{| class="infobox vcard" style="font-size:90%; width:21em; text-align:left;" Srpska pravoslavna crkva 250px|Zastava SPC-a Zastava Srpske pravoslavne crkve Patrijarh Porfirije Perić Naslov partijarhaArhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpskiOsnovana1219. (Raška autonomska crkva)1346. (priznata autokefalnost Pećke patrijaršije) – 1459. (ukinuta)1557. – 1766.Obnova 1879. (Autokefalna beogradska mitropolija)1920. (Beogradska mitropolija bila je uzdignuta na čast patrijaršije) SjedišteBeogradPeć JurisdikcijaBosna i Hercegovina HrvatskaCrna GoraSjeverna MakedonijaSrbijaKosovoSlovenija DijasporaEuropaAustralijaAmerika Autonomna crkva Pravoslavna ohridska arhiepiskopija GlasiloPravoslavlje – novine Srpske patrijarhije TelevizijaTV Hram – televizija Srpske pravoslavne crkve Broj vjernika~12,000.000
Srpska pravoslavna Crkva (srp. Српска православна црква/Srpska pravoslavna crkva; SPC), jedna od upravno autokefalnih (samostalnih) pravoslavnih crkava koja zajedno s ostalim pravoslavnim crkvama čini jedinstvenu Istočnu kršćansku crkvu.
Duhovno vodstvo vjernika Srpske pravoslavne crkve zove se Sveti arhijerejski sinod, a poglavar SPC-a patrijarh srpski.
Administrativno sjedište Srpske pravoslavne crkve je u Beogradu, a povijesno u Peći.
Povijest Pokrštavanje Slavena thumb|lijevo|Beograd u vrijeme Božićnih blagdana. thumb|desno|Unutrašnjost katedralnog hrama Svetog Save u Beogradu.
Srbi su izvorno, kao i svi Slaveni, bili sljedbenici stare slavenske vjere. Dolaskom na Balkanski poluotok u 7. stoljeću, Srbi su, kao i ostali Južni Slaveni, zatekli razvijene crkvene organizacije. U početku je prihvaćanje kršćanstva teklo spontano, i Slaveni prvo prihvaćaju kršćanstvo na mjestima starih crkvenih zajednica u Sjevernoj Makedoniji, Dalmaciji i Bosni. Prvo masovno pokrštavanje Srba zbilo se u 7. stoljeću, u vrijeme cara Heraklija.
Sredinom 9. stoljeća je uslijedio period snažne misionarske djelatnosti Istanbula. Oko 840. knez Vlastimir je u oblastima oko Tare, Lima i Drine, u vrijeme kada je još uvijek bila živa stara slavenska vjera, digao ustanak i protjerao Bizantince i propovjednike kršćanstva iz tih oblasti. No, već za njegovog nasljednika, Mutimira, u Srbiji niču prve eparhije. U to vrijeme djeluju i bizantski misionari Ćiril i Metod, koji prevode Sveto pismo na slavenski jezik. Krajem 9. stoljeća, bizantijski car Vasilije I. je osvojio Neretvansku kneževinu Paganiju, koja se posljednja opirala pokrštavanju, i time uništio staroslavenska svetišta. Srbi, vidjevši šta se zbiva u Dalmaciji, šalju izaslanstvo Vasiliju I. i podvrgavaju se bizantskoj vlasti.John Skylitzes: A Synopsis of Byzantine History, 811-1057: Translation and Notes, p. 143
Od 10. stoljeću u Raškoj (prethodnica Srbiji) se razvija poseban oblik kršćanstva, bogumilstvo, koje karakterizira protivljenje rimskoj i bizantskoj vlasti, a u bogosluženju se koriste slavenskim jezikom.Christian Dualist Heresies in the Byzantine World C.650-C.1450 Moguće je da su niži slojevi prvo dolazili u dodir s bogumilima nego s rimskom i bizantskom crkvom, koje su prvo prihvaćali viši slojevi.
Krajem 12. stoljeća, veliki župan Stefan Nemanja uvodi kršćansku ortodoksiju u Raškoj državi. Iako je Kršćanska crkva već podijeljena na istočnu i zapadnu, podjele još nisu toliko izražene, pa on balansira između istočnog i zapadnog kršćanstva, surađujući, po potrebi, s rimskim Papom i s Bizantom.
Oko 1170. godine u Starom Rasu (danas Novi Pazar) Stefan Nemanja saziva crkveno-državni sabor, kojim započinju surovi vjerski progoni bogumila, koji su uključivali tjelesne kazne, spaljivanja na lomači, žigosanja po licu, progone iz zemlje, oduzimanje imanja i druge drakonske mjere. Tada je u Rasu stolovao grčki episkop, suradnik Stefana Nemanje u progonjenju bogumila.Dr Radoslav Rotković: Zeta u državi Nemanjića (1186 -1356) U to vrijeme bogumili imaju uporište ne samo među običnim pukom, već i među samim velmožama. Nemanjina vojna akcija se pretvorila u pravi građanski rat koji je bjesnio jedno vrijeme po Raškoj. Nakon što je vojska Stefana Nemanje u Raškoj istrijebila bogumile, među Srbima je učvršćena bizantijska ortodoksija, vremenom odomaćena kao pravoslavlje.
