Manastiri Eparhije vranjske su dio bogate kulturne baštine Srpskog naroda Južne i istočne Srbije koja se sudbinski vezala za duhovnu, kulturnu i prosvjetnu djelatnosti nacionalno biće srpskog stanovništva ovih područja. Dijeleći sudbinu naroda koji ih je gradio, manastiri izgrađeni na prostoru Južne i istočne Srbije nekada su se uzdizali do lijepog, ili, pak, bili rušeni i spaljivani, od brojnih osvajača ovog dijela Balkana. Njihovi sačuvani ostaci i dalje zrače božanskom svjetlošću koja je okupljala i okuplja narod da slavi Boga i skuplja snagu da opstane i manastire obnovi, i tako u krug. M. Rakocija, Manastiri i crkve Južne i istočne Srbije, Niš, 2013.
Obnavljajući mnoge stare svetinje narod ovog područja Srbije sačuvao je bizantske tekovine Kršćanstva začetog na ovom prostoru, pravoslavne zakone i srpsku duhovnost. Zato, je sam čin upoznavanja s ovim manastirima jednako važna za spoznaju ali i za obnovu porušenih i izgradnju novih manastira na prostoru Južne i istočne Srbije.
Važnost Spomeničko nasljeđe s prostora Južne i istočne Srbije zauzima značajno mjesto u kulturnoj riznici Srbije i Balkana. Miloš Timotijević, Nenad Makuljević. Ikonopis Vranjske eparhije, Beograd: Filozofski fakultet, Katedra za povijest umjetnosti novog stoljeća; Vranje: Eparhija vranjska Srpska pravoslavne crkve, 2005. Na teritoriju koja je u nadležnosti Eparhije vranjske i Zavoda za zaštitu spomenika kulture Niša nalazi se 8 općina s 8 gradskih i 355 seoskih naselja.
U registar spomenika kulture i evidenciju niškog Zavoda, upisana su četiri manastira koja su kategorizirana u spomenike kulture od izuzetnog značaja, dok su ostali manastiri proglašeni za spomenike kulture od velikog značaja.
Popis manastira Popis manastira Eparhije vranjske Slika Naziv manastira Lokacija Izgrađen Napomena100px| Prohor Pčinjski Prohor Pčinjski 17. stoljeće Svetog Stefana Gornje Žapsko Srednji vijek - nepoznato Svetih apostola Petra i PavlaDubnica (Vranje) Srednji vijek - nepoznato Prvi put se spominje u Turskom popisu iz 1576/1577. Vavedenje Presvete Bogorodice Palja 13. stoljeće 100px| Svetog Pantelejmona Lepčince 14. stoljeće Svetog oca Nikolaja Vranje Srednji vijek - nepoznato Svetog proroka IlijeKacapun 13. stoljeće Svetog proroka IlijeBresnica 1896. Manastir je bez bratstva Svetih apostola Petra i Pavla Milevci 18. stoljeće Svetog velikomučenika Georgija Oraovica (Preševo) 14. stoljeće Svetog arhangela Gavrila Lopardince 16. stoljeće Svetih apostola Petra i Pavla Dubnica (Vranje)11. stoljeće Svetog Simeona StopolnikaSoderce13. stoljeće
Izvori
Vanjske poveznice Raspored hramova Eparhije vranjske na Mapi Bing (označeno plavom bojom)
Kategorija:Manastiri u Srbiji Kategorija:Spomenici kulture od izuzetnog značaja Republike Srbije