mini|Strukturna formula karboksilne kiseline mini|Štapićasti model karboksilne kiseline mini|Kalotni model karboksilne kiseline Karboksilne kiseline su organske kiseline opće formule R-COOH, pri čemu je R- Alkil, a -COOH karboksilna skupina karakteristična za sve karboksilne kiseline.
Karboksilne kiseline mogu biti mono-, di- i poli-karboksilne kiseline ovisno o broju -COOH skupina a dijele se na zasićene, nezasićene i aromatske. No karboksilne kiseline su općenito slabe kiseline iako imaju oštar i neugodan miris.
Imenovanje karboksilnih kiselina Karboksilne kiseline se imenuju tako da se ispred nastavka -ska kiselina doda ime alkana ovisno o broju ugljikovih atoma. Tako će na primjer kiselina s tri C atoma po alkanu propanu biti imenovana propanska kiselina iako je njeno puno češće korišteno ime propionska ili mliječna kiselina (jer je nalazimo u mlijeku).
Najpoznatije karboksilne kiseline Karboksilnih kiselina ima mnogo. Najjednostavniji niz karboksilnih kiselina gradi se prema homolognom nizu alkana. Kao primjer, prve četiri (po broju atoma ugljika) su: 1C - metanska kiselina (mravlja kiselina) sažeta strukturna formula (ssf): HCOOH, nalazimo ju u žalcu pčele i kod mrava. 2C - etanska kiselina (octena kiselina) ssf: CH3COOH, nalazimo ju u octu. 3C - propanska kiselina (propionska kiselina) ssf: CH3CH2COOH 4C - butanska kiselina (maslačna kiselina) ssf: CH3CH2CH2COOH, nalazimo ju u užeglom maslacu ili ljudskom znoju.
Isto vrijedi i za izomere. Npr. iz izobutana se gradi odgovarajuća izobutanska kiselina CH3-CH-CH3 CH3-CH-CH3 | -> | CH3 COOH izobutan izobutanska kiselina Pri tome treba imati u vidu da je struktura karboksilne skupine -COOH u stvari: -C=O | OH
Ako su karboksilne kiseline alifatske, ravnolančaste i s jednom karboksilnom skupinom, to su takozvane masne kiseline. To su organske, karboksilne kiseline koje imaju veći broj ugljikovih atoma od običnih karboksilnih kiselina. Takve su kiseline masnog opipa i krutog agregatnog stanja."Karboksilne kiseline". Zagreb: Hrvatska enciklopedija LZMK. Pristupljeno 28. listopada 2018.
Izvori
Kategorija:Organske kiseline