Felice Romani, nado en Xénova o 31 de xaneiro de 1788 e finado en Moneglia o 28 de xaneiro de 1865, foi un poeta, libretista e profesor de literatura e mitoloxía italiano. Escribiu numerosos libretos para óperas de compositores como Donizetti e Bellini. Romani é considerado como un dos mellores libretistas xunto a Metastasio e Boito.Branca, Emilia (1882). Felice Romani ed i più riputati maestri di musica del suo tempoRoccatagliati, Alessandro (1996). Felice Romani librettista, Quaderni di Musica, Lucca, Italy - ISBN 88-7096-157-5
Traxectoria Nado como Giuseppe Felice Romani no seo dunha familia burguesa de Xénova, estudou leis e literatura en Pisa e Xénova.Roccatagliati, Allesandro (2001). "Romani, (Giuseppe) Felice" in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, 2nd edition. London: Macmillan. ISBN 978-1-56159-239-5 (hardcover). (eBook). Na Università degli Studi di Genova traduciu literatura francesa e, cun compañeiro, elaborou un dicionario de seis volumes de mitoloxía e antigüidades, incluíndo a historia dos celtas en Italia. A experiencia de Romani na literatura e a antigüidade francesa refléxase nos libretos que escribiu; a meirande parte deles estaban baseados en literatura francesa e moitos, como Norma, empregan fontes mitolóxicas.
Tras non poder obter un posto na Universidade de Xénova, parete que viaxou por Francia, España, Grecia e Alemaña antes de regresar a Milán contra 1812 ou 1813. Aló emprendeu amizade con importantes figuras do mundo da música e a literatura. Rexeitou un posto como peta na corte de Viena, e no seu lugar comezou unha carreira como libretista de ópera. Escribiu dous libretos para o compositor Simon Mayr, que lle fixeron ser nomeado libretista do Teatro alla Scala. Romani converteuse no máis apreciado dos libretistas italianos do seu tempo, realizando cerca dun centenar. A pesar do seu interese na literatura francesa, rexeitou traballar en París.
Por norma xeral, Romani non creou as súas propias historias; continuando co que se estaba a facer no teatro de París e adaptou as obras de teatro que eran populares na capital francesa, mais esta non foi sempre unha estratexia segura, dada a vaga lexislación sobre propiedade intelectual da época. Nun caso, Romani realizou un libreto baseado na obra Lucrezia Borgia de Victor Hugo para a ópera Lucrezia Borgia de Gaetano Donizett, mais cando por representada en París en 1840, Hugo obtivo unha medida cautelar contra futuras producións. O libreto foi reescrito e retitulado como La Rinegata, cos personaxes italianos cambiados por turcos.
Romani escribiu os libretos das óperas de Vincenzo Bellini Il pirata, La straniera, Zaira, I Capuleti e i Montecchi, La sonnambula, Norma e Beatrice di Tenda, para as de Rossini Il turco in Italia e Bianca e Falliero, e as de Donizetti Anna Bolena e L'elisir d'amore (que adaptou de Le philtre de Eugène Scribe). Tamén escribiu un libreto (orixinalmente para o compositor Adalbert Gyrowetz) que Verdi usou para a súa ópera temperá Un giorno di regno.
Romani foi considerado un complemento ideal para Bellini, a quen se atribúen as palabras: "Dádeme bos versos e eu vos darei boa música". Bellini buscaba nos libretos situacións dramáticas e mesmo extravagantes, "deseñadas para retratar as paixóns do xeito máis vívido", segundo unha carta a Francesco Florimo do 4 de agosto de 1834, e as atopou en Romani.
Os dous, porén, tiveron unha disputa sobre o incumplimento dos prazos de Beatrice di Tenda. Despois de compoñer I puritani sobre un libreto de Carlo Pepoli, Bellini propúxose non compoñer outra ópera italiana sobre un libreto que non fora de Romani. I puritani foi a súa derradeira ópera, xa que o compositor morrería poucos meses despois da estrea. Romani chorou sentídamente e escribiu un obituario no que expresaba o seu profundo arrepentimento polos desacordos que tiveran.
En 1834 Romani converteuse en editor da Gazzetta Ufficiale Piemontese para a cal escribía críticas literarias. Mantivo este cargo ata a súa morte, agás o período 1849-1854. Un volume dos seus poemas foi publicado en 1841.
Libretos Por cada libreto se indican os compositores que o musicalizaron, a data de composición e o novo título se o hai.
Ás veces as modificacións do libreto comportaban reedicións.
