miniatura|dereita|Persoa tomando unha foto. A fotografía é a técnica e arte de gravar imaxes fixas e duradeiras sobre unha superficie de material sensible á luz baseándose no principio da cámara escura. Na cámara escura conséguese proxectar unha imaxe captada por unha lente ou un conxunto de lentes sobre unha superficie, de tal forma que o tamaño da imaxe queda reducido e aumenta a súa nitidez. Para almacenar esta imaxe as cámaras fotográficas utilizaban ata hai algúns anos exclusivamente as películas sensibles, mentres que na actualidade empréganse tamén sensores dixitais.
A palabra fotografía procede do grego e significa "debuxar coa luz" (de photos = luz, e graphis = debuxo).
A fotografía pode ser clasificada baixo a máis ampla denominación de tratamento de imaxes e, debido a isto, fascinou tanto a científicos como a artistas dende os seus inicios. Os científicos, sobre todo, aproveitaron a súa capacidade para plasmar con precisión todo tipo de circunstancias e estudos, tales como os estudos sobre locomoción humana e animal de Eadweard Muybridge (1887). Os artistas tamén foron seducidos por estes aspectos pero trataron sempre de ir máis alá da mera representación foto-mecánica da realidade.
Desde 1991, o día 19 de agosto celébrase o Día Internacional da Fotografía. En tal día do ano 1839 se formalizou a patente do daguerrotipo, o sistema desenvolvido por Louis Daguerre nese mesmo ano e que se considera o precursor da fotografía moderna .
Etimoloxía O termo «fotografía» provén do grego φῶς phōs (raíz φωτ- phōt, ‘luz’), e γράφω grafo (raíz γράφ- graf, ‘raiar, debuxar, escribir’) que, en conxunto, significa ‘escribir/gravar coa luz’.
Varias persoas poden acuñar o mesmo termo novo a partir destas raíces de forma independente. Hércules Florence, un pintor e inventor francés que viviu en Campinas, Brasil, utilizou a forma francesa da palabra, fotografía, en notas privadas que un historiador brasileiro cre que foron escritas en 1834. Esta afirmación está amplamente difundida, pero aínda non se recoñece en gran medida a nivel internacional. O primeiro uso da palabra polo inventor franco-brasileiro deuse a coñecer amplamente despois da investigación de Boris Kossoy en 1980.
O xornal alemán Vossische Zeitung do 25 de febreiro de 1839 contiña un artigo titulado Photographie, no que se examinaban varias reivindicacións de prioridade, en especial a de Henry Fox Talbot, en relación coa reivindicación de invención de Daguerre. O artigo é a primeira aparición coñecida da palabra na prensa pública. Estaba asinado "J.M.", crese que era o astrónomo berlinés Johann von Maedler. Tamén se atribúe ao astrónomo John Herschel o acuñar a palabra, independentemente de Talbot, en 1839. Con todo, Joan Fontcuberta no seu libro O bico de Xudas (1997), demostrou que Henry Fox Talbot non coñecía o grego o suficiente para poder entender que fotografía significa máis ben «escritura aparente» e que en realidade non significa escribir con luz, senón «escritura das aparencias».
Os inventores Joseph Nicéphore Niépce, Henry Fox Talbot e Louis Daguerre non parecen coñecer ou utilizar a palabra «fotografía», senón que se referiron aos seus procedementos como «heliografía» (Niépce), «calotipo» (Talbot) e «daguerrotipo» (Daguerre). Proceso Baseándose no principio da cámara escura, proxéctase unha imaxe captada por un pequeno buraco (fotografía estenopeica) ou unha lente ou conxunto delas (o cal se denomina obxectivo), sobre unha superficie; para capturar e almacenar esta imaxe, as cámaras tradicionais utilizan un soporte cuberto por un composto químico sensible á luz (na maioría delas, película fotográfica), mentres que na fotografía dixital, emprégase un sensor de imaxe que divide o cadro nunha reixa horizontal e vertical de elementos —capturando a luz de cada un deles e converténdoa en valores de voltaxe—, que se converten en valores numéricos tras un proceso de conversión analóxica-dixital, sendo posteriormente transmitidos a un computador embebido no dispositivo, o cal lles dá un formato e permite a súa transmisión ou o seu almacenamento nun medio dixital, para a súa posterior impresión, visualización ou análise.
