El Scior di Anei (titol original: The Lord of the Rings) a l'è on romanz fantasy, el pussee famos e important del scrittor e professor ingles John Ronald Reuel Tolkien. El liber, el sequel del liber El Hobbit, l'è sortii in del 1954-1955. 'Sto liber chì el gh'ha avuu on'influenza enorme per tutta la litteradura fantasy che gh'è vegnuda dòpo. La vicenda del Scior di Anei e i alter stori che gh'è ligaa hinn cuntaa brevement anca in de l'ultima part del Silmarillion (I anei del poder e la Terza Età).

Composizion El romanz l'è compòst de trii liber: La Compagnia de l'Anell (The Fellowship of the Ring) I Dò Torr (The Two Towers) El ritorna del Re (The Return of the King) Ogni liber (che 'l gh'ha circa des capitol) l'è spartii in dò part. A la fin del romanz, a gh'è poeu ses appendis. Prima del primm liber a gh'è ona longa introduzion che la ciariss i origin di hobbit. Trama La Compagnia de l'Anell El primm liber El 22 settember de l'ann 3001 (1401 per el popol di hobbit) de la Terza Età de la Terra de Mezz, el mago Gandalf el va a visità el sò vegg amis Bilbo Baggins, on hobbit che pròppi quel dì lì el compiss i ann. Bilbo, che 'l s'è stufii de viv in la Contea (la patria di hobbit), l'ha deciduu de sparì pròppi in occasion de la soa festa, grazzie a l'aiutt del sò anell magigh (el gh'ha el poder de fà vegnì invisibil chi che se 'l mett al did) per poeu andà ancamò in gir per el mond. Gandalf, dòpo avè vist insema a tucc i alter hobbit la sparizion de Bilbo, el tacca sù a pensà che quell anell lì el sia ben pussee important de quell che 'l credeva. El troeuva conferma de quest quand, rivaa a cà de Bilbo, el ved la reazion del vegg hobbit quand lù ghe domanda de lassà giò l'anell: el gioiell el gh'ha ona specie de poder sora el sò proppietari, tanto che quest el gh'ha fort difficoltà a lassàll perd. A la fin, Bilbo el ghe da a trà a Gandalf e lassa l'anell in eredità al sò giovin cusin Frodo Baggins. Gandalf el raccomanda a Frodo de tegnì al sigur l'anell, poeu el part de la Contea. Dersett ann dòpo, Gandalf el torna a cà de Frodo e 'l ghe dis cosa l'è che l'ha scovert in di sò viagg e coi sò ricerch: l'anell de Bilbo in realtà l'è l'Unigh Anell, faa sù de Sauron, el Scior Oscur de Mordor. 'Sto anell l'è in grado de dominà el mond e 'l reconoss domà on padron, cioè Sauron, che gh'ha miss tutta la soa forza. Quand tremila ann prima on omm (Isildur) l'era riessii a toeuggh via l'Anell, Sauron l'era vegnuu on spirit e l'era quasi sparii del mond. Ma vist che Isildur l'eva minga distrutt l'Anell (che l'aveva usaa el pròppi poder sora de lù), Sauron l'era riessii a resist ancamò e adess l'era dree a tornà. Inoltra, Isildur l'era mòrt e l'eva perduu l'Anell in del fiumm Anduin: chì l'era staa trovaa de on tal Sméagol (ona specie de hobbit, poeu mej conossu 'me Gollum), che l'eva conservaa per quasi cincent ann sotta i montagn. Chì l'era staa trovaa de Bilbo, in de la manera che l'è cuntada in del Hobbit. Ora, Sauron l'ha scovert che 'l sò Anell l'esist anmò e, dòpo avè torturaa Gollum, el sa che 'l partegn a on tal Baggins de la Contea. Per quest Gandalf l'ordina a Frodo de lassà tutt e partì per la città de Brea (appena foeura de la Contea): là Gandalf el ghe saria andaa incontra e de là sarien partii per la città de Imladris, la cà del sagg Elf Elrond. Insema a Frodo el partiss anca el sò fedel giardiniee Samvise Gamgee (anca Sam) e in del camminà vers Brea se gionten anca i sò duu cusin Meriadoc Brandibuck (Merry) e Peregrin Tuc (Pipin). Longh la strada viven vari avventur e conossen el curios Tom Bombadil, che ghe da ona man in d'on quai moment de difficoltà: prima el ghe ajutta a scappà de on Sales che voreva mangiài, poeu de on Fantasma. Inoltra veden per la prima voeulta i Nazgûl, serv de Sauron (el nomm el voeur dì s'ciav de l'Anell) che sotta forma de cavalier negher hinn rivaa in de la Contea per ciappà l'Anell. A Brea gh'è minga Gandalf (che nissun el sa indove l'è finii), ma on sò amis ciamaa Grampass o Aragorn. Quest chì l'è on omm vagabond, vun di tant che giren misteriosament per el nord de la Terra de Mezz. Per quest i quatter hobbit se fiden minga subit de lù, ma l'omm el riess ben prest a fà varì i pròppi merit. De fatt on quai dì dòpo i cinch, in marcia per Imladris, vegnen taccaa de nott di Nazgûl: el sò capp el colpiss Frodo cont on cortell stregaa, ma Aragorn el riess a fài scappà e a ciamà di Elf che porten el hobbit (che 'l ris'cia de vegnì on fantasma compagn di Nazgûl) a Imladris. Inoltra, grazzie ai magii de Elrond, i Nazgûl e i sò cavai vegnen strusaa via de la corrent de on fiumm, e per on poo de temp sparissen.