La rosa bianca e la rosa rossa Johann Simon Mayr (1813) Pietro Generali (1818) Tomás Genovés y Lapetra, Enrico y Clotilde (1831) Medea in Corinto Johann Simon Mayr (1813) Prospero Selli (1839) Saverio Mercadante, Medea, revisione di Salvadore Cammarano (1851) Aureliano in Palmira Gioachino Rossini (1813) Atar ossia Il serraglio di Ormus Johann Simon Mayr (1814) Carlo Coccia, Atar ou O serralho de Ormuz (1820) Luiz Antonio Miró, Atar ou O serralho d'Ormus (1836) Il turco in Italia Gioachino Rossini (1814) Le due duchesse ossia La caccia ai lupi Johann Simon Mayr (1814) Filippo Celli (1824) L'ira di Achille Giuseppe Nicolini (1814) La testa di bronzo o sia La capanna solitaria Carlo Evasio Soliva (1816) Saverio Mercadante (1827) Giacomo Fontemaggi (1835) Vincenzo Mela (1855) Maometto Peter von Winter (1817) Rodrigo di Valenza Pietro Generali (1817) Ferdinando Orlandi (1820) Filippo Chimeri, Elmonda di Valenza (1845) Mennone e Zemira Johann Simon Mayr (1817) La gioventù di Cesare Stefano Pavesi (1814) Le zingare dell'Asturia Carlo Evasio Soliva (1817) Adele di Lusignano Michele Carafa (1817) Ramón Carnicer (1819) I due Valdomiri Peter von Winter (1817) Gianni di Parigi Francesco Morlacchi (1818) Giovanni Antonio Speranza (1836) Gaetano Donizetti (1839 ma musicato nel 1831) Il finto Stanislao Adalbert Gyrowetz (1818) Giuseppe Verdi, Un giorno di regno (1840) Il barone di Dolshein Giovanni Pacini (1818) Franz Schoberlechner (1827) Danao Johann Simon Mayr (1818) Giuseppe Persiani, Danao re d'Argo (1827) Gl'Illinesi Francesco Basily (1819) Francesco Sampieri (1823) Luigi Viviani, L'eroe francese (1826) Feliciano Strepponi (1829) Pietro Antonio Coppola, Gli Illinesi (1835) Francisco Gomez, Irza (1845) Clemenza d'Entragues Vittorio Trento (1819) Il falegname di Livonia Giovanni Pacini (1819) Il califo e la schiava Francesco Basily (1819) Gioachino Rossini, Adina, revisión de Gherardo Bevilacqua Aldobrandini (1826) Giovanni Quaquerini (1842) Bianca e Falliero o sia Il consiglio dei tre Gioachino Rossini (1819) Vallace o sia L'eroe scozzese Giovanni Pacini (1820) La sacerdotessa d'Irminsul Giovanni Pacini (1820) I due Figaro o sia Il soggetto di una commedia Michele Carafa (1820) Giovanni Panizza (1824) Dionisio Brogliardi (1825) Saverio Mercadante (1835) Giovanni Antonio Speranza (1839) Margherita d'Anjou Giacomo Meyerbeer (1820) Donna Aurora o sia Il romanzo all'improvviso Francesco Morlacchi (1821) La voce misteriosa Giuseppe Mosca (1821) Carlo Mellara (1823) Atalia Johann Simon Mayr (1822) L'esule di Granata Giacomo Meyerbeer (1822) Giovanni Tadolini, Almanzor (1827) Adele ed Emerico ossia Il posto abbandonato Saverio Mercadante (1822) Chiara e Serafina ossia Il pirata Gaetano Donizetti (1822) Alberto Mazzucato, I corsari, revisione di Temistocle Solera (1840) Amleto Saverio Mercadante (1822) Chi fa così, fa bene Feliciano Strepponi (1823) Abufar, ossia La famiglia araba Michele Carafa (1823) Manuel García pai, El Abufar (1827) Francesca da Rimini Feliciano Strepponi (1823) Luigi Carlini (1825) Saverio Mercadante (1828) Massimiliano Quilici (1829) Giuseppe Staffa (1831) Giuseppe Fournier (1832) Giuseppe Tamburini (1835) Emanuele Borgatta (1837) Francesco Morlacchi (composta nel 1840, incompiuta) Francesco Canneti (1843) Giovanni Franchini (1857) Egilda di Provenza Stefano Pavesi (1823) Evangelista Pareira da Costa, Egilda de Provenca (1827) Amina ovvero L'innocenza perseguitata Giuseppe Rastrelli (1824) Antonio D'Antoni (1825) Carlo Valentini, Amina, ossia L'orfanella di Ginevra, revisione di Andrea Leone Tottola (1825) Elena e Malvina Carlo Evasio Soliva (1824) Ramón Carnicer, Elena y Malvina (1829) Francesco Vincenzo Schira (1832) Giuseppe Mazza (1834) Egisto Vignozzi (1835) Il sonnambulo Michele Carafa (1824) Luigi Ricci (1830) Carlo Valentini (1834) Luiz Antonio Miró, O sonambulo (1835) Salvatore Agnelli, Il fantasma (1842) Giuseppe Persiani, Il fantasma (1843) Gli avventurieri Giacomo Cordella (1825) Luigi Felice Rossi (1835) Carlo Valentini (1836) Antonio Buzzolla (1842) Antonio Cagnoni, Amori e trappole, revisione di Marco Marcelliano Marcello (1850) Giulietta e Romeo Nicola Vaccaj (1825) Eugenio Torriani (1828) Vincenzo Bellini, I Capuleti e i Montecchi (1830) Il montanaro Saverio Mercadante (1827) Pietro Campiuti, L'incognito (1832) Giovan Battista Cagnola, Il podestà di Gorgonzola (1854) La selva d'Hermanstadt Felice Frasi (1827) Il pirata Vincenzo Bellini (1827) Gastone di Foix Giuseppe Persiani (1827) Franciszek Mirecki, Cornelio Bentivoglio (1844) Il divorzio Persiano ossia Il gran bazzarro di Bassora Pietro Generali (1828) Feliciano Strepponi, L'ullà di Bassora (1831) Giuseppe Gerli, Il pitocco (1834) Giuseppe Mazza (1836) I saraceni in Sicilia ovvero Eufemio di Messina Francesco Morlacchi (1828) Daniele Nicelli, Il proscritto di Messina (1829) Giuseppe Persiani, Eufemio di Messina ovvero La distruzione di Catania (1829) Francesco Morlacchi, Il rinnegato (1832) Ramón Carnicer, Eufemio da Messina o Los sarracenos en Sicilia (1832) Alessandro Curmy, Il proscritto di Messina (1843) Angelo Agostini, Il rinnegato (1858) Alcina, regina di Golconda Gaetano Donizetti (1828) Colombo Francesco Morlacchi (1828) Luigi Ricci (1829) Ramón Carnicer, Cristoforo Colombo (1831) Luigi Bottesini, Cristoforo Colombo (1848) Carlo Emanuele De Barbieri, Columbus (1848) Vincenzo Mela, Cristoforo Colombo (1857) Felicita Casella, Cristoforo Colombo (1865) Giuseppe Marcora (1869) La straniera Vincenzo Bellini (1829) Rosmonda Carlo Coccia (1829) (vai alla pagina dell'opera) Gaetano Donizetti, Rosmonda d'Inghilterra (1834) Antonio Belisario (1835) Pietro Tonassi e Pietro Collavo, Il castello di Woodstock (1839) Otto Nicolai, Enrico II (1839) Saul Nicola Vaccaj (1829) Ferdinando Ceccherini (1843) Giovanni Antonio Speranza (1844) Zaira Vincenzo Bellini (1829) Alessandro Gandini (1829) Saverio Mercadante (1831) Antonio Mami (1845) Giovanna Shore Carlo Conti (1829) Lauro Rossi (1836) Enrico Lacroix (1845) Vincenzo Bonnetti (1853) La rappresaglia Saverio Mercadante (1829) Bianca di Belmonte Luigi Riesck (1829) Tomás Genovés y Lapetra (1833) Annibale in Torino Luigi Ricci (1830) Anna Bolena Gaetano Donizetti (1830) Il romito di Provenza Pietro Generali (1831) M. A. Sauli (1846) La sonnambula Vincenzo Bellini (1831) Il disertore svizzero ovvero La nostalgia Cesare Pugni (1831) Lauro Rossi (1832) Angelo Pellegrini (1841) Giovanni Battista Meiners (1842) La neve Luigi Ricci (1831) Norma Vincenzo Bellini (1831) I normanni a Parigi Saverio Mercadante (1832) Ugo, Conte di Parigi Gaetano Donizetti (1832) Alberto Mazzucato (1843) L'elisir d'amore Gaetano Donizetti (1832) Ismalia ossia Morte ed amore Saverio Mercadante (1832) Ramón Carnicer (1838) Vicenc Cuyás y Borés, La fattucchiera (1838) Il segreto Luigi Maiocchi (1833) Placido Mandanici (1836) Caterina di Guisa Carlo Coccia (1833) (vai alla pagina dell'opera) Giuseppe Mazza (1836) Luigi Savi (1838) Fabio Campana (1838) Francesco Chiaromonte (1850) Antonio Gandolfi (1859) Cenobio Paniagua y Vasquez (1859) Beniamino Rossi (1861) Giacomo Nascimbene, Enrico di Guisa (1868) Il conte d'Essex Saverio Mercadante (1833) Parisina Gaetano Donizetti (1833) Tomás E. Giribaldi (1878) Beatrice di Tenda Vincenzo Bellini (1833) Rinaldo Ticci (1837) Frederico Guimarães, Beatriz (1882) Il contrabbandiere Cesare Pugni (1833) Natale Perelli (1842) I due sergenti Luigi Ricci (1833) Alberto Mazzucato (1841) Gualtiero Sanelli (1842)