miniatura|Reprodución vexetal O sistema reprodutor é o conxunto de órganos que entre as súas funcións principais teñen a reprodución dos seres vivos.
Todos os seres vivos se reproducen, pero hai varias formas de reprodución que poden ser ou non sexuais: escisión, xemación, esporas e partenoxénese son formas de reprodución asexual. Na reprodución asexual os novos individuos son clónicos, xa que comparten unha carga xenética idéntica, excepto polas mutacións espontáneas. Comparten unha mesma sensibilidade aos cambios ambientais, de tal maneira que un cambio drástico pode supoñer a desaparición dalgunha destas especies. Moitas esporas son, con todo, formas de vida altamente resistentes á espera do restablecemento de circunstancias favorables.
A reprodución sexual supón o intercambio de material xenético, xa que os individuos son diferentes, excepto no caso dos xemelgos idénticos. A vantaxe da reprodución sexual é que os individuos dunha determinada especie teñen máis capacidade de adaptación ante circunstancias adversas, de tal maneira que sobreviven os individuos que poden adaptarse a un determinado cambio ou que resisten unha determinada enfermidade.
A reprodución sexual pode ser externa ou interna. É externa cando a fecundación se produce no medio extracorporal e interna cando ocorre no interior. A reprodución externa supón a emisión coordinada de óvulos ou de ovos por parte de individuos femia e de esperma por parte de individuos machos.
A reprodución interna dáse cando a fecundación se produce no interior do corpo do individuo femia que actúa como receptor e que achega un ou varios óvulos, á vez que un individuo macho achega o esperma. No caso de seres hermafroditas dáse unha fecundación mutua, cos óvulos de cada individuo e o esperma que o outro lle achega.
As enfermidades do sistema reprodutor humano son moi comúns e estendidas, particularmente as enfermidades de transmisión sexual.
Reprodución asexual
A reprodución vexetativa ou asexual é a capacidade dun individuo de propagarse a partir da reprodución sexual. Nestes casos non se require a intervención de ningún outro organismo. De modo que os organismos fillos son xeneticamente iguais ao proxenitor. É a reprodución propia das procariotas, frecuentemente prodúcese entre os vexetais e esporadicamente prodúcese nalgúns animais (partenoxénese) especialmente dáse entre os artrópodos, pero tamén se pode dar entre os vertebrados. En xeral considérase que a reprodución asexual é a primeira forma de replicación que apareceu no transcurso da evolución das especies, sendo a sexualidade un trazo máis moderno na evolución e asociada plenamente ás células eucariotas aínda que estas conservan a capacidade de reproducirse asexualmente.
Reprodución sexual
A reprodución sexual é un proceso biolóxico mediante o cal os organismos orixinan descendentes a través da combinación de material xenético que normalmente procede de dous individuos de tipo sexuais diferentes ou soamente de células de tipos diferentes. Estes organismos posúen dous sexos adultos distintos, o macho e a femia. Caracterízase pola unión de dúas células especializadas (células sexuais ou reprodutoras) chamadas gametos. Este proceso chámase fecundación, e dá lugar á formación dun cigoto, que se desenvolverá nun embrión que máis tarde formará un individuo completo.
Sistema reprodutor no reino animal
Nos mamíferos, os órganos principais do sistema reprodutor inclúen xenitais externos (pene e vulva), así como un número de órganos internos, incluíndo os gametos producidos polas gónadas (testículos e ovarios).
A maioría dos animais vertebrados teñen sistemas reprodutivos similares en xeral consistentes en condutos e aberturas chamadas gónadas. Con todo, danse unha gran diversidade de adaptacións físicas, así como estratexias de reprodución en todos os grupos de vertebrados. Vertebrados Os animais vertebrados comparten todos estes elementos clave do seu sistema reprodutor. Todos teñen órganos produtores de gametos ou gónadas. Estas gónadas están conectadas por ovidutos a unha abertura ao exterior do corpo, xeralmente unha cloaca, pero ás veces esta a un único medio como a vaxina ou un órgano reprodutor.