El segond liber Frodo el se desseda a Imladris, indove l'è staa curaa con amor di sò amis. Chì inoltra el troeuva el cusin Bilbo, che dòpo 'n quai viagg l'ha scernii de passà in la città elfiga i sò ultim ann de vita: de fatt, senza l'Anell, el se sent pù tanto fort compagn de on temp. A Imladris se tegn on concili al qual toven part rappresentant di popol liber de la Terra de Mezz: Bilbo e Frodo per i hobbit Gandalf per i strioni (Istar). Aragorn per i Omm (Dúnedain) del Nord . Boromir per i omm de Gondor, on regn de Dúnedain a sud assee vesin a Mordor. Glóin (amis de Bilbo) e 'l sò fioeu Gimli per i Nan. Legolas per i Elf di Bosch. Glorfindel, Erestor, Elrond e alter per i Elf de Imladris. Galdor per i Elf di Port Gris. In 'sto Concili, el vegn faa el pont de la situazion. Sauron el sa ben che l'Anell a l'è staa trovaa de on hobbit e l'è determinaa a ciappàll de noeuv: se 'l riessiss in del sò intent, nissun el podaria fermàll in de la conquista de la Terra de Mezz. De fatt i Elf hinn troppi pocch rispett a l'ultima voeulta che Sauron l'è staa fermaa, e i omen deperlor hinn troppi debol e facil de corromp per podè resist a longh. Senza cuntà che Saruman, on stregon possent e vegg amis de Gandalf, quand l'ha scovert che l'Anell el gh'è anmò, l'ha deciduu de passà de la part del Maa, in la speranza de trovàll per primm e vegnì inscì el noeuv padron del mond (Gandalf l'aveva refudaa de andàggh andree e per quest l'era staa impresonaa: per quest l'eva minga poduu rivà a Brea in temp). El Concili, dòpo avè esaminaa i vari ipotesi, capiss che la gh'è domà ona soluzion per evità che Sauron el troeuva l'Anell: bisogna buttàll in del volcan indove l'è staa faa sù, in del coeur de Mordor, la patria de Sauron. Nissun però, savend qual l'è 'l poder corruttor de l'Anell, el gh'ha voeuja de portàll. L'unigh coraggios assee per ciappà 'sta decision l', per ironia, on hobbit piscinin: prima Bilbo (che poeu lassa perd quand ghe disen che l'è tropp vegg), poeu Frodo. Insema a lù parten Aragorn, Legolas, Gimli, Gandalf, Boromir (l'unigh che 'l voreva doperà l'Anell contra Sauron), cont el compit de proteggel duranta tutt el viagg; inoltra se unissen a la Compagnia de l'Anell anca Sam, Merry e Pipin, che voeuren minga lassà andà Frodo senza de lor.