Historia
Tecnoloxías precursoras miniatura|upright|Unha cámara escura utilizada para debuxar A fotografía é o resultado da combinación de varios descubrimentos técnicos, relacionados coa visión dunha imaxe e a captura da mesma. O descubrimento da cámara escura ("cámara escura" en latín) que proporciona unha imaxe dunha escena remóntase á antiga China. Os matemáticos gregos Aristóteles e Euclides describiron de forma independente unha cámara escura nos séculos V e IV a.C.Campbell, Jan (2005) Film and cinema spectatorship: melodrama and mimesis . Polity. p. 114. No século VI d.C., o matemático bizantino Antemio de Trales utilizou un tipo de cámara escura nos seus experimentos.Crombie, Alistair Cameron (1990) Science, optics, and music in medieval and early modern thought. A&C Black. p. 205.
O físico árabe Ibn al-Haytham (Alhazen) (965-1040) tamén inventou unha cámara escura, así como a primeira cámara estenopeica verdadeira. A invención da cámara fotográfica remóntase aos traballos de Ibn al-Haytham. Anteriormente xa se describiron os efectos dunha única luz que atravesa un estenopo, Ibn al-Haytham realizou a primeira análise correcta da cámara escura, incluíndo as primeiras descricións xeométricas e cuantitativas do fenómeno, e foi o primeiro en utilizar unha pantalla nunha habitación escura para poder proxectar unha imaxe dun lado dun buraco na superficie sobre unha pantalla no outro lado. Tamén comprendeu por primeira vez a relación entre o punto focal e o estenopo, e realizou os primeiros experimentos coas imaxes residuais, sentando as bases para a invención da fotografía no século XIX.
Leonardo da Vinci menciona as cameras obscuras naturais que forman as covas escuras ao bordo dun val iluminado polo sol. Un buraco na parede da cova actúa como unha cámara estenopeica e proxecta unha imaxe volteada lateralmente, boca abaixo, sobre un anaco de papel. Os pintores do Renacemento utilizaban a cámara escura que, de feito, dá a representación óptica en cor que domina a arte occidental. Trátase dunha caixa cun pequeno orificio nun dos seus lados, que permite a entrada de determinados raios de luz, proxectando unha imaxe volteada sobre unha pantalla ou un papel.
O nacemento da fotografía ocupouse entón de inventar medios para captar e conservar a imaxe producida pola cámara escura. Alberte o Magno (1193-1280) descubriu o nitrato de prata, e Georg Fabricius (1516-1571) descubriu o cloruro de prata,Potonniée, Georges (1973). The history of the discovery of photography. Arno Press. p. 50. e as técnicas descritas no Libro de Óptica de Ibn al-Haytham son capaces de producir fotografías primitivas con materiais medievais.
Daniele Barbaro describiu un diafragma en 1566.Gernsheim, Helmut (1986). A concise history of photography . Courier Dover Publications. pp. 3–4. Wilhelm Homberg describiu como a luz escurecía algunhas substancias químicas (efecto fotoquímico) en 1694.Gernsheim, Helmut and Gernsheim, Alison (1955) The history of photography from the earliest use of the camera obscura in the eleventh century up to 1914. Oxford University Press. p. 20. O libro de ficción Giphantie, publicado en 1760, do autor francés Tiphaigne de la Roche, describía o que pode interpretarse como fotografía.