Žičko-pećka arhiepiskopija (1219. – 1337.)
U vrijeme Save Nemanjića, raška crkva je bila podređena Ohridskoj arhiepiskopiji, i imala je samo tri eparhije (Ras, Lipljan i Prizren) u kojima su vladike bili Grci. Nakon što mu je brat Stefan Nemanjić 1217. od pape dobio kraljevsku krunu, Sava Nemanjić odlazi u maloazijski grad Nikeju, gdje se nalazila prijestolnica bizantskog cara i carigradskoga patrijarha u egzilu (od kad su Latini osvojili Istanbul), te od njih dobiva mogućnost da raška crkva postane arhiepiskopija 1219. godine. Sjedište nove arhiepiskopije je smješteno u novoizgrađeni Manastir Žiča.
Po povratku u Rašku, Sava Nemanjić 1221. saziva državno-crkveni sabor u manastiru Žiči na kojem okruni svog brata za kralja, i organizira nove progone bogumila iz Raške. Tom prilikom, Sabor proklinje ne samo bogumile, već i poglavare Crkve bosanske, koja je pružala utočište prognanim kršćanima. Nakon sabora oni koji nisu pristali da se odreknu svoje vjere i prijeđu na pravoslavlje, bijahu protjerani.
Crkva je naročito ojačala i obogatila za vrijeme kralja Milutina, koji je puno izdvajao za podizanje novih crkvi i manastira, zbog čega je, usprkos nemoralnom životu, proglašen za sveca. Zajedno s velikim feudalnim posjedima, kralj Milutin je crkvi poklanjao i ljude (zemljoradnike i robove), koji su postajali "crkveni ljudi".
Pećka patrijarhija (1346. 1463.) thumb|220px|Manastir Pećka patrijarhija u Peći Kada je kralj Dušan iskoristio nemire u Bizantu, osvojio neke teritorije i proglasio se za cara 1346. godine, arhiepiskopija je proglašena patrijarhijom, mimo volje Carigradske patrijarhije. Dušan je svoga dvorjanina proglasio patrijarhom, da bi mu on stavio carsku krunu na glavu. Dušanovim ukazom njegov logotet Joanikije II. postaje prvi pećki patrijarh. Crkveni velikodostojnici srpske crkve su pružali podršku proglašenju Dušanovo carstva od Stefana Uroša IV. Dušana Nemanjića a jedan od razloga podrške je njihovo očekivanje da im pripadnu prihodi iz onih parohija koje su do tada bile podčinjene carigradskom patrijarhu. Proglašenje carstva na čelu s dinastijom Nemanjića naišlo je na podršku svih slojeva društva, među crkvenim velikodostojnicima - kojima bi pripali prihodi iz parohija ranije potčinjenih carigradskom patrijarhu. U sastav nove patrijaršije su ušle i mitropolije u osvojenim grčkim oblastima, kao i Sveta gora, do tada pod nadležnošću carigradske patrijaršije. Tada carigradski patrijarh Kalist I. baca prokletstvo na Dušana, Joanikija i srpsko svećenstvo. Glas o prokletstvu ostavio je u narodu i u nižem svećenstvu mučan i bolan utisak. Narod je ovo prokletstvo dovodio u vezu s onim nesrećama, koje poslije smrti patrijarhove (1354.) i Dušanove (1355.) počeše snalaziti srpski narod.
Crkva je imala niz povlastica i kao vjerska institucija i kao najveći feudalac u Srbiji. Država je štitila crkvu u svakom pogledu, a crkva je svojim utjecajem na vjernike osiguravala poslušnost državnoj vlasti, kojoj je pripisivala božansko porijeklo. Odnosi crkve i države u srednjovjekovnoj Srbiji su slijedili bizantski model podređenosti crkve državi, koji se u crkvenim krugovima naziva cezaropapizam.
Knez Lazar je 1370-ih okončao šizmu s Istanbulom (iz vremena cara Dušana) i stekao priznanje za srpsku crkvu od Bizanta.John V. A. Fine, The Late Medieval Balkans, (str. 389), 2009.
Obnova Pećke patrijarhije (1557. – 1766.)
