mini|250px|Struktura lipoproteina (hilomikron) ApoA, ApoB, ApoC, ApoE (apolipoproteini); T (triacilglicerol); C (kolesterol); zeleno (fosfolipidi)
Lipoprotein je biokemijski spoj koji se sastoji od proteina i lipida. Lipid ili njihovi derivati mogu biti vezani za proteine kovalentnom ili nekovalentnom vezom. Lipoproteini sadrže uz proteine i triacilglicerole, još i fosfolipide, kolesterol i razne estere kolesterola.
Mnogi enzimi, prijenosne molekule, strukturalni proteini, antigeni, adhezini i toksini su po kemijskoj strukturi lipoproteini. U tijelu čovjeka posebna funkcija lipoproteina je prijenos netopljivih (u vodi) masnih kiselina i kolesterola krvotokom među pojedinim tkivima.
Proteinski dio lipopretina se sastoji od apoproteina (apolipoproteina) koji se mogu podijeliti u šest klasa, a neke od klasa u podklase. Tako razlikujemo: A (apo A-I, apo A-II, apo A-IV, i apo A-V) B (apo B48 i apo B100) C (apo C-I, apo C-II, apo C-III, i apo C-IV) D E H
Prema različitim udjelima pojedinih kemijskih spojeva koje se nalaze u određenom lipoproteinu, lipoproteini se mogu svrstati u različite klase: hilomikroni - prenose trigliceride (masti) od crijeva do jetre, mišićnog tkiva i masnog tkiva. lipoprotein vrlo male gustoće (engl. Very low density lipoprotein - VLDL) prenose (novosintetizirani) triacilglicerol od jetre prema masnom tkivu. lipoprotein srednje gustoće (engl. - Intermediate density lipoprotein - IDL) lipoprotein male gustoće (engl. - Low density lipoprotein - LDL) prenosi klesterol od jetre prema stanicama u tijelu. LDL se ponegdje naziva "loš kolesterol". lipoprotein velike gustoće (engl. -High density lipoprotein - HDL) prikuplja kolesterol iz tkiva u tijelu i odnosi ga u jetru. HDL se često naziva i "dobar kolesterol".
Gustoća (g/mL) Klasa Promjer (nm) % protein % kolesterol % fosfolipid % triacilglicerol >1.063 HDL 5-15 33 30 29 4 1.019-1.063 LDL 18-28 25 50 21 8 1.006-1.019 IDL 25-50 18 29 22 31 0.95-1.006 VLDL 30-80 10 22 18 50 <0.95 Hilomikroni 100-1000 <2 8 7 84
Hiperlipoproteinemija je naziv za bolest kod koje je u krvi povišena koncentracija lipoproteina, a prema prema klasi povišenih lipoproteina razlikujemo pet tipova hiperlipoproteinemija.
Kategorija:Bjelančevine
he:כולסטרול#ליפופרוטאינים