Ser humano A reprodución humana ten lugar por fertilización interna durante ou despois das relacións sexuais. Durante este proceso, o pene erecto do macho insírese na vaxina da femia ata que exacula o seme, o cal contén espermatozoides. O esperma viaxa a través da vaxina e o colo uterino ata o útero ou as trompas de Falopio para a fertilización do óvulo. Despois da fertilización e se a implantación é exitosa, a xestación do feto prodúcese no útero da femia durante aproximadamente nove meses, este proceso coñécese como embarazo en humanos. A xestación termina co nacemento, o proceso do nacemento coñécese como parto. Traballo formado polos músculos da contracción do útero, o colo uterino dilata, e o bebé pasa pola vaxina (o órgano xenital feminino). Os bebés humanos e os nenos están case indefensos e requiren un alto nivel de coidado dos pais durante moitos anos. Un tipo importante do coidado parental é o uso das glándulas mamarias nos peitos da muller para aleitar o bebé.
O sistema reprodutor feminino ten dúas funcións: a primeira é a de producir óvulos, e o segundo é protexer e nutrir a descendencia ata o nacemento. O sistema reprodutor masculino ten unha función, que é producir e depositar os espermatozoides. Os seres humanos teñen un alto nivel de diferenciación sexual. Ademais das diferenzas en case todos os órganos reprodutivos, numerosas diferenzas adoitan ocorrer nas características sexuais secundarias.
Proceso reprodutivo no macho miniatura|250px|Aparato reprodutor masculino:1. Vexiga urinaria. 2. Óso pubiano. 3. Pene. 4. Corpo cavernoso. 5. Glande. 6. Prepucio. 7. Orificio uretral externo. 8. Colon sigmoide. 9. Recto. 10. Vesícula seminal. 11. Conduto exaculador. 12. Próstata. 13. Glándula de Cowper (glándula bulbouretral). 14. Ano. 15. Conduto deferente. 16. Epidídimo. 17. Testículo. 18. Escroto. Formación de espermatozoides (espermatoxénese) que se inicia na puberdade e continúa toda a vida. Hormonas sexuais: testosterona, formada con substancias precursoras orixinadas na hipófise e hipotálamo, con funcións de produción de espermatozoides e determinación dos caracteres sexuais secundarios. Condución de espermatozoides a través do conduto deferente que conecta o conduto exaculatorio que desemboca na uretra. O seme fórmano os espermatozoides e as secrecións emitidas pola vesícula seminal a glándula prostática e a glándula bulbo uretral. O pene en erección durante a cópula poderá penetrar na vaxina e liberar alí o seme.
Proceso reprodutivo na femia miniatura|250px|1: trompas de Falopio; 2: ovario; 3: vexiga urinaria; 4: sínfise pubiana; 5: glándula de Skene; 6: uretra; 7: clítoris; 8: bulbo do vestíbulo; 9: labios menores; 10: labios maiores; 11: ovarios; 12: colon; 13: útero; 14: fórnix; 15: cérvix; 16: recto; 17: vaxina; 18: ano; 19: glándula de Bartholin.
A ovoxénese faise no ovario polo que un ovocito libérase cada mes desde a puberdade ata a menopausa. O ovocito pasa ao oviduto (Trompa de Falopio) que desemboca no útero. A vaxina que conecta co útero polo cérvix recibe o pene no coito e o ovocito poderá ser fertilizado. Regulación hormonal do ciclo ovárico por estróxeno e proxesterona emitidos pola hipófise e o hipotálamo que estimulan o desenvolvemento e preparación da capa da endometrio do útero para a implantación do cigoto. Se non hai embarazo caen os niveis hormonais e o endometrio necrotizante expulsado.
Gametoxénese A produción de gametos levase a cabo dentro das gónadas a través dun proceso coñecido como a gametoxénese. A gametoxénese prodúcese cando certos tipos de células xerminais sofren meiose para dividir o número diploide normal de cromosomas en células haploides que conteñen só 23 cromosomas. Nos homes este proceso coñécese como espermatoxénese e ten lugar só despois da puberdade nos túbulos seminíferos dos testículos. O espermatozoide inmaturo ou esperma envíase entón ao epidídimo onde lles crece a cola e gañan mobilidade.