En xuño de 1802, o inventor británico Thomas Wedgwood realizou o primeiro intento coñecido de captar a imaxe nunha cámara escura mediante unha substancia sensible á luz. Utilizaba papel ou coiro branco tratado con nitrato de prata. Aínda que conseguiu captar as sombras de obxectos colocados na superficie baixo a luz directa do sol, e mesmo fixo copias de sombras de pinturas sobre vidro, en 1802 informouse de que "as imaxes formadas por medio dunha cámara escura atopáronse demasiado débiles para producir, nun tempo moderado, un efecto sobre o nitrato de prata." As imaxes en sombra acababan escurecéndose por completo.Litchfield, R. 1903. "Tom Wedgwood, the First Photographer: An Account of His Life." London, Duckworth and Co. See Chapter XIII. Includes the complete text of Humphry Davy's 1802 paper, which is the only known contemporary record of Wedgwood's experiments. (Retrieved 7 May 2013 via archive.org ).
Invención Considérase que a fotografía foi desenvolvida pola primeira vez en Francia na época en que os inicios da sociedade industrial comezaban a achegar innovacións técnicas no campo da óptica. Os procesos fotográficos xurdiron vinculados ao campo científico, onde as teorías positivistas esixían a comprobación empírica de cada elemento da Natureza. Porén, a burguesía axiña popularizou usos diversos da fotografía, principalmente do xénero do retrato, nun intento por emular os retratos pictóricos da nobreza. A fotografía adquiría así unha nova atribución ao converterse en ferramenta de ascenso social.
miniatura|upright|Primeiro gravado heliográfico coñecido, obra de Niépce datada en 1825. Reproduce un gravado flamengo do XVIII e foi un precedente importante para a realización da primeira fotografía da natureza tirada cunha cámara escura un ano despois.
Outra das características deste primeiro período é a multiplicidade de procedementos para o fixado da imaxe. O primeiro negativo sobre papel foi obtido por Joseph Nicéphore Niépce en 1816, e dez anos máis tarde, en 1826, o propio Niépce realizou a primeira fotografía permanente da natureza . En 1839, o invento é presentado publicamente na Academia de Ciencias e Belas Artes de Francia, como fonte empírica de documentación da realidade.
As súas múltiplas utilidades, que ían desde a ciencia até á xustiza e á etnografía levaron ó francés Lumiére a sentenciar: "desde hoxe poderemos viaxar sen nos mover". A multiplicación de procesos non se detén. Ese mesmo ano, Louis Daguerre fai pública a invención do daguerrotipo, que consistía nunha copia única realizada sobre unha emulsión en soporte metálico, polo xeral de cobre. Porén, os daguerrotipos resultaban caros, pesados, difíciles de conservar e precisaban dun tempo de exposición moi prolongado.
Fronte a este formato, o primeiro negativo -co nome de calotipo, talbotipo ou impresión sobre papel salgado- é inventado por William Henry Fox Talbot en 1835 (non foi patentado até 1841). Consistía nun negativo de papel, copiado sobre outra folla, que por contacto creaba un positivado. O papel era impregnado cunha solución ácida de nitrato de prata antes e despois da exposición. O revolucionario deste proceso consistía, primeiro, en rebaixar sensibelmente o tempo de exposición (entre 1 e 7 minutos), e segundo, en que por primeira vez era posíbel tirar múltiples positivados dun único negativo. Talbot conseguía, entón, a reprodutibilidade da fotografía.
En 1839, o astrónomo e químico inglés sir John Frederick William Herschel comunicou un descubrimento realizado en 1819 sobre o poder solvente do hiposulfito de sodio en contacto con sales de prata insolúbeis. Nese ano realizou o primeiro negativo de cristal e estableceu un precedente da súa utilización como axente fixador na fotografía. Herschel tamén introduciu en 1842 o proceso de cianotipia, un proceso monocromo que produce unha impresión azul baseándose en dous compostos químicos, o citrato de ferro e o ferrocianuro de potasio. Porén, foi Anna Atkins, unha científica británica, a que levou o proceso cianotípico á fotografía, converténdose así na que é considerada a primeira muller fotógrafa.
En 1850, Blanquart Evrard comezou a empregar un composto de albumina de ovo e nitrato de prata que, estendido sobre o papel, conseguía que a emulsión do papel non reproducise imperfeccións e rugosidades, de modo que aumentaba a nitidez do produto.