mini|desno|200px|Razglednica sa slikom židovskog groblja iz 1900. Židovsko groblje u Sarajevu smješteno je u jugozapadnom dijelu Sarajeva, u predjelu Kovačići i Debelo Brdo. Iza praškog ovo je najveći ranonovovjekovni židovski sakralni kompleks, a istovremeno jedan od najvrjednijih memorijalnih kompleksa u Europi. Cijeli kompleks se prostire na površini od 31160 m2.Snježana Mutapčić: Staro Jevrejsko groblje u Kovačićima (Sarajevo) Sefarad 92
Povijest O nastanku i razvoju groblja do 16.stoljeća nema pouzdane dokumentacije, ali se na osnovu podataka protokola Židovske općine, 1630. može uzeti kao godina osnivanja ovog groblja. mini|lijevo|200px|Grobljanska kapela Groblje je nastalo uz srednjovjekovnu nekropolu stećaka na lokalitetu Borak uz stari kamenolom na Šatoriji iz koga je vađen kamen kako za srednjovjekovne stećke, tako i za židovske nadgrobnike. Sefardi na ovom prostoru stvaraju jedinstvene nadgrobne spomenike kakvih, po njihovim domomorfnim oblicima i simboličkim motivima, nema nigdje u svijetu među židovskim spomenicima.Snježana Mutapčić, Staro jevrejsko groblje na Borku u Kovačićima, nav. sveske br. 7-8, Sarajevo, 1984., str. 89. – 95. U sklopu groblja nalaze se i grobljanska kapela, spomen-kosturnica iz 1952. godine, 4 spomenika žrtvama ustaškog režima, aškenaska kosturnica iz 1962. godine, spomen-kosturnica uz aškenasku kosturnicu, česma i ograda.
Tijekom Rata u Bosni i Hercegovini groblje se nalazilo na bojišnici te su ga koristili bosanskohercegovački Srbi kao topnički položaj. Zbog toga grobe su oštetili metci i požari nastali kao posljedica eksplozija. Područje groblja je bilo minirano sve do 1996. Sve zajedno kao grobljanska cjelina je proglašeno Nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine 2. rujna 2004. godine. mini|desno|200px|Pogled s groblja na grad s vidljivom kapelom (lijevo)
Pokopane osobe Smatra se da je najstariji sačuvani nadgrobni spomenik na ovom groblju pripada prvom sarajevskom rabinu. Na prsima njegovog stećka piše:
Ostale poznate osobe pokopane na ovom groblju su: Isak Pardo, Avraham Abinun, Moše Rafael Attias, Laura Papo Bohoreta, Isak Samokovlija. Ispod 3850 spomenika počivaju obitelji: Abinun, Albahari, Altarac, Atijas, Baruh, Daniti, Danon, Finci, Gaon, Kabiljo, Kajon, Kalderon, Kamhi, Katan, Konforti, Kunorti, Levi, Maestro, Montilja, Ovadija, Ozmo, Pardo, Pesah, Pinto, Salom. A najveći i najteži spomenik pripada pokojnom Samuelu Pinti.
Galerija
Izvori
Kategorija:Judaistički vjerski objekti u Bosni i Hercegovini Kategorija:Groblja u Bosni i Hercegovini Kategorija:Groblja u Sarajevu Kategorija:Nacionalni spomenici Bosne i Hercegovine Kategorija:Židovska groblja