Perzijski karavansaraji (perzijski: کاروانسراهای ایرانی) je naziv za 54 karavansaraja u Iranu koji su upisani na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine u Aziji. Oni predstavljaju samo dio karavansaraja duž drevnih perzijskih cesta (Kraljevska cesta). Međutim, smatraju se najutjecajnijim i najvrjednijim primjerima iranskih karavansaraja, pokazujući širok raspon arhitektonskih stilova, prilagodbi klimatskim uvjetima i građevinskim materijalima, protežući se tisućama kilometara i gradeći se tijekom mnogih stoljeća.The Persian Caravanserai, službene stranice UNESCO-a Pristupljeno 26. srpnja 2025.
Lokaliteti
+ID (UNESCO)SlikaNaziv ProvincijaBilješke1668-001Dair-e Gačin (perz. دیرگچین, dosl. Gipsani hospicij) KomSmješten uz povijesni put između Raja i Isfahana odnosno uz suvremenu cestu između Garmsara i Koma, oko 60 km južno od glavnog grada Teherana, Dair-e Gačin se često naziva „majkom svih iranskih karavan-saraja” zbog impozantne veličine, funkcionalnih specifičnosti i kontinuiranog korištenja tijekom starog, srednjeg i novog vijeka.Karavansaraj Dair-e Gačin; ljepota iranske povijesne arhitekture Pristupljeno 26. srpnja 2025.1668-002NuširvanSemnan1668-003ĀhovānSemnan1668-004ParandTehran1668-005Ribat-i Šaraf (Robāt-e Sharaf)Razavi HorasanSeldžučki Seldžučki karavan-saraj izvorno izgrađen oko 1115., pretvoren u palaču 1154., bio je i trgovačka ispostava i palača. Kompleks je bio opremljen svim sadržajima koji su se u to vrijeme smatrali potrebnima za zadovoljavanje potreba javnosti i kraljevske pratnje. Njegove prostorije uključivale su džamiju, smještaj, sobe za okupljanja i sastanke, štale, kuhinju i spremnik za vodu.1668-006Andžireh ĀdžoriJazdska pokrajina1668-007Andžireh SangiJazd1668-008Abbās Ābād TājbādRazavi Horasan1668-009Džamal AbadIstočni Azarbajdžan Džamalabad (کاروانسرای جمال آباد) (azerski: جمال آباد کروانسراسی) je izgrađen tijekom Ilhanidskog doba, ali je popravljen tijekom vladavine šaha Abbasa II., što se vidi po natpirsu iznad vrata gdje se spominje datum izgradnje kao 1654.-55. godine.1668-010KuelliSjeverni Horasan1668-011Fahr-e DāvūdRazavai Khorasan1668-012Šejhali KanIsfahanska pokrajina1668-013MarandžabIsfahanska pokrajinaKaravansaraj iz doba Safavida u pustinji Marandžab, smješten sjeverno od grada Arana i Bidgola u provinciji Isfahan. Izgrađen je 1603. godine po nalogu Abasa Velikog uz Put svile između provincija Horasan i Isfahan1668-014Amin ĀbādIsfahanska pokrajina1668-015Gabr ĀbādIsfahanska pokrajina1668-016MahjārIsfahanska pokrajina1668-017Gaz (karavan-saraj)Isfahanska pokrajinaSmješten 17 km sjeverno od Isfahana, uz autocestu Isfahan-Teheran, datira iz safavidskog doba, vjerojatno izgrađen za vrijeme vladavine šaha Abasa I. Jedan je od najvećih karavansaraja u regiji (83 × 96 metara) i ima četiri kutne tornja, štale, skladišta i dvorište s četiri ivana; poznat po svojim izvrsnim safavidskim pločicama iz doba Safavida, sa zamršenim dizajnom i živim bojama."Abbasi Caravanserai u Gazu: Povijesna i arhitektonska atrakcija safavidskog doba", www.mehrnews.com (per.) Preuzeto 26. srpnja 