miniatura|Partido de crícket O crícket é un xogo de equipo que se xoga entre dous grupos de once xogadores cada un. Orixinouse, na súa forma moderna, en Inglaterra no século XVI e xa a fins do XVIII era o deporte nacional, e é popular principalmente nos países pertencentes á Commonwealth realizándose competicións internacionais a partir de mediados do XIX, formándose o International Cricket Council en 1909.
O crícket tal e como o coñecemos hoxe orixinouse no sur de Inglaterra. É por iso que os lugares onde é máis benvido e máis popular son os países da Comunidade Británica de Nacións. Nos países do subcontinente indio, como a India e Paquistán, ou no Caribe de fala inglesa, é un deporte de masas; en países como Gran Bretaña e Australia, é o deporte de verán máis importante. O campionato mundial de crícket disputase cada 4 anos, en formato ODI, desde 1975. A última disputouse no ano 2019 e gañouna Inglaterra. Desde 1973 hai un Campionato Feminino, o último dos cales disputouse en 2022 e gañouno Australia. A complexidade da terminoloxía e a duración dos partidos (que no caso da modalidade "Test", a máis alta forma de crícket recoñecida polo International Cricket Council, pode chegar aos cinco días) non favoreceu a súa popularización.
Nalgúns países do sur de Asia, como a India, Paquistán, Bangladesh e Sri Lanka, o crícket é o deporte máis popular. Polo número de espectadores o crícket, en especial na forma test cricket, é o segundo deporte máis visto logo do fútbol.
Historia miniatura|upright|Francis Cotes, O mozo xogador de crícket, 1768 O crícket é un dos moitos xogos na esfera dos "xogos de bate e pelota" que basicamente implican golpear unha pelota cun implemento de man; outros inclúen o béisbol (que comparte moitas similitudes co crícket, ambos os dous pertencentes á máis específica categoría de xogos do pau-e-pelota), golf, hóckey, tenis, squash, bádminton e tenis de mesa. Major (2007), p. 17. No caso do crícket, unha diferenza clave é a existencia dunha estrutura de obxectivo sólida, o wicket (orixinalmente, crese, unha "porta de wicket" a través da cal se pastoreaban as ovellas), que o bateador debe defender.Barclays (1986), p. 1. O historiador do crícket Harry Altham identificou tres "grupos" de xogos de "pelota de pau": o "grupo de hóckey", no que a pelota se move dun lado a outro entre dous obxectivos (os goles); o "grupo de golf", no que a bóla é impulsada cara a un obxectivo indefenso (o buraco); e o "grupo de críquet", no que "a pelota se dirixe a unha marca (o portillo) e afástase dela". Altham (1962), pp. 19–20.
En xeral, crese que o crícket se orixinou como un xogo de nenos nos condados do sueste de Inglaterra, nalgún momento durante o período medieval. Tamén se teñen datos dun deporte similar, chamado creag, que practicaba o príncipe Edward de Nawenden en 1300. Aínda que hai afirmacións de datas anteriores, a referencia definitiva máis temperá ao crícket que se xoga provén da evidencia presentada nun caso xudicial en Guildford o luns 17 de xaneiro de 1597 (calendario xuliano; equivalente ao 30 de xaneiro de 1598 no calendario gregoriano). O caso referíase á propiedade dunha determinada parcela de terra e o tribunal escoitou o testemuño dun forense de 59 anos, John Derrick, quen deu testemuño de que: Altham (1962), p. 21.Underdown (2000), p. 3.Major (2007), p. 19.
"Sendo alumno da escola libre de Guldeford, el e varios dos seus compañeiros corrían e xogaban alí ao creckett e a outros xogos."
Dada a idade de Derrick, foi aproximadamente medio século antes cando estaba na escola, polo que é seguro que se xogaba ao crícket c. 1550 por nenos en Surrey. A opinión de que orixinalmente era un xogo de nenos vese reforzada polo dicionario inglés-francés de 1611 de Randle Cotgrave no que definiu o substantivo "crosse" como "o bastón torcido co que os nenos xogan ao cricket" e a forma verbal "crosser", "como para xogar ao crícket.Altham (1962), p. 22.Major (2007), p. 31.
