La Cechia (Česko in lengua ceca, offizialment Republica Ceca, Česka republika in cecch) a l'è on Stat de l'Europa orientala, member de la NATO, del Grupp de Visegrád e de l'Union europea. La confina cont la Slovacchia, l'Austria, la Germania e a la Polonia.
Storia
Geografia
La Cechia a l'è 'n Stat senza sbocch al mar de forma circa romboidala. La confina con la Slovacchia, la Germania, l'Austria e la Polonia.
L'Elba a l'è el fiumm pussee important de la Cechia, el sò picch pussee volt a l'è el Sněžka.
A nivell istoregh a l'è dividuda in trè region istoregh: Boemia, Moravia e Slesia.
Popolazion El Paes el gh'ha 10'562'214 abitant, per la pupart in di aglomeraa urban de la Boemia cont ona densità media de 133 ab/km².
I etnij principaj a hinn quella boema, la maggioranza, e quella morava, circa el 30%. I principaj minoranz a hinn quella slovacca, quella ongaresa, quella todesca e quella polacca. Anca i vietnamita, protagonista de 'na granda immigrazion in del period de guerra, a hinn recognossuu 'me minoranza e anca i rom a hinn retegnuu 'na minoranza.
Finna ai decrett Beneš in di Sudetenland gh'eren circa 3 milion de todisch, casciaa via dopo de l'invasion nazista.
Religion In Cechia gh'è 'n poo de religion ma a l'è el Stat pussee ateo de l'Europa: Segond di sondagg el 20% el pensa che 'l ghe sia on Dio, el 30% a l'è ateo e 'l 50% teista o spiritualista.
Ordinament del Stat La Cechia a l'è on stat regional parlamentar e cont el bicameralism imperfett. El President de la Cechia a l'è elegiuu a suffragi universal e dirett e 'l gh'ha on roeul principalment de garanzia. El Parlament l'è compognuu de la Cambra di Deputaa, de 200 member e elegiuda ogni 5 agn, e del Senad, de 81 member e renoeuvaa de 1/3 ogni 2 agn.
El governo a l'è preseduu del capo del governo, nominaa del President e fiduciaa de la Cambra.
La magistratura la gh'ha ai sò vertis la Cort Suprema, la Cort Ministrativa e la Cort Costituzionala. I giudes, nominaa del President, a hinn independent.
I forz armaa de la Cechia hinn partii in Armada de la Republega Ceca (a soa voeulta partida in Forz de Terra, Armada de l'Aria e Forz Speziai), Burò Militar del President de la Republega Ceca e Guardia del Castell de Praga.
Division territoriala
La Cechia l'è spartida in 14 region (kraj), de che vuna l'è la Capital Praga, 72 distett, cont Praga, Brno, Plzeň e Ostrava che hinn consideraa distrett direttament.
I region a hinn: Region Sigla Cappoloeugh Praga PR Praga Boemia Meridionala JC České Budějovice Moravia Meridionala JM Brno Region de Karlovy Vary KA Karlovy Vary Region de Hradec Králové KR Hradec Králové Region de Liberec LI Liberec Moravia-Slesia MO Ostrava Region de Olomouc OL Olomouc Region de Pardubice PA Pardubice Region de Plzeň PL Plzeň Boemia Centrala ST Praga Region de Ústí nad Labem US Ústí nad Labem Region de Vysočina ("Altur") VY Jihlava Region de Zlín ZL Zlín
Politega I partii politegh cecch che hinn in Parlament a hinn: ANO 2011, centrista e popolista Partii Civich Democratich, conservator e euroscettegh Partii Pirata Cecch, liberal social e per la democrazia diretta Libertà e Democrazia Diretta, euroscettegh e per la democrazia diretta Partii Comunista de Boemia e Moravia, comunista Partii Social Democratich Cecch, socialdemocrategh e progressista Union di Cristian e Democratich - Partii Popolar Cecoslovacch, democristian TOP 09, liberalista Sindegh e Independent, a favor de la sussidiarietà
Economia
Coltura Bandera e inn La Bandera de la Cechia a l'è la midemma de la Cecoslovacchia, cont i color de la Boemia con sora on triangol bloeu, in di color panslav.
L'inn cecch a l'è Kde domov můj, cant patriottegh che 'l voeur dì "indova è-la la mè terra" scrivuu durant del governo austriegh in su la Cechia.
Mangià La cusina ceca la se fonda soratutt in su la carna, de porscell e de agnell, di zupp e de pasta. Famosa l'è anca la birra locala. Tradizion popolar In Cechia, 'me in la pupart de l'Europa orientala la gh'è la tradizion de cavass i scarp e de andàgh no dent in di cas cont i scarp doperaa in l'esterno.
On'altra tradizion ceca famosa a l'è la pomlázka, tradizion de Pasqua indova che i omen scuratten cont ona frusta i donn per auguràgh gioventù e in cambi riceven oeuv coloraa, dolz e alcol.
Straport Strad La red di autostrad in Cechia a l'è in fas de desvilupp ma i città principai, ossia Praga, Brno o Ostrava a hinn conligaa de la strada D1. I autostrad cecch a hinn a pagament cont la vignetta autostradala.
Ferrovij La red ferroviaria ceca a l'è assee desviluppada e gh'è 'na compagnia principala e statala, České dráhy, che la quatta tutt el territori del Stat e la fa el servizzi local, e di compagnij a longa percorrenza RegioJet e LEO Express.
Aereoport I città pussee important de la Cechia han l'Aeroport: I pussee important a hinn l'Aeroport Václav Havel de Praga e quell de Brno-Tuřany Straport pubblich local
Riferiment Self-governments in the Czech Republic Regions Leave your shoes at the door The Czech Easter tradition of whipping girls Ceca, Repubblica Czech Food and Drink Czech Republic country profile Czech republic political system Czech motorway Czech trains