miniatura|dereita|200px|Tony Blair e Dick Cheney no 10 Downing Street, residencia oficial do primeiro ministro do Reino Unido. O primeiro ministro do Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte (Prime Minister of the United Kingdom, en inglés; Prif Weinidogion e Deyrnas Unedig, en galés; Prìomhairean na Breatainne, en gaélico escocés) é o xefe de Goberno do Reino Unido. Encabeza o Goberno da Súa Maxestade e do mesmo xeito que outros primeiros ministros da Commonwealth (que seguen a forma constitucional que se chama o sistema Westminster) exercita, xunto cos membros do seu gabinete, o poder executivo do Goberno Británico. O primeiro ministro exercita os poderes que pertencen teoricamente á Súa Maxestade o rei. Dende 2026 o primeiro ministro do Reino Unido é Andy Burnham.
O primeiro ministro adoita ser o líder do partido político maior na Cámara dos Comúns. Nas eleccións de 2024 o partido máis votado foi o Partido Laborista.
Historia O posto que o primeiro ministro desenvolvía durante o século XVIII non era un título oficial durante eses anos; estaba asociado co posto oficial de First Lord of the Treasury («Primeiro Lord do Tesouro»). A descrición de "primeiro ministro" empregouse a primeira vez que Robert Walpole foi nomeado "Primeiro Lord do Tesouro" polo Rei Xurxo I en 1721. Ao principio, considerábase o título como un insulto, empregado polos seus inimigos para suxerir que Walpole tiña demasiado poder.http://www.number-10.gov.uk/output/Page174.asp Biografía de Sir Robert Walpole Web oficial de 10 Downing Street (en inglés)
O título de "primeiro ministro" mencionouse a primeira vez nun documento oficial no Tratado de Berlín de 1878, do Primeiro Ministro Benjamin Disraeli. O título foi recoñecido oficialmente en 1905. A primeira persoa que foi chamada oficialmente como Primeiro Ministro foi Sir Henry Campbell-Bannerman. A primeira referencia do título nunha lei do Parlamento Británico foi en 1917.
Nomeamento É o monarca o que oficialmente nomea ao primeiro ministro, pero está obrigado tradicionalmente a elixir á persoa que obteña o apoio maioritario da Cámara dos Comúns (normalmente o líder do partido cunha maioría de escanos nesa cámara). Se o primeiro ministro perde o apoio (pola aprobación dunha moción de censura, por exemplo) a convención obrígalle a dimitir.
O primeiro ministro nomea aos membros do Gabinete e aos outros ministros do goberno.
Poderes e privilexios Non hai moitos poderes legais que pertenzan ao primeiro ministro; os seus poderes veñen dos poderes tradicionais do soberano e do control dunha maioría da Cámara dos Comúns. O Primeiro Ministro recomenda ao monarca o nomeamento de moitos oficiais do Estado Británico, incluíndo ministros do Goberno, embaixadores, os xefes das Forzas Armadas, e oficiais da administración pública; convencionalmente, o Rei (ou Raíña) adoita seguir sempre as recomendacións do Primeiro Ministro. Tamén, o Primeiro Ministro organiza o programa lexislativo do Parlamento e o traballo do Gabinete.
Tradicionalmente o primeiro ministro vive no 10 Downing Street, unha residencia en Londres que pertencía aos Primeiros Lores do Tesouro. O salario actual do Primeiro Ministro, que tamén pertence ao seu papel de First Lord of the Treasury, é de £127.334 por ano; tamén recibe £60,227 por ano por ser membro do Parlamento.Salarios parlamentarios Web oficial do Parlamento Británico (en inglés) .
