miniatura|180 px|Michael Pacher, Sant Ambroeus, Monaco de Baviera, Alte Pinakothek L'Aureli Ambroeus, mej cognossud 'me Sant Ambroeus (latin: Aurelius Ambrosius; italian: Aurelio Ambrogio; Trevir, 339/340 - Milan 397) l'è stad on vescov, teolegh, scritor, dotor e sant roman. L'è venerad 'me Sant de ogni gesa che ne permet el cult; la Gesa Catolega le considera anca vun di quater pussee grand Dotor de la Gesa, insema a Sant Ironem, San Gustin e San Grigoeu. Inoltra, insema al San Carlo e al San Galdin, l'è 'l patron de Milan, indè che gh'è anca ona basilega dedicada a lu: la soa importanza per la città de Milan l'è stada ben granda, tant l'è vera che vun di soranom di milanes anca incoeu a l'è ambrosian. L'è considerad el pader del cant ambrosian e del rit ambrosian.

Oltra che de Milan, l'è protetor de la Lombardia, di prefet, di vesch, de quei che fann el pan con la mel e 'l pan de zenzov, de quei che tegnen i ave, de quei che studien e inn dree a imprender, de quei che lavoren con la cila, di animai domestegh e di taja-preje.

Vita L'Ambroeus l'è nassud a Trevir (al temp in Belgi, incoeu in Germania) de ona fameja romana importanta: el sò pader l'eva el prefet de la Gallia. El gh'haveva duu fradei: Marcellina e Sater. In tra i sò antenad a gh'era ona Sotere, che l'era stada martira cristiana ai temp di persecuzzion.

L'era destinaa a la carrera ministrativa tant 'me 'l pader: l'ha studiad a Roma e 'l s'è impiendid de tuta la coltura classega del temp (cont el studià el grech e la retorega), per poeu toeu part a la vita publega de la cità.

Dopo cinch agn de vocatura a Sirmi, in del 370 l'è stad mandad a Milan (che alora l'era la capital de l'Imperi), per quatà la carega de governador de la Provincia de Emilia e Liguria. Lilinscì l'è deventaa ona figura importanta a la cort de l'imperador Valentinian I. L'eva on fonzionari inscì bravo che l'era bon de resolver in manera pacifega i contrast tra arian e catolegh, e quest l'ha faa devegnì popolar in tute e dò i fazzion.

In del 374, quand che l'è mort el vescov arian Aussenz, l'è parud che l'equilibri in tra i dò fazzion el saria crodad. E l'è stad alora che l'è saltada foeura l'idea de nominà 'me vescov noeuv propi l'Ambroeus: on'idea che la gh'è piasuda de bon ai milanes, che l'hann proclamad subet vescov. Ma l'Ambroeus el se sentiva minga l'om giust per quella carega, perchè l'era gnamò batezad, e de teologia ne saveva propi poch.

Vescov de Milan

Penser e oeuvere

El rit e 'l cant

Legende A gh'è varie legende in sul Sant Ambroeus: Vuna la cunta che, quand che l'era apena un fiolin, un rosc de ave gh'è andad sora e gh'è vegnud in la boca, indova che l'andava dent e foeura e poeu l'è sgolad in alt, e quei che gh'eren l'hann perdud de vista. El pader l'havaria did donca "se quest chi el vivarà, el sarà un gran om" Intant che 'l caminava per Milan l'ha vist un ferrer che ghe rivava no a piegà sgiò el mors de 'n cavall, e lu gh'ha recognossud vun di ciod che hann doperad per meter in cros el Gesù e quell ciod chi l'è ancamò mitud in del Dom de Milan In la piazza denanz a la Basilega de Sant Ambroeus a gh'è una colona che ghe disen "del diavol" perchè, per la tradizzion, in d'una lota con l'Ambroeus l'havaria provad a sbusàll cont i coren, però gh'è rivad no e i ha picade dent de la colona: quand che l'è rivad a toeulle via l'è scapad via stremid: a bon cunt, la saria stada doperada per incoronà i imperador germanegh El 21 de fevrer del 1399 el saria comparid in del mez de la Bataja de Parabiaa, in su 'n cavall e cont una spada, inscì de stremì la compagnia de San Giorgg del Lodris Vescont e fà vincer i trupe milanes de l'Azzon e del Luchin. Per quella reson chi a Parabiaa a gh'è la gesa de Sant Ambroeus de la Vitoria e in sul porton de bronz del Dom gh'hann dedicad una formella

Oeuvere

Oratorie Exameron De paradiso De Cain et Abel De Noe De Abraham De Isaac et anima De bono mortis De Iacob et vita beata De Ioseph De patriarchis De fuga saeculi De interpellatione Iob et David Apologia David De Helia et ieiunio De Tobia De Nabuthae historia Explanatio in XII Psalmos Davidicos Expositio in Psalmum CXVIII Expositio in Lucam De excessu fratris Satyri libri duo De obitu Valentiniani consolatio De obitu Theodosii oratio

Morai De virginibus o Ad Marcellinam sororem libri tres De viduis De perpetua virginitate Sanctae Mariae Adhortatio virginitatis o Exhortatio virginitatis De officiis ministrorum

Dogmateghe De fide ad Gratianum Augustum libri quinque De Spiritu Sancto ad Gratianum Augustum De incarnationis dominicae sacramento De paenitentia

Catechism De sacramentis libri sex De mysteriis De sacramento regenerationis sive de philosophia Explanatio Symboli ad initiandos

Epistolari Epistulae

Inografia Hymni

Alter Sermo contra Auxentium de basilicis tradendis Tituli Per vari studios l'Ambroeus el saria anca el Pseudo-Egesip con la soa oeuvera, De excidio Hierosolymitano

Bibliografia

Riferiment Sant'Ambrogio - Santo del giorno

Alter proget

Categoria:Arcivescov de Milan Ambroeus Categoria:Ceregh roman Categoria:Nassud in del 340 Categoria:Mort in del 397 Categoria:Teolegh roman