Joan Miró, nado en Barcelona o 20 de abril de 1893 e finado en Palma o 25 de decembro de 1983, foi un pintor, escultor e ceramista catalán, un dos máximos representantes do surrealismo. Na súa obra reflectiu o seu interese no subconsciente, no infantil e no seu país. Nun principio mostrou fortes influencias fauvistas, cubistas e expresionistas, pasando a unha pintura plana con certo aire naïf, como o é o seu coñecido cadro La masia do ano 1920. Dende a súa estadía en París, a súa obra vólvese máis onírica, coincidindo cos puntos do surrealismo e incorporándose a este movemento. En numerosas entrevistas e escritos que datan da década de 1930, Miró manifestou o seu desexo de abandonar os métodos convencionais de pintura, nas súas propias palabras de "matalos, asasinalos ou violalos", para poder favorecer unha forma de expresión que fose contemporánea, e non querer dobregarse ás súas esixencias e á súa estética nin sequera cos seus compromisos cara aos surrealistas.
Un dos seus grandes proxectos foi a creación en 1975, da Fundación Joan Miró, situada en Barcelona, centro cultural e artístico para difundir as novas tendencias da arte contemporánea, constituíndose cun gran fondo de obras doadas polo autor; outros lugares con importantes fondos das súas obras son a Fundación Piar i Joan Miró de Palma de Mallorca, o Museo Raíña Sofía de Madrid, o Centro Georges Pompidou de París (Musée National d'Art Moderne) e o MOMA de Nova York.
Traxectoria Nado na cerna comercial da capital catalá, de neno pasaba tempadas co seu avó paterno en Cornudella e cos seus avós maternos en Mallorca. Contra a súa vontade matriculouse na Escola de Comercio en 1907, aínda que os seus pais lle permitiron tamén estudar na Escola de Belas Artes La Llotja. En 1910 entrou como aprendiz nunha droguería, o que lle provocou unha depresión nerviosa. Despois de pasar a convalecencia nunha masía familiar en Mont-roig del Camp conseguiu que seus pais accedesen a que se matriculase na Escola d'Art de Francesc Galí e en 1914 alugou o seu propio estudo
A pintura desta primeira época baséase na realidade inmediata, son paisaxes, retratos, bodegóns nun estilo fauvista con certas distorsións formais e contrastes cromáticos, especialmente fortes nos retratos. Entre 1918 e 1922 a súa obra caracterízase polo detallismo. Pinta paisaxes rurais nos que dá o protagonismo ás masías e ás hortas e no que cada elemento adquire a súa propia individualidade. A obra máis característica desta etapa é La masia. Miró traballou durante nove meses nesta obra para dotar a cada unha das figuras e obxectos do seu propio espazo.
Movido pola comunidade artística que se agrupaba en Montparnasse, Miró mudouse durante varias tempadas invernais a París, dende 1920, onde desenvolveu un estilo único, influído por poetas e escritores surrealistas. Os seus traballos surrealistas son considerados dos máis orixinais do século XX. Agora cada un dos obxectos das súas pinturas convértense en símbolos e signos pictóricos, adquirindo connotacións surreais e imaxinarias cunha forte carga poética e reducindo a forma ao mínimo. Considérase El Carnaval de l'Arlequí (1924-1925) o punto de partida da súa etapa surrealista
En 1926 colaborou con Max Ernst en deseños para os ballets rusos de Sergei Diagilev, na obra Romeu e Xulieta. Coa axuda de Miró, Ernst foi un pioneiro da técnica de "grattage" na que se emprega unha espátula para remover pigmentos da tea.
miniatura|300 px|Mural en cerámica para o Museo Wilhelm-Hack de Ludwigshafen am Rhein, 1971.