Ocupantes do posto dende 1721 150px|miniatura|Sir Robert Walpole, o primeiro primeiro ministro do Reino Unido Sir Robert Walpole, Conde de Oxford (4 de abril de 1721 - 11 de febreiro de 1742) Spencer Compton, Conde de Wilmington (16 de febreiro de 1742 - 2 de xullo de 1743) Henry Pelham (27 de agosto de 1743 - 6 de marzo de 1754) Thomas Pelham-Holles, Duque de Newcastle (primeiro mandato) (16 de marzo de 1754 - 16 de novembro de 1756) William Cavendish, 4º duque de Devonshire (16 de novembro de 1756 - 25 de xuño de 1757) Thomas Pelham-Holles, Duque de Newcastle (segundo mandato) (2 de xullo de 1757 - 26 de maio de 1762) John Stuart, Conde de Bute (26 de maio de 1762 - 16 de abril de 1763) George Grenville (16 de abril de 1763 - 13 de xullo de 1765) Charles Watson-Wentworth, Marqués de Rockingham (primeiro mandato) (13 de xullo de 1765 - 30 de xullo de 1766) William Pitt "O Vello", Conde de Chatham (30 de xullo de 1766 - 14 de outubro de 1768) Augustus FitzRoy, Duque de Grafton (14 de outubro de 1768 - 28 de xaneiro de 1770) Frederick North, Lord North (28 de xaneiro de 1770 - 22 de marzo de 1782) Charles Watson-Wentworth, Marqués de Rockingham (segundo mandato) (27 de marzo de 1782 - 1 de xullo de 1782) William Petty, Conde de Shelburne (4 de xullo de 1782 - 2 de abril de 1783) William Cavendish-Bentinck, Duque de Portland (primeiro mandato) (2 de abril de 1783 - 19 de decembro de 1783) William Pitt "O Novo" (primeiro mandato) (19 de decembro de 1783 - 14 de marzo de 1801) Henry Addington (17 de marzo de 1801 - 10 de maio de 1804) William Pitt "O Novo" (segundo mandato) (10 de maio de 1804 - 23 de xaneiro de 1806) William Wyndham Grenville, Lord Grenville (11 de febreiro de 1806 - 31 de marzo de 1807) William Cavendish-Bentinck, Duque de Portland (segundo mandato) (31 de marzo de 1807 - 4 de outubro de 1809) Spencer Perceval (4 de outubro de 1809 - 11 de maio de 1812) (único Primeiro Ministro asasinado) Robert Banks Jenkinson, Conde de Liverpool (8 de xuño de 1812 - 9 de abril de 1827) George Canning (10 de abril de 1827 - 8 de agosto de 1827) Frederick John Robinson, Vizconde de Goderich (31 de agosto de 1827 - 21 de xaneiro de 1828) Arthur Wellesley, Duque de Wellington (primeiro mandato) (22 de xaneiro de 1828 - 16 de novembro de 1830) Charles Grey, Conde Grey (22 de novembro de 1830 - 9 de xullo de 1834) William Lamb, Vizconde de Melbourne (primeiro mandato) (16 de xullo de 1834 - 14 de novembro de 1834) Arthur Wellesley, Duque de Wellington (segundo mandato) (14 de novembro de 1834 - 10 de decembro de 1834) Sir Robert Peel (primeiro mandato) (10 de decembro de 1834 - 8 de abril de 1835) William Lamb, Vizconde de Melbourne (segundo mandato) (18 de abril de 1835 - 30 de agosto de 1841)
Primeiros ministros durante o reinado da Raíña Vitoria (1837–1901) ImaxeNomePeríodo de gobernoPartido políticoOutras funciónsdurante o goberno Referencias 50px Sir Robert Peel(2a. vez) 30 de agosto de 184129 de xuño de 1846Conservador Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Comúns Longford (1998), pp. 156–157 50px Lorde John Russell(1a. vez) 30 de xuño de 184621 de febreiro de 1852 Whig Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Comúns Longford (1998), p. 187 50px Edward Smith-Stanley, Conde de Derby(1a. vez) 23 de febreiro de 185217 de decembro de 1852Conservador Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Lords Longford (1998), pp. 228–231 50px George Hamilton-Gordon, 4º Conde de Aberdeen 19 de decembro de 185230 de xaneiro de 1855 Peelite/Whig Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Lords Longford (1998), p. 232 50px Henry John Temple, Vizconde Palmerston(1a. vez) 6 de febreiro de 185519 de febreiro de 1858 