O silesiano ou alto silesiano (Silesiano: ślōnskŏ gŏdka, Polaco: język śląski) é a lingua étnica de Silesia falada polo pobo silesiano.
Distribución En xeral, os falantes do idioma silesiano moran na rexión de Alta Silesia, situada entre o suroeste de Polonia e o nordeste da República Checa. Actualmente, o silesiano é falado frecuentemente na área entre a fronteira histórica de Silesia no leste, e unha liña de Syców ata Prudnik no oeste, así coma na área de Rawicz (Khazaks). Ata o ano 1945 o silesiano foi falado tamén en enclaves de Baixa Silesia, coma o baixo silesiano foi falado pola maioría étnica alemá naquela rexión.
De acordo co último censo en Polonia (2011), arredor de 509 000Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland persoas declararon que o silesiano era a súa lingua principal, e aproximadamente 0,2 millóns declaráronse de nacionalidade silesiana. Porén, o número total de falantes do silesiano (a maioría dos cales non o consideran coma unha lingua separada) supera os dous millóns. Tamén hai arredor de 100.000 falantes do dialecto checo silesiano.
Alfabeto O alfabeto silesiano escríbese con 34 letras do alfabeto latino:
A aà ãB bC cĆ ćD dE eF fG gH hI iJ jK kL lŁ łM mN nŃ ńO oŎ ŏŌ ōÔ ôÕ õP pR rS sŚ śT tU uW wY yZ zŹ źŻ ż
Exemplo O Nosopai en silesiano, polaco e checo
Silesiano Ôjcze nasz, świynte durś miano Wasze, Wasze Krōlestwo niychej tyż nasze. Niych wola Waszo ciyngym sie dzieje, w niebie, na ziymi, kej ćmi, kej dnieje.
Dejcie nōm dzisioj chycić sie chleba, kej co dziyń przeca jeść go nōm trzeba. I nōm wyboczcie w Swyj łaskawosci, te grzychy nasze, jako my, prości, nōm winowatym tyż wyboczōmy, ze wolny woli co ôd Wos mōmy. Amyn.
Polaco Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się imię Twoje, przyjdź królestwo Twoje, bądź wola Twoja jako w niebie tak i na ziemi. Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj.
I odpuść nam nasze winy, jak i my odpuszczamy naszym winowajcom. I nie wódź nas na pokuszenie, ale zbaw nas ode złego. Amen.
Checo Otče náš, jenž jsi na nebesích, posvěť se jméno Tvé Přijď království Tvé. Buď vůle Tvá, jako v nebi, tak i na zemi. Chléb náš vezdejší dej nám dnes
A odpusť nám naše viny, jako i my odpouštíme naším viníkům a neuveď nás v pokušení, ale zbav nás od zlého. Amyn.
Dialecto ou lingua Algúns estudosos consideran o silesiano como un dos catro dialectos principais do polaco,„Słownik gwar Śląskich". Opole, Bogusław Wyderka (eds.)„Dialekt śląski" author: Feliks Pluta, publication: Wczoraj, Dzisiaj, Jutro. – 1996, no 1/4, pp 5–19„Fenomen śląskiej gwary" author: Jan Miodek publication: Śląsk. – 1996, no 5, pp 52 mentres que outros considérano unha lingua distinta do polaco.Norman Davies, Europe: A History, Oxford 1996 pp 1233Wikipedia:SDU/Kategoria:Śląska Wikipedia (2008) {Discussion on the inclusion of Silesian-language articles in the Polish Wikipedia. Main Opinion: Not, because Silesian is a separate language in its own right}Jolanta Tambor. Opinia merytoryczna na temat poselskiego projektu ustawy o zmianie Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także niektórych innych ustaw, Warszawa 3 maja 2011 r. Algúns silesianos considéranse unha minoría étnica en Polonia.
Se o clasificamos como dialecto, este é o máis prominente dialecto rexional da lingua polaca. Pola contra, se o clasificamos coma lingua, vemos que está intimamente relacionado coas linguas polaca e checa, con certas influencias do alemán.
Notas
Véxase tamén
Outros artigos Wikipedia en silesiano
Ligazóns externas Pů našymu - djalykt ślůnski kodyfikowůny Slonsko Lauba Texto falado en silesiano
Categoría:Linguas indoeuropeas Categoría:Linguas de Alemaña Categoría:Linguas da República Checa Categoría:Linguas de Polonia