Nos anos trinta a pintura de Miró vólvese máis salvaxe, con maiores distorsións nas formas e cunha cor máis rechamante e ferinte que, en conxunto, resulta irreal e dramática. En 1939, tras a derrota da Segunda República española e o comezo da segunda guerra mundial, instalou a súa residencia na pequena vila costeira normanda de Varengeville-sur-Mer. Iniciou entón unha nova etapa pictórica coa serie coñecida como Constelacions. Son pinturas de pequeno formato que tratan sobre diversos momentos do día ou da noite sobre un ceo reflectido na auga chea de astros, aves, mulleres, ollos, escaleiras, vaxinas con proliferación de signos caligráficos relacionados entre si por liñas, interseccións e contactos, formando un todo. Con esta serie Miró define plenamente o seu propio vocabulario persoal, afondando nel no resto da súa obra. En 1942 volveu a Barcelona.
Miró expresou o seu desprezo polo estilo usado en pinturas convencionais, e o seu desexo de "matar" e "asasinar" a pintura para crear unha nova forma de expresión.
En 1954 Miró gañou o Gran Premio do Gravado da Bienal de Venecia e, entre outros premios, en 1980, recibiu do rei Xoán Carlos I a Medalla de Ouro de Belas Artes.
Primeiras exposicións A primeira exposición individual de Joan Miró realizouse nas Galerías Dalmau de Barcelona entre o 16 de febreiro e o 3 de marzo de 1918, coa presentación de sesenta e catro obras entre paisaxes, naturezas mortas e retratos. Estas primeiras pinturas teñen unha clara influencia coas tendencias francesas, postimpresionismo, fauvismo e cubismo; nas pinturas Ciurana, o pobo (1917) e Ciurana, a igrexa (1917) vese a proximidade coas cores de Van Gogh e as paisaxes de Cézanne reforzadas cunha pincelada escura. Unha das pinturas que chama máis a atención é a chamada Nord-Sud, coma a revista francesa na que no seu primeiro número do ano 1917, Pierre Reverdy, se escribía sobre a arte do cubismo. Neste cadro Miró mestura os trazos de Cézanne coa inclusión de rótulos dentro da pintura, coma nas obras cubistas de Juan Gris ou Pablo Picasso; nos retratos presentados coma o Retrato de V. Nubiola, mostra a fusión do cubismo coa agresiva cor fauvista. Nesta mesma primavera expuxo no Círculo Artístico de Sant Lluc xunto cos membros da Agrupació Coubert.
Como era o seu costume e continuaría facendo durante anos, Miró pasou ese verán en Montroig, onde abandonou as cores empregadas até entón e as formas duras polas máis minuciosas, segundo explicou nunha carta dirixida ao seu amigo Ricart datada o 16 de xullo de 1918:Nada de simplificacións nin abstraccións. Por agora o que me interesa máis é a caligrafía dunha árbore ou dun tellado, folla por folla, podalla por podalla, herba por herba, tella por tella. Isto non quere dicir que estas paisaxes ao final acaben sendo cubistas ou rabiosamente sintéticas. En fin, xa veremos. O que se me propoño é traballar moito tempo nas teas e deixalas o máis acabadas posible, así é que ao final de tempada e despois de traballar moito se aparezo con poucas teas; non pasa nada. Durante o inverno seguinte continuarán dicindo os señores críticos que persisto na miña desorientación.Deste xeito obsérvase nas paisaxes pintadas durante este tempo un arquetipo por medio dun vocabulario novo de iconografías e de signos meticulosamente seleccionados e organizados sendo o axente estruturador o debuxo. En Viñas e oliveiras de Montroig vense as raíces debuxadas debaixo da terra completamente individualizadas para conseguir a conexión física coa terra.
A primeira viaxe a París realizouno en marzo de 1920 e despois de pasar novamente o verán en Montroig, regresou para establecerse en París onde coñeceu ao escultor Pablo Gargallo que tiña un obradoiro na rúa Blomet, que só usaba durante os meses de verán, e chegou a un acordo con el para utilizalo só na tempada de inverno. As xestións feitas polo galerista Dalmau proporcionáronlle unha exposición individual na Galerie La Licorne que se inaugurou o 29 de abril de 1921; a pesar de non obter ningunha venda, a crítica foi favorable. Na comunidade artística que se agrupaba en Montparnasse, coñeceu a André Masson, veciño da rúa Blomet e con quen coincidía nas reunións de Max Jacob. Outro asiduo deste grupo era Pablo Picasso que lle comprou o Autorretrato de 1919 e máis adiante a Bailarina española de 1921.
