Zaratinski dijalekt (zar. el zaratin, tal. lo zaratino) je dalmato-venetski dijalekt kojim su se dugi niz stoljeća služili zadarski Talijani.
Ovaj je dijalekt nastao kao plod kontakta mletačkog govora s jadertinskim i hrvatskim jezikom. Popisi s kraja 19. i početka 20. stoljeća pokazuju kako je oko 66% zadarskog stanovništva govorilo talijanskim (ustvari zaratinskim) kao materinskim jezikom. Može se ustvrditi da su početak kraja ove jezične zajednice obilježila bombardiranja Zadra tijekom Drugog svjetskog rata, nakon čega je uslijedio egzodus od oko 20.000 Zadrana, uglavnom Talijana. Danas se zaratinskim služi ograničen broj starijih osoba.
Primjer
U tablici se navodi dio nekoć vrlo popularne dalmatinske pjesme s kraja 19. stoljeća "El mulo zaratin" ("Zadarski mulac"), čiji je autor šibenski pjesnik Luigi Bauch (1873. – 1945.).
Zaratinski Talijanski Hrvatski “I ne ciama mulariaperché scarpe no gavemoperché in strada sempre semofar i pugni e bestemiar.Ma no i sa che senza n’altriper le strade no sarìagnanca un poco de alegriagnanca un poco de morbin.Semo muli, sì, xe vero,nudi e crudi e sempre alegri,se nel muso semo negri,no lo semo miga in cor. (…)" “Ci chiamano ragazzagliaperché scarpe non abbiamoperché in strada sempre siamoa fare a pugni e bestemmiar.Ma non sanno che senza di noiper le strade non ci sarebbenemmeno un poco d’allegrianemmeno un poco di brio.Siamo ragazzacci, sì, è vero,nudi e crudi e sempre allegri,se in viso siamo neri (sporchi)non lo siamo mica nel cuor. (…)” “Zovu nas mularijomjer cipele nemamojer uvijek smo na ulicitučemo se i psujemo.Al’ne znaju da bez naspo ulicama ne bi biloni mrvice veseljani mrvice radosti.Mulci smo, istina,goli i bosi i uvijek veseli,ako nam je faca crna (prljava)nije nam zato i srce crno. (…)”
Izvori Antonia Jazidžija, Ivana Škevin, „Veneto – dalmata a Zara. Aspetti fonologici e lessicali“. Croat. Slav. Iadert. XI/II (2015.), 377-394.
Kategorija:Italo-dalmatski jezici Kategorija:Romanski jezici Kategorija:Jezici Hrvatske Kategorija:Zadar