Unha posible orixe para o nome do deporte é a palabra en inglés antigo "cryce" (ou "cricc" ) que significa muleta ou bastón. No Dicionario de Samuel Johnson , derivou o crícket de "cryce, Saxon, un pau". En francés antigo a palabra "críquet" parece significar unha especie de garrote ou pau.Birley (1999), p. 3. Dadas as fortes conexións comerciais medievais entre o sueste de Inglaterra e o condado de Flandres cando este último pertencía ao ducado de Borgoña (en uso en Flandres nese momento) "krick" (-e), que significa un pau (ladrón). Outra posible fonte é a palabra en neerlandés medio " krickstoel " , o que significa un tallo baixo utilizado durante moito tempo para axeonllarse na igrexa e que se asemellaba ao portillo longo e baixo con dous tocos que se usaba nos primeiros tempos do crícket.Bowen (1970), p. 33. Segundo Heiner Gillmeister, un experto en idiomas europeos da Universidade de Bonn, "cricket" derívase da frase en neerlandés medio para hóckey, met de (krik ket) sen (é dicir, "coa persecución do pau"). Gillmeister suxeriu que non só o nome, senón tamén o deporte en si pode ser de orixe flamenga.
Outra frecuente reivindicación foi a influencia flamenga. Paul Campbell, profesor do Departamento de Inglés e Teatro da Australian National University de Camberra, descubriu un poema que data de 1533, atribuído a John Skelton, un coñecido poeta e dramaturgo da época, que é a primeira referencia coñecida ao xogo do crícket.O críquet inventárono os flamencos, non os ingleses Nel, Skelton refírese aos flamengos como os reis dos crekettes, os paus curvados que utilizaban os pastores e utilizaban os tecedores para golpear unha bóla.
Por 1550 xa se xogaba nalgunhas escolas e máis tarde, no século XVII, o crícket expandiuse polo sur de Inglaterra onde se xogaban partidos organizados con 11 xogadores por lado.The History of Criquet: 1300 – 1600 A fins do século XVIII xa era o deporte nacional do país. Coa creación do Marylebone Cricket Club (MCC) fixáronse as regras e supervisouse o xogo ata 1959. Máis tarde fixéronse algúns cambios e realizouse a primeira Copa do Mundo en 1975. Hoxe é un xogo extremadamente popular nos países que o adoptaron.
Crícket inglés nos séculos XVIII e XIX miniatura|upright|A primeira foto rexistrada dun partido de crícket foi tomada o 25 de xullo de 1857 por Roger Fenton. O xogo experimentou un gran desenvolvemento no século XVIII para converterse no deporte nacional de Inglaterra. O seu éxito foi apoiado pola dobre necesidade do patrocinio e das apostas.Birley (1999), pp. 14–16. O crícket era prominente en Londres xa en 1707 e, a mediados de século, grandes multitudes acudían en masa aos partidos no Artillery Ground en Finsbury. A modalidade dun só wicket atraeu a grandes multitudes e apostas, e a súa popularidade alcanzou o seu punto álxido na tempada de 1748. As pelotas experimentaron unha evolución ao redor de 1760 cando os xogadores de pelota comezaron a lanzar a pelota no canto de rodala ou rozala cara ao bateador. Isto provocou unha revolución no deseño do bate porque, para lidar coa pelota que rebota, era necesario introducir o moderno bate recto en lugar da antiga forma de "pau de hóckey".Nyren (1833), pp. 153–154.
O Hambledon Club fundouse na década de 1760 e, durante os seguintes vinte anos ata a formación de Marylebone Cricket Club (MCC) e a apertura do Lord's Old Ground en 1787, Hambledon foi tanto o club máis grande do xogo como o seu punto focal. MCC converteuse rapidamente no club principal do deporte e o custodio das Leis do Crícket. As novas leis introducidas na última parte do século XVIII incluían o wicket de tres tocos e a perna antes do wicket (lbw).
No século XIX, os birlos debaixo do brazo foron substituídos primeiro polos birlos redondos e despois polos birlos sobre o brazo. Ambos os desenvolvementos foron controvertidos.Birley (1999), pp. 64–67, 97–101. A organización do xogo a nivel de condado levou á creación dos clubs do condado, comezando con Sussex en 1839.Barclays (1986), p. 456. En decembro de 1889, os oito clubs principais do condado formaron o Campionato do condado oficial, que comezou en 1890.