La masia Durante os anos 1921 e 1922 realizou La masia, sendo a obra culminante desta época «minorista». Traballou nela durante nove meses de dura elaboración; a relación mítica mantida por Miró coa terra, resúmese neste cadro, que representa a granxa da súa familia en Montroig; o grafismo de carácter inxenuo e realista de todos os obxectos, os animais son os domésticos, os vexetais os que o home traballa e os obxectos todos de uso diario e necesarios para o home. Estuda todos os seus detalles ao mínimo, é o que se chama a caligrafía mironiana, punto de partida para os seguintes anos do seu contacto co surrealismo.
Rematada esta pintura en París, por necesidade económica, iniciou un percorrido entre marchantes para poder vendela. Rosenberg, que se ocupaba das pinturas de Picasso, accedeu a tela en depósito e ao cabo do tempo e ante a insistencia de Miró, suxeriulle seriamente dividir a tea en anacos pequenos para a súa máis doada venda. Mirou, anoxado, recolleu a tea e levouna ao seu taller. Fíxose cargo da pintura, entón, Jacques Viot da galería Pierre, que despois duns tratos, lla vendeu ao escritor Ernest Hemingway, por cinco mil francos. Actualmente consérvase na National Gallery de Washington.
Surrealismo Instalado no obradoiro de Pablo Gargallo en París, tivo contacto con artistas provenientes do movemento Dadá, que fundaron en 1924, co poeta André Breton á fronte, o grupo do surrealismo.
A Miró serviulle principalmente para abandonar a súa época minorista e sintetizar os motivos xa apuntados nesa etapa. É, no potencial que lle ofrecía o surrealismo, no inconsciente e o onírico, onde encontrou o perfecto material para as súas futuras obras. Así se aprecia en Terra labrada, con clara alusión a La masía, pero con elementos surrealistas como o ollo e unha orella xunto á árbore da pintura. En Cabeza de fumador, a influencia vese na síntese empregada para a descrición do personaxe. Instalado no taller de Pablo Gargallo en París, tivo contacto con artistas provenientes do movemento Dadá, que fundaron en 1924, co poeta André Breton á fronte, o grupo do surrealismo.
Realizou unha exposición na Galería Pierre do 12 ao 27 de xuño de 1925, coa presentación de 16 pinturas e 15 debuxos. Todos os representantes do grupo surrealista asinaron o convite á exposición. A inauguración realizouse a media noite, cousa nada frecuente naquela época, mentres no exterior, contratada polo seu amigo Picasso tocaban os compases dunha sardana unha orquestra de músicos; os visitantes, tiñan que entrar á sala, por quendas, completamente chea. As vendas foron tan boas como a crítica.
En 1926, Joan Miró colaborou con Max Ernst en deseños para os Ballets Rusos de Sergei Diagilev, na obra Romeo e Xulieta. O 4 de maio de 1926, representouse por primeira vez en Montecarlo e o 18 de maio no teatro Sarah Bernhardt de París. Sabíase que estaba nos ánimos dos surrealistas e comunistas, alterar a estrea do "burgués" Diagilev e os "traidores" Ernst e Miró, e así foi, ao empezar a función, entre asubíos, lanzouse unha chuvia de folletos de cor vermella cun texto de protesta, asinado por Louis Aragon e André Breton. Non obstante, ao cabo de pouco tempo, a revista La Révolution Surréaliste, que editaba Bretón, seguiu coa reprodución de obras dos dous artistas.
Antroido de Arlequín Unha das pinturas máis interesantes deste período é Antroido de Arlequín (1925), completamente surrealista e que conseguiu un grande éxito na exposición colectiva da Peinture surréaliste da Galería Pierre a finais de 1925, exposta xunto a obras de Giorgio de Chirico, Paul Klee, Man Ray, Pablo Picasso e Max Ernst.