2025.1668-018KūhpājehIsfahan1668-019MazinānRazavi Horasan1668-020MehrRazavi HorasanVeliki karavansaraj iz kadžarskog doba smatra se jednim od najboljih i najljepših karavan-saraja na ruti Sabzevar-Šahrud; Ima predvorje, središnje dvorište, istočne i zapadne štale te kraljevsku rezidenciju, sve ukrašeno blatnom opekom i žbukom u obliku polukružnih cigli, lukova, svodova, sa entablaturama i polumjesecima.Više povijesnih karavan-saraja, beytoote.com (perz.) Preuzeto 26. srpnja 2025.1668-021ZafaranijaRazavi Horasan1668-022Fakr ĀbādRazavi Horasan1668-023SarajānJužni HorasanHamam (javne kupke), cisterna od blatne opeke i bazar nalaze se uz safavidski karavan-saraj.Sarajanski karavan-saraj vraćen u prijašnji sjaj, Tehran Times. 21. rujna 2021. (perz.) Preuzeto 26. srpnja 2025.1668-024Kasr-e BahramSemnan1668-025MajāmejSemnan1668-026Abās ĀbādSemnan1668-027MiāndaštSemnan1668-028Zejnudin Jazdska pokrajinaVanjski izgled karavansaraja iz 16. stoljeća (šah Abas I.) izgleda kao "napuštena ruševina" iako je unutrašnjost dobro uređena u izvornom obliku, što ga čini "atmosferskim i fascinantnim" mjestom za boravak. Zejnudin je jedan od dva karavanseraja izgrađena s kružnim tornjevima.1668-029MejbodJazdska pokrajina1668-030FarasfadžHamedan1668-031IzadhastFarsIzadhast (perz. za „Božja želja”) iz 17. stoljeća je smješten u povijesnom kompleksu Izadkhasta, u prirodnoj niskoj kotlini s pogledom na dvorac Izadkhast smješten u obližnjoj visokoj stijeni.1668-032Bisotūnski karavansaraj šaha AbasaKermanšaška pokrajina1668-033Gandžali KānKermanKompleks iz safavidskog doba, smješten u starom središtu grada Kermana, izgradio je Gandž Ali Kan. Sastoji se od škole, trga, karavan-saraja , kupatila (hamam), Ab Anbar-a (rezervoara za vodu), kovnice novca, džamije i bazara.1668-034Jengi EmāmAlborzJengi Emām ima kvadratno središnje dvorište, a prolazi vode do osmerokutnih dvorana. Dvorane vode u široke hodnike."Obnovljen drevni karavanseraj Yengi Imama", Tehran Times, 28. listopada 2020. Arhivirano iz izvornika 18.01.2021 (perz.) Preuzeto 26. srpnja 2025.1668-035Kādžeh NazarIstočni Azarbajdžan1668-036GoudžebelIstočni Azarbajdžan1668-037Sa'inArdabilska pokrajinaZa razliku od tipične arhitekture safavidskog razdoblja, ovaj karavansaraj izgrađen je od kamena, što ukazuje na značajnu važnost ove rute u to vrijeme, posebno s obzirom na njegov položaj u visokom i snježnom prijevoju1668-038TitiGilanIzgradila ga je tetka safavidskog vladara po imenu Titi Hanum, a izgrađena je od cigli, gipsa i kamenja.1668-039DehdaštKuhgiluje i Bojer-Ahmad1668-040KojZapadni Azerbajdžan1668-041Bāgh-e ŠeikMarkazi1668-042NejestānakIsfahanska pokrajina1668-043Čehel PājehKerman1668-044KānZapadni Azerbajdžan1668-045Deh MohamadJužni Horasan1668-046Tādž ĀbādHamedan1668-047Čāh kūrānKerman1668-048KarānakJazdska pokrajina1668-049RaštiJazdska pokrajina1668-050Dvorac BorazdžanBušehr1668-051ČameškLorestan1668-052AfzalHuzestan1668-053BastakHormozgan1668-054Sa'd al-Saltaneh Kazvinska pokrajina
Izvori
Kategorija:Karavan-saraji Kategorija:Arhitektura u Iranu Kategorija:Svjetska baština u Iranu Kategorija:Svileni put