mini|300px|Ande, računalna simulacija snimke iz orbite mini|300px|Cono de Arita, Salta (Argentina) Ande su nabrano gorje koje se u dužini od 7200 km protežu uz zapadnu obalu Južne Amerike. Građeno je pretežno od paleozojskih i mezozojskih naslaga, izdignutih alpskim nabiranjem i znatno prekrivenih vulkanskim izljevima. Najviše aktivnih i ugaslih vulkana ima između Kolumbije i Ekvadora, a najpoznatiji je Chimborazo (6.310 m). Najviši vrhunac Anda i Južne Amerike je Aconcagua (6.960 m) u Argentini.
Istočni ogranci ističu se rudnim bogatstvom u paleozojskim stijenama, dok su hladnije južne Ande u Čileu i Argentini uglavnom pod snijegom i ledom. U toplijim sjevernim i srednjim Andama s tropskom klimom na podnožju, također su planinske zavale i ravnjaci dobro obrađeni, pa su tu i naselja na najvišim apsolutnim visinama na Zemlji (Cerro de Pasco na 4.950m).
Ime Ande došlo je po plemenima Anti Indijanaca, nastanjenim u vrijeme Inka u provinciji Antisuyu, koja je također nosila ime po njima.
Klima Klima na Andama puno varira, ovisno o visini, geografskoj širini i udaljenosti od mora. Sjeverni dio Anda leži na istoj geografskoj širini kao Zapadna Afrika, dok se južni dijelovi skoro pružaju do Antartika. Na sjeveru je klima zato uglavnom topla i vlažna, dok je na jugu hladno i vjetrovito. Zapadni dio Anda u Čileu, prema obali Tihog oceana je vrlo suh. Također na jugoistoku, u južnim dijelovima Argentine je poprilično suho. Na višim visinama je hladnije nego na nižim. Na južnima Andama postoje ledenjaci.
Geologija
Geološki gledano, Ande su vrlo mlade i seizmološki nemirno gorje, koje je nastalo sudarom kontinentalne Nasca ploče s južnoameričkom kontinentalnom pločom. Vrste planina variraju od oblasti do oblasti ali vrste magmatskih stijena su slične. Na Andama postoje nalazišta bakra i olova kao i željezne rudače, srebra, zlata, različitih legirajućih metala i salitre.
Planinski vrhovi Ovo je lista najviših planinskih vrhova Anda, mjerenih u odnosu na morsku površinu.
Argentina Aconcagua 6 962 m Cerro Bonete, 6 759 m Galán, 5 912 m Mercedario, 6 720 m Pissis, 6 795 m
Bolivija Ancohuma, 6 427 m Cabaray, 5 860 m Chacaltaya, 5 421 m Huayna Potosí, 6 088 m Illampu, 6 550 m Illimani, 6 462 m Macizo de Larancagua, 5 520 m Macizo de Pacuni, 5 400 m Nevado Anallajsi, 5 750 m Nevado Sajama, 6 542 m Patilla Pata, 5 300 m Tata Sabaya, 5 430 m
Čile Ojos del Salado, 6 893 m Monte San Valentin, 4 058 m Cordillera del Paine, oko 2 750 m Cerro Macá, cirka 2 300 m Monte Darwin, cirka 2 500 m Volcan Hudson, cirka 1 900 m Cerro Castillo Dynevor, oko 1 100 m Polleras, 5 993 m
Kolumbija Galeras, 4 276 m Nevado del Huila, 5 365 m Nevado del Ruiz, 5 389 m Nevado del Quindío, 5 215 m Pico Cristóbal Colón, 5 775 m Ritacuba Blanco, 5 410 m
Ekvador Chimborazo, 6 267 m Corazón, 4 790 m Cotopaxi, 5 897 m Antisana, 5 753 m Cayambe, 5 790 m El Altar, 5 320 m Illiniza, 5 248 m Pichincha, 4 784 m Reventador, 3 562 m Sangay, 5 230 m Titicacha, 5 035 m Tungurahua, 5 023 m
Peru Yerupajá, 6 635 m Alpamayo, 5 947 m Artesonraju, 6 025 m Carnicero, 5 960 m El Misti, 5 822 m El Toro, 5 830 m Huascarán, 6 768 m Jirishanca, 6 094 m Nevado de Huaytapallana, 5 557 m Pumasillo, 5 991 m Rasac, 6 040 m Rondoy, 5 870 m Sarapo, 6 127 m Seria Norte, 5 860 m Siula Grande, 6 344 m Yerupaja Chico, 6 089 m
Venezuela Pico Bolívar, 4 981 m Pico Humboldt, 4 940 m Pico Bonpland, 4 880 m Pico La Concha, 4 870 m Pico Piedras Blancas, 4 740 m
Granica Argentina/Čile Tupungato, 6 570 m Cerro Bayo, 5 401 m Cerro Escorial, 5 447 m Cordón del Azufre, 5 463 m Falso Azufre, 5 890 m Fitz Roy, 3 375 m Incahuasi, 6 620 m Lastarria, 5 697 m Llullaillaco, 6 739 m Maipo, 5 264 m Marmolejo, 6 110 m Ojos del Salado, 6 893 m Olca, 5 407 m Sierra Nevada de Lagunas Bravas, 6 127 m Socompa, 6 051 m Nevado Tres Cruces, 6 749 m Tronador, 3 491 m Nacimiento, 6 492 m
Granica Bolivija/Čile Parinacota, 6 348 m Cerro Minchincha, 5 305 m Irruputuncu, 5 163 m Licancabur, 5 920 m Olca, 5 407 m Paruma, 5 420 m Pomerape, 6 282 m
Vanjske poveznice
Kategorija:Gorja u Južnoj Americi