Godine 1577. godine veliki vezir Mehmed-paša Sokolović je ponovo ustanovio Pećku patrijarhiju na znatno proširenom području nadležnosti koje je obuhvaćalo oblasti današnjeg Kosova, Crne Gore, Bosne i Hercegovine, Bugarske, Srbije, Hrvatske, Rumunjske i Mađarske. Na patrijarhijski prijestol je postavio svog brata Makarija Sokolovića. Poslije obnovljenja Pećke patrijarhije zaživjeli su mnogi stari već zapušteni manastiri. Osmanlije koji su htjeli održati mir, dozvoljavali su pećkim patrijarsima da osobno sakupljaju materijalna sredstva za izmirenje obveza prema osmanskoj blagajni.Milorad Tomanić, Srpska crkva u ratu i ratovi u njoj
Godine 1592. na patrijarhijski prijestol je došao Jovan Kantul koji napušta makarijevsku politiku i postaje sudionik u akciji zapadnih država za oslobođenje balkanskih naroda od Osmanlija. Po izbijanju Austro-turskog rata (1593. – 1606.) vršački episkop Teodor Nestorović predvodi Banatski ustanak protiv Osmanlija (1594.). Srpski ustanici su nosili zastave s likom Svetog Save. Poslije prvih uspjeha, osmanska vojska je savladala otpor Srba. Zbog ovog ustanka, Osmanlije oštro kažnjavaju Pećku patrijarhiju. Godine 1594. episkop Teodor je ubijen, a mošti Svetog Save su prenijete iz Mileševa u Beograd i demonstrativno spaljene na Vračaru. Pećki patrijarh Jovan je 14. listopada 1613. godine obješen u Istanbulu i sahranjen kod Jeni-kapije.
Poslije Jovana Kantula na čelo patrijarhije je došao Pajsije Janjevac od 1614. do 1647. godine. Za razliku od svog prethodnika, on se odrekao akcija protiv Osmanlija i vratio makarijevskom duhu. Tokom njegove dugogodišnje uprave učinjeno je mnogo na jačanju Crkve, obnavljanju onoga što je zanemareno i upropašteno tijekom patrijarha Jovana i na poboljšanju poremećenih odnosa s Osmanskim Carstvom. Njegova uprava Pećkom patrijarhijom bila je doba sređenih crkvenih prilika, usklađenih odnosa s osmanskom vlašću, dok je pozna srpska umjetnost u srednjovjekovnim tradicijama doživjela tada svoj drugi i posljednji procvat.
Pećki patrijarh Arsenije III. Crnojević (stolovao od 1674. – 1690.) je bio izuzetno angažiran u austro-turskom ratu na strani Austrije. Nije bio sklon makarijevskoj politici i suradnji s Istanbulom, čak je prijetio izopćenjem iz Crkve svima koji su u vezi s Osmanlijama.Vladimir Ćorović, Istorija Srba, Velika seoba Srba u Austriju Nakon poraza Austrije, plašeći se osvete Osmanlija, Crnojević predvodi kosovske Srbe u Veliku seobu ka Ugarskoj. Poslije velike seobe Srba, 1690. godine, kosovsko stanovništvo je vrlo razrijeđeno.Jovan Cvijić, Balkansko poluostrvo i Južnoslovenske zemlje (1. deo)
Par desetljeća kasnije, njegov nasljednik Arsenije IV. Jovanović (patrijarh od 1725. – 1737.) se povodi istom politikom pomaganja Austriji u borbi protiv Osmanskog Carstva. Godine 1737. izbija novi austrijsko-turski rat (1737. – 1739.), tijekom kojeg se kosovski Srbi na poziv pećkog patrijarha ponovo dižu na ustanak, u želji da se priključe austrijskoj pokrajini Srbiji. Ali, kao i u slučaju njegovog prethodnika, Austrija ubrzo doživljava poraz te Arsenije IV. Jovanović predvodi drugu veliku seobu Srba na sjever, u Ugarsku. Zbog ovih migracija, srpsko stanovništvo na Kosovu krajem 18. stoljeća postaje manjinsko.
Političko angažiranje Pećke patrijarhije u Austro-turskim ratovima je ubrzalo odluku Porte da ukine ovu crkveno-političku instituciju. Patrijarhija je ukinuta 1766., a sljedeće godine je isto učinjeno s Ohridskom arhiepiskopijom 1767. Eparhije i cjelokupnu imovinu ovih crkava preuzela je Carigradska patrijarhija. Crkvu su od tada vodili episkopi Grci (fanarioti).Grigorije Mikić, Srpska Crkva u kraljevini Srbiji i Staroj Srbiji i Makedoniji
Usprkos teškom položaju, mnogi srpski manastiri sačuvali su i umnožili su svoja imanja pod osmanskom vlašću.Rajko L. Veselinović "Istorija srpske pravoslavne crkve sa narodnom istorijom". Udžbenik za V razred srpske pravoslavne bogoslovlje, knj. 2. Begrad 1966. str. 6. Mitropolija raško-prizrenska je za vrijeme osmanske vladavine ubirala obavezan porez od svih pripadnika srpskog naroda.Istorija srpskog naroda". Šesta knjiga, prvi tom. 1878-1918, Beograd. 1983., str. 280. Mitropoliti i vladike, kao i patrijarsi imali su pravo nošenja oružja i držanja oružane pratnje koja im pomaže pri ubiranju crkvenih prihoda.Vasa Čubilović. "Odabrani istorijski radovi". Beograd 1983. str. 91.
Vrijeme postojanja zasebnih pravoslavnih crkava