Nas femias a gametoxénese coñécese como a ovoxénese que se produce nos folículos ováricos dos ovarios. Este proceso non produce un óvulo maduro ata a puberdade. En contraste cos homes, cada unha das células xerminais diploides orixinais ou ovocitos primarios forman só un óvulo maduro, e tres corpos polares que non son capaces de fertilización. Durante moito tempo estendeuse a teoría de que as mulleres xa tiñan no momento de nacemento todos os ovocitos primarios, e que as etapas finais da produción de óvulos renovábanse na puberdade.
Con todo, na literatura científica atopamos datos recentes que desafían esta hipótese. Estes novos datos indican que en polo menos algunhas especies de mamíferos continúan xerando as femias ovocitos despois do nacemento. Enfermidades do sistema reprodutor
Como todos os sistemas de órganos complexos o sistema reprodutor humano vese afectada por moitas enfermidades. Hai catro categorías principais de enfermidades na reprodución nos seres humanos:
Alteracións xenéticas ou conxénitas. Tipo de cancro. Infeccións (principalmente enfermidades de transmisión sexual). Problemas de funcionamento causados por factores ambientais, danos físicos, problemas psicolóxicos, trastornos autoinmunes ou outras causas.
O tipo máis coñecido dos problemas funcionais inclúen a disfunción sexual e a infertilidade que son dous termos xerais relacionadas con moitos trastornos con moitas causas.
Específicos de enfermidades reprodutivas son a miúdo os síntomas doutras enfermidades e trastornos, ou teñen causas múltiples ou descoñecidos que os fan difíciles de clasificar. Exemplos de trastornos inclasificables inclúen a enfermidade de Peyronie nos machos e a endometriose nas mulleres. Algunhas enfermidades conxénitas causan anormalidades reprodutivas, pero son máis coñecidas por outros síntomas como: síndrome de Turner, síndrome de Klinefelter, fibrose quística e a síndrome de Bloom.Genetic Conditions > Reproductive system. 2007. Genetics Home Reference. U.S. National Library of Medicine.
Vasectomía e ligadura de trompas
O sistema reprodutor tamén pode verse alterado de forma voluntaria, como método anticonceptivo. Neste sentido cabe destacar:
Vasectomía: é un método anticonceptivo de esterilización masculina permanente, consistente na ligadura e sección dos condutos deferentes. Como consecuencia, normalmente no período dun trimestre, o seme exaculado xa non contén espermatozoides e por tanto o home non ten capacidade reprodutiva.David C. Sokal, Michel Labrecque. Effectiveness of Vasectomy Techniques. Urologic Clinics of North America. Agosto de 2009 (Vol. 36, número 3, páxinas 317-329)
Ligadura de trompas: a ligadura de trompas é un método anticonceptivo de esterilización feminino permanente, consistente na ligadura e sección das trompas de Falopio, polo que non poden poñerse en contacto os espermatozoides co óvulo. Non altera o proceso hormonal, por tanto, non interfire as relacións sexuais nin na libido. Como consecuencia, a muller perde a capacidade reprodutiva. Trátase dunha intervención cirúrxica máis complicada que no caso da vasectomía dos homes, tanto se se practica mediante laparotomía ou laparoscopia, e pódese realizar con anestesia xeral ou anestesia epidural.
Nacemento e primeiros meses Unha vez pasaron nove meses de xestación, e se o embarazo resultou normal, o embrión humano xa é suficientemente desenvolvido como para sobrevivir por si só, neste momento prodúcese o parto e o nacemento da criatura. Un parto normal desenvólvese en tres etapas: o traballo de parto, cunha duración de entre dúas e dezaoito horas aproximadamente; o parto propiamente dito, que dura entre quince minutos a dúas horas, e a expulsión das secundinas (placenta), que ten unha duración duns vinte minutos.