Whig Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Comúns Longford (1998), p. 246 50px Edward Smith-Stanley, Conde de Derby (2a. vez) 20 de febreiro de 185811 de xuño de 1859Conservador Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Lords Longford (1998), p. 281 50px Henry John Temple Vizconde Palmerston(2a. vez) 12 de xuño de 185918 de outubro de 1865 Liberal Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Comúns Longford (1998), p. 282 50px Lord John Russell(2a. vez) 29 de outubro de 186526 de xuño de 1866 Liberal Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Lords Longford (1998), p. 346 50px Edward Smith-Stanley Conde de Derby(3a. vez) 28 de xuño de 186625 de febreiro de 1868Conservador Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Lords Longford (1998), p. 351 50px Benjamin Disraeli(1a. vez) 27 de febreiro de 18681 de decembro de 1868Conservador Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Comúns Longford (1998), p. 353 50px William Ewart Gladstone(1a. vez) 3 de decembro de 186817 de febreiro de 1874 Liberal Primeiro Lord do Tesouro, Líder da Cámara dos Comúns & Chancellor of the Exchequer (1873–74) Longford (1998), p. 357 50px Benjamin DisraeliConde de Beaconsfield(2a. vez) 20 de febreiro de 187421 de abril de 1880Conservador Primeiro Lord do Tesouro, Líder da Cámara dos Comúns (1874–1876), Lord Privy Seal (1876–78) & Líder da Cámara dos Lords (1876–80) Longford (1998), p. 396 50px William Ewart Gladstone(2a. vez) 23 de abril de 18809 de xuño de 1885 Liberal Primeiro Lord do Tesouro, Líder da Cámara dos Comúns & Chancellor of the Exchequer (1880–82) Longford (1998), p. 433 50px Robert Gascoyne-Cecil, terceiro marqués de Salisbury(1a. vez) 23 de xuño de 188528 de xaneiro de 1886Conservador Secretario de Estado de Relacións Externas & Líder da Cámara dos Lores The Political History of England William Hunt, Reginald Lane Poole Ed. Longmans, Green and co. 1907 pag. 505 50px William Ewart Gladstone(3a. vez) 1 de febreiro de 188620 de xullo de 1886 Liberal Primeiro Lord do Tesouro, Lord Privy Seal & Líder da Cámara dos Comúns Longford (1998), p. 484 50px Robert Gascoyne-Cecil, terceiro marqués de Salisbury (2a. vez) 25 de xullo de 188611 de agosto de 1892Conservador Líder da Cámara dos Lores, Primeiro Lord do Tesouro (1886–87) & Secretario de Estado de Relacións Externas (1887–92) Longford (1998), pp. 492–493 50px William Ewart Gladstone(4a. vez) 15 de agosto de 18922 de marzo de 1894 Liberal Primeiro Lord do Tesouro, Lord Privy Seal & Líder da Cámara dos Comúns Longford (1998), pp. 518–519 50px Archibald Primrose, quinto conde de Rosebery 5 de marzo de 189422 de xuño de 1895 Liberal Primeiro Lord do Tesouro, Lord Presidente do Consello& Líder da Cámara dos Lores Longford (1998), pp. 527–528 50px Robert Gascoyne-Cecil, terceiro marqués de Salisbury(3a. vez) 25 de xuño de 189511 de xullo de 1902Conservador Líder da Cámara dos Lores, Secretario de Estado de Relacións Externas (1895–1900) & Lord Privy Seal (1900–02) Longford (1998), pp. 533–534
Primeiros ministros durante o reinado de Eduardo VII (1901–1910) ImaxeNomePeríodo de gobernoPartido políticoOutras funciónsdurante o goberno Referéncias 50px Arthur Balfour 11 de xullo de 19025 de decembro de 1905Conservador Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Comúns 50px Sir Henry Campbell-Bannerman 5 de decembro de 19057 de abril de 1908 Liberal Primeiro Lord do Tesouro & Líder da Cámara dos Comúns 50px Herbert Henry Asquith 7 de abril de 19087 de decembro de 1916 Liberal Primeiro Lord do Tesouro, Líder da Cámara dos Comúns & Secretario de Estado para a Guerra (1914)
Primeiros ministros durante os reinados de Xurxo V (1910–1936) e Eduardo VIII (1936)