O xogador máis famoso do século XIX foi W.G. Grace, quen iniciou a súa longa e influente carreira en 1865. Foi especialmente durante a carreira de Grace cando a distinción entre afeccionados e profesionais volveuse borrosa pola existencia de xogadores como el que eran nominalmente afeccionados pero, en termos do seu beneficio económico, profesional de facto. Dicíase que o propio Grace recibira máis diñeiro por xogar ao crícket que calquera outro profesional.
As dúas últimas décadas antes da primeira guerra mundial denomináronse a "Idade de ouro do críquet". É un nome nostálxico impulsado polo sentido colectivo de perda resultante da guerra, pero o período produciu algúns grandes xogadores e partidos memorables, especialmente a medida que se desenvolveu a competencia organizada a nivel de condado.
O crícket convértese en deporte internacional miniatura|upright|O primeiro equipo inglés de xira polo estranxeiro, a bordo dun barco cara a América do Norte, 1859.En 1844, o primeiro partido internacional da historia tivo lugar entre o que eran esencialmente equipos de club, dos Estados Unidos e do Canadá, en Toronto; Canadá gañou."The Pictorial History of Cricket", por Ashley Brown, 1988, Londres, Bison Books En 1859, un equipo de xogadores ingleses viaxou a América do Norte na súa primeira xira ao estranxeiro.Birley (1999), pp. 96-97. Mentres tanto, o Imperio Británico contribuíra decisivamente a difundir o xogo no estranxeiro e, a mediados do século XIX, xa estaba ben establecido en Australia, o Caribe, a India británica (que inclúe os actuais Paquistán e Bangladesh), Nova Zelandia, América do Norte e Suráfrica.Barclays (1986), pp. 62, 78, 87, 99, 113, 127 & 131.
En 1862, un equipo inglés realizou a primeira xira por Australia.Birley (1999), p. 97. O primeiro equipo australiano que viaxou ao estranxeiro estaba formado por aborixes stockmen (gandeiro) que realizaron unha xira por Inglaterra en 1868.
En 1876-77, un equipo de Inglaterra participou, contra Australia no Melbourne Cricket Ground no que se recoñeceu retrospectivamente como o primeiro partido de proba da historia.Reg Hayter, "The Centenary Test Match", Wisden 1978, pp. 130–32. A rivalidade entre Inglaterra e Australia deu orixe a The Ashes en 1882, e esta seguiu sendo a competición máis famosa do crícket a proba. O crícket de proba comezou a expandirse en 1888-89, cando Suráfrica xogou contra Inglaterra.Brown, 1988
O crícket no mundo no século XX miniatura|upright|Don Bradman de Australia tivo un media récord de 99,94.Os anos de entreguerras estiveron dominados por Australia con Don Bradman, estatisticamente como o mellor bateador de crícket de todos os tempos. O crícket de proba continuou expandíndose durante o século XX coa incorporación das Indias Occidentais (1928), Nova Zelandia (1930) e India (1932) antes da segunda guerra mundial e logo Paquistán (1952), Sri Lanka (1982), Zimbabue (1992), Bangladesh (2000), Irlanda e Afganistán (ambas as dúas en 2018) na posguerra. O equipo de Suráfrica foi vetado do crícket internacional desde 1970 a 1992 como parte do boicot do apartheid. Ascenso do crícket dun so día O crícket entrou nunha nova era en 1963 cando os condados ingleses introduciron a variante do crícket dun so día. Como se produciu unha boa demanda, o crícket dun só día fíxose lucrativo e o número de partidos aumentou.Barclays (1986), pp. 495–496. O primeiro Limited Overs International xogouse en 1971 e o International Cricket Council (ICC), vendo o seu potencial, organizou a primeira Copa Mundial de Crícket en 1975.Barclays (1986), pp. 496–497. No século XXI, unha nova modalidade do crícket dun so día, o Twenty20, tivo un impacto inmediato. O 22 de xuño de 2017, Afganistán e Irlanda convertéronse nos membros de pleno dereito 11º e 12º do ICC, o que lles permitiu xogar no Test crícket.
Regras e xogo miniatura|upright|Un campo de crícket típico.