Aleksandar Deroko (4. rujna 1894. – 30. studenog 1988.) je bio srpski arhitekt i pisac mnogobrojnih knjiga iz područja arhitekture, ali i drugih područja, koje je najčešće sam ilustrirao. Bio je višegodišnji profesor Sveučilišta u Beogradu. Postao je Članom Srpske akademije nauka i umetnosti 1956. godine.
Stvarao je u nekoliko arhitektonskih pravaca, a najviše u modernom srpsko-bizantskom stilu i u modernizmu.
Životopis Aleksandar Deroko je rođen 4. rujna 1894. godine u Beogradu. U Beogradu je maturirao i upisao Tehnički fakultet Sveučilišta u Beogradu. Početak Prvog svjetskog rata je dočekao na studijama. U ratu je sudjelovao kao jedan od 1300 kaplara s činom narednika. Diplomirao je u Beogradu 1926. godine, a naredne dvije godine je proveo na specijalizaciji u Parizu.
1927. godine je izabran za asistenta na Sveučilištu u Beogradu, a od 1929. godine radi u zvanju docenta, a od 1937. godine kao izvanredni profesor.
Tijekom Drugog svjetskog rata bio je zatočen u logoru na Banjici.
Od 1950. godine radi kao redovni profesor i odlazi u penziju 1965. godine. Predavao je povijest arhitekture i folklornu arhitekturu.
Arhitektura 250px|thumb|right|Vila u Lackovićevoj Nakon rata vratio se studijama arhitekture i umjetnosti u Rimu, Pragu, Brnu i Beogradu gde je diplomirao 1926. godine. Kao stipendist francuske vlade odlazi u Pariz gdje se druži s Picassom, Šumanovićem, Le Corbusierom, Rastkom Petrovićem i drugima koji su tada živjeli u ParizuAleksandar Deroko, „Sveta gora“, Beograd (biografski dio)
Kao arhitekt projektirao je i izveo dvadesetak objekata. Nekoliko kuća i vila, internat Bogoslovskog fakulteta u Beogradu (1938.), konake u manastiru Žiča i u Nišu (1939.), Crkvu svetog Preobraženja u Novom Sarajevu (1935.), Nadgrobne kapele Osmanu Đikiću u Mostaru i neke na groblju u Beogradu.
S Bogdanom Nestorovićem je 1926. napravio projekat Hrama svetog Save s kojim je pobijedio na konkursu; izgradnja tog hrama se danas privodi kraju.
Na svojim putovanjima u više navrata (1954., 1956. i 1965.) boravio je na Svetoj Gori, o čijoj je arhitekturi i životu ostavio dragocene podatke.
Druga područja Objavio je oko stotinu stručnih i naučnih radova, od kojih desetak knjiga je iz područja srednjovjekovne i narodne arhitekture.
Aleksandar Deroko je bio jedan od prvih svestranih sportaša u Srbiji. Na plivačkom natjecanju u organizaciji Srpskog olimpijskog kluba 1911., osvojio je zlatnu medalju u preplivavanju Save i u plivanju na 1000 m nizvodno slobodnim stilom. Istovremeno se bavio i modelarstvom. Konstruirao je i izradio jednu od prvih zrakoplovnih jedrilica u Srbiji. S modelima svoje konstrukcije sudjelovao je u natjecanjima koja su od 1910. do 1912. organizirali prvi mladi modelari u Srbiji. Ta ljubav prema jedrilicama i zrakoplovstvu ga je odvela do toga da se kao đak dobrovoljac prijavi u vojsku, gdje je na Solunskom bojištu, kao jedan od 1300 kaplara postao i jedan od prvih srpskih ratnih pilota.
Djela Arhitektonska Hram svetog Save u Beogradu, s Bogdanom Nestorovićem Turbe Osmana Đikića Bogoslovski internat u Beogradu tzv. Bogoslovija, zajedno s Petrom Anagnostijem Spomenik kosovskim junacima na Kosovu polju Crkva svetog Preobraženja u Sarajevu Konak u manastiru Žiči Eparhijski konak u Nišu, zajedno s Petrom Anagnostijem Mnoge crkve Kuća pukovnika Elezovića u Beogradu Kuća Nikolajevića s apotekom Kuća u Srijemskim Karlovcima
Pisana „Narodno neimarstvo“ - I tom 1939., II tom 1940. „Srednjovekovni gradovi u Srbiji, Makedoniji i Crnoj Gori“ 1950. „Monumentalna i dekorativna arhitektura u srednjovekovnoj Srbiji“ 1953. „Rimski spomenici u Đerdapu“ 1959. „Arhitektura starog veka“ 1962. „Medieval Castles on the Danube“ („Srednjovekovni gradovi na Dunavu“) 1964. „Sveta gora“ 1967. „Atos“ 1967. „A ondak je letijo jeroplan nad Beogradom“ 1983. „Mangupluci oko Kalemegdana“ 1987.
Nagrade i priznanja Albanska spomenica, 1915. – 1918. Sedmojulska nagrada, 1965. Orden rada sa crvenom zastavom, 1965. Orden Republike sa zlatnim vijencem, 1978. Médaille du mérite Oktobarska nagrada Beograda, 1988.
Izvori
Literatura Aleksandar Deroko, „Sveta gora“, Beograd (biografski deo)
Vanjske poveznice Biografija Aleksandra Deroka
Kategorija:Životopisi, Beograd Kategorija:Arhitekti Kategorija:Srbijanski povjesničari Kategorija:Akademici SANU