgens, activity levels and toy choices of children in the second year of life. Hormones and Behavior, 62, 500–504.
Outro estudo realizado por Jeffrey Trawick-Smith levou a 60 nenos diferentes de tres a catro anos e observounos xogar con nove xoguetes diferentes que se consideran mellores para o desenvolvemento. Deixáronlles xogar cos xoguetes nun ambiente típico, unha aula de preescolar, o que permitía que os resultados fosen máis auténticos en comparación coa investigación feita nun laboratorio. Os investigadores cuantificaron a calidade do xogo dos nenos con cada xoguete en función de factores como a aprendizaxe, a resolución de problemas, a curiosidade, a creatividade, a imaxinación e a interacción entre iguais. Os resultados revelaron que os nenos xeralmente recibían maiores puntuacións para a calidade de xogo global que as nenas e que os xoguetes con mellor calidade de xogo foron os identificados como os máis neutros respecto ao xénero, como os bloques de construción e ladrillos. Trawick-Smith concluíu entón que o estudo incentiva centrarse en xoguetes que son beneficiosos para ambos sexos co fin de crear un maior equilibrio. miniatura|Máquina de coser de xoguete, de Casige, Alemaña, século XX. Mentres que algúns pais promoven os xogos neutros respecto ó xénero, moitos pais animan aos seus fillos e fillas a participar en actividades tipificadas por sexo, incluíndo xogos de bonecas e actividades de limpeza doméstica para nenas e xogando con camións e a actividades deportivas para nenos. Pais, irmáns, compañeiros e mesmo profesores demostrouse que reaccionan máis positivamente aos nenos que se dedican a comportamentos típicos do seu sexo e xogan con xoguetes típicos do seu sexo.Servin, A., Bohlin, G., & Berlin, L. (1999). Sex differences in 1-, 3-, and 5-year olds' toy-choice in a structured play-session. Scandinavian Journal of Psychology, 40, 43–48. Isto faise a miúdo a través de mostras de ánimo ou desalento, así como suxestións e imitación. Ademais, os fillos son máis propensos a reforzarse co xogo típico do seu sexo e a desanimarse co xogo atípico. Non obstante, normalmente non é do mesmo xeito nas nenas que xogan con xoguetes deseñados "para nenos", unha actividade que tamén se fixo máis común nos últimos anos. Os pais tamén son máis propensos a reforzar o xogo típico e a desanimar o xogo atípico que as nais.Berenbaum, S. A., Martin, C. L., Hanish, L. D., Briggs, P. T., & Fabes, R. A. (2008). Sex differences in children's play. In J. Becker, K. Berkley, N. Geary, E. Hampson , J.Herman, & Young, E.A. (Eds.), Sex Differences in the Brain from Genes to Behavior (1ed., pp. 275–290).New York, NY: Oxford University Press. Un estudo realizado pola investigadora Susan Witt suxire que os estereotipos son a miúdo só fortalecidos polo contorno, que os perpetúa para perderse na vida adulta.