Inscì el scomincia el viagg de la Compagnia in direzion de Mordor. In del passà la cadena di Montagn Nebbios, i noeuv compagn se troeuven in del mezz de ona tormenta de nev: inscì scernissen de passà sotta i mont, per la città sotterranea de Moria, governada del nan Balin, on alter amis de Bilbo (oltra a vess parent de Gimli). Ma quand che riessen a andà dent a Moria, quell che veden l'è minga on bell spettacol: tucc i Nan hinn staa coppaa in d'on'invasion de Orch (ona popolazion de moster al servizzi del Maa, bella granda e numerosa). Menter se difenden de on attacch de quei moster chì, incontren on nemis ancamò pussee grand: on Balrog. Quell lì l'è on demon di temp antigh, che l'era scappaa sotta i montagn mijee de ann prima. In del provà a difend i sò amis, el Gandalf el spariss in de l'abiss insema al Balrog. I compagn adess hinn domà vott. Cont el coeur a tocch e sotta el comand de Aragorn, i vott riessen a sortì de Moria riven in del bosch fataa de Lothlórien (o domà Lórien), indove vegnen ricevuu de la regina Galadriel, on'elfa antiga e saggia. Chì troeuven on poo de requi e pas prima de partì anmò. A Lórien Frodo, stremii per la pròppia mission, el ghe domanda a Galadriel se la voeur tegnì lee l'Anell. Galadriel per on moment l'è tentada, ma poeu el refuda. I vott compagn partissen de Lórien con di barchett e vari don che gh'je staa donaa de Galadriel. Cont i barch viaggen a longh in sul fiumm Anduin, fina a rivà arent ai Cascad de Rauros. Chì Boromir, che l'era semper staa tentaa de ciappà l'Anell, el proeuva a robbàgghel a Frodo, ma lù el riess a scappà. Frodo el capiss che prima o poeu l'Anell el riessirà a corromp tucc i sò compagn e inscì el decid de partì indeperlù. Ma l'ha minga faa i cunt cont el fedel Sam, che le gionta e 'l tacca a viaggià con lù. Intrattant i alter compagn hinn taccaa de on esercit de Uruk-hai, ona popolazion de Orch superior ai ordin de Saruman. Quest chì, cont i sò poder, l'è riessi a capì indove l'è che se trovaven i compagn e l'ha deciduu de fà catturà tucc i hobbit, con la speranza de trovà l'Anell. Per soa sfortuna, el riess a catturà domà Merry e Pipin, che con l'Anell gh'entren pròppi on bell nagott. Boromir, pentii de la soa azion cattiva, el proeuva a difend Merry e Pipin, ma el ven coppaa di Uruk-hai. Inscì però l'è riessii a riscattàss. Inscì però la Compagnia de l'Anell l'è stada divisa e i destin di sò member hinn separaa.

I dò Torr La vicenda de 'sto liber, compagn anca del terz, la ved tre stori different: la storia di ultim trii compagn (Aragorn, Legolas e Gimli), la storia de Merry e Pipin e la storia de Frodo e Sam. Aragorn, Legolas e Gimli Ad Amon Hen, indove gh'è staa l'attacch di Uruk-hai, Aragorn, Legolas e Gimli troeuven Boromir che l'è dree a morì e ghe dis cosa l'è che l'ha faa e 'se l'è success, e poeu el moeur. I trii ghe fann on bell funeral e poeu deciden de andàggh adree ai Uruk-hai, per liberà Merry e Pipin. Intrattant hinn andaa dent a Rohan, on regn de omen (ciamaa Rohirrim) amis de Gondor ma sotta l'attacch de l'esercit de Saruman (compòst de Uruk-hai, alter Orch e di omen selvadigh di montagn del Dunland). Dòpo trii dì de marcia, semper sui trasc di Uruk, incontren on grupp de cavalier. El sò capp, Éomer (nevod del re Théoden), ghe cunta sù che 'l re l'è vegg, stracch e malconsejaa; che 'l consijee del re, on tal Gríma Lenguadevermen l'è ormai el ver sovran de Rohan e l'ha bandii Éomer; che i soldaa de Saruman ormai fann quell che voeuren in tutta la region occidental del regn e che hann mazzaa el fioeu del re, Théodred; che la sera prima lù e i sò cavalier hann coppaa on grupp de Uruk-hai che 'l vegniva de l'istessa direzion di trii compagn. Aragorn el ghe domanda se lor hann trovaa on para de hobbit ed Éomer el ghe respond de nò. Disperaa, i trii amis riven al sitt indove gh'è staa el sconter (grazzie ai cavai che ghe dona Éomer) e veden che tucc i corp hinn staa brusaa: ma gh'è minga traccia di hobbit. Dòpo 'n poo, i trii capissen che Merry e Pipin hinn riessii a scappà e hinn rivaa in la foresta che se troeuva lì arent e donca, cont on poo de paura (la foresta la gh'ha on'aria strana) ghe vann dent anca lor. Chì veden on'ombria che giamò on quai dì prima even vist passà vesin a lor: quella de on vegg vestii de bianch. Col pensà che 'l se tratta de Saruman (che in effett l'era semper vestii de bianch), Aragorn, Legolas e Gimli proeuven a coppàll, ma ghe riessen minga. El vegg in bianch allora el se fà vedè, e l'è ona sorpresa granda: l'è Gandalf.

Quest chì infatt a l'era minga mòrt in del borlà giò in de l'abiss, ma l'eva combattuu col Balrog per des dì. A la fin, in sul picch del mont Zirak-Zigil, l'era riessii a coppà el moster e poeu, stracch, el s'era buttaa a terra. Ma l'era staa salvaa del re di aquil gigant, Gwaihir, che l'eva portaa a Lórien. Chì l'era staa curaa e l'era vegnii pussee possent anmò: l'esser pussee possent de la Terra de Mezz dòpo Sauron. L'aveva anca cambiaa el nomm de Gandalf el Gris a Gandalf el Bianch, pròppi per mostrà come l'era staa grand el sò cambiament.