Денди-Вокеровата малформација (ДВМ), исто така позната како Денди-Вокеров синдром (ДВС) (Dandy-Walker malformation МКБ 10 Q 03.1 преваленца: 1/25.000 - 35.000 живородени) е ретка вродена малформација на мозокот која настанува во текот на ембрионалниот развој на малиот мозок и четвртата мозочна комора, односно делот што ги спојува двете полутопки на малиот мозок (церебеларниот вермис) не се формира целосно, при што доаѓа и до зголемена ’рбетномозочната течност. Повеќето од засегнатите развиваат хидроцефалус во првата година од животот, што може да се манифестира како зголемување на големината на главата, повраќање, прекумерна поспаност, раздразливост. Други, поретки симптоми се генерално поврзани со коморбидни генетски состојби и може да вклучуваат вродени срцеви мани, абнормалности на очите, интелектуална попреченост, вродени тумори, други мозочни мани како што се агенеза на корпус калозум, скелетни абнормалности, окципитална енцефалоцела или неразвиени бубрези. Понекогаш се открива кај адолесценти или возрасни поради проблеми со менталното здравје. ДВМ е причина за околу 4,3 % од случаите на вроден хидроцефалус и 2,5 % од сите случаи на хидроцефалус.Кај ДВМ постои нарушен развој на средишниот дел на малиот мозок познат како вермис (структура меѓу двете полутопки на малиот мозок) при што истиот е или мал или целосно отсутен, или има неправилна позиција. Во склоп на ДВМ постои и цистично зголемување на четвртата мозочна комора и зголемување на задната черепна јама.
ДВМ обично е предизвикана од цилопатска или хромозомска генетска состојба, иако предизвикувачката состојба е идентификувана само кај околу половина од оние кои биле дијагностицирани пред раѓањето и една третина од оние кои биле дијагностицирани по раѓањето. Механизмот со кој се јавува хидроцефалус кај ДВМ сè уште не е целосно разјаснет. Состојбата се дијагностицира со МНР или, поретко, со пренатален ултразвук. Постојат и други малформации кои можат силно да личат на ДВМ, а постои несогласување околу критериумите и класификациите што се користат за малформацијата.
Ендоскопската трета вентрикулостомија (ЕТВ) е помалку инвазивна опција за пациенти постари од 1 година. Поставувањто цефка е најефективно (80% од случаите), но носат најголем ризик од компликации, додека ЕТВ е најмалку ефикасен, но има најмал ризик од компликации. Стапката на смртност е приближно 15%, најмногу поради компликации од хидроцефалус или неговиот третман, што може да вклучи субдурални хематоми или инфекција. Прогнозата по успешен третман со хидроцефалус е обично добра, но зависи од која било поврзана состојба и нејзините симптоми. Оние без хидроцефалус се третираат врз основа на какви било поврзани симптоми или состојба.
Фреквенцијата на ДВМ се проценува помеѓу 1 на 25.000 до 1 на 50.000. Малформацијата првпат била опишана од англискиот хирург Џон Бланд-Сатон во 1887 година, а ја именувал германскиот психијатар Клеменс Ернст Бенда во 1954 година по американските неврохирурзи Волтер Денди и Артур Ерл Вокер.
Знаци и симптоми Клиничката слика на ДВМ може да биде драматична или да се развие незабележано.
Симптомите, кои често се јавуваат во раното детство, вклучуваат забавен моторен развој и прогресивно зголемување на главата. Кај постарите деца можат да се појават симптоми на зголемен интракранијален притисок, како што се раздразливост, повраќање и грчеви. Можат да се јават и знаци за нарушена функција на малиот мозок, како што се нестабилност, недостаток на мускулна координација или отсечни движења на очите. Другите симптоми вклучуваат зголемен обем на главата со испакнување на задниот дел на черепот, проблеми со нервите кои ги контролираат очите, лицето и вратот и абнормалности во дишењето. ДВМ е често поврзана со нарушувања на други делови на централниот нервен систем, како и со малформации на срцето, лицето, екстремитетите, прстите на рацете и нозете.
Хидроцефалус Најчестите и најистакнати симптоми на ДВМ се оние поврзани со хидроцефалус во постнаталниот период. Хидроцефалус се јавува кај околу 80% од пациентите со класичен ДВМ. Ова обично се манифестира во првата година од животот (85% од случаите), најчесто во првите 3 месеци. Знаците на хидроцефалус кај доенчињата вклучуваат зголемување на големината на главата, повраќање, прекумерна поспаност, раздразливост, поглед свртен на долу (познати како „очи зајдисонце“) и напади. За разлика од класичниот, само околу 30% од оние со Денди-Вокерова варијанта имаат хидроцефалус.
Невролошки И покрај хипопластичниот церебеларен вермис, нешто повеќе од половина од лицата со ДВМ (помеѓу 27% и 84%) очигледно немаат значителна интелектуална попреченост или развојно доцнење. Сепак, многу од генетските состојби поврзани со ДВМ може да се манифестираат со доцнење во развојот и други мозочни мани. Агенеза на корпус калозум е пронајдена кај 5% до 17% од случаите. Сепак, се чини дека ова не резултира само со интелектуална попреченост. Други мозочни абнормалности за кои се знае вклучуваат хетеротопија на сивата маса, пахигирија, лисенцефалија (поплитки гребени), полимикрогирија, холопрозенцефалија и шизенцефалија. Поединците со овие одлики имаат тенденција да имаат доцнење во развојот или напади. Оние кои немаат други абнормалности на централниот нервен систем имаат тенденција да имаат нормален или блиску до нормален интелектуален развој.
Во варијантата Денди-Вокер има помалку тешки малформации, се појавува зголемена стапка на нарушувања од психотичен спектар како што се шизофренија, биполарно растројство, манија или кататонија.
Поврзани мани Прегледот од 2017 година ги откри следните асоцијации кај пациенти со Денди Вокеровата варијанта (обично од поврзана генетска состојба или абнормалност):
27% од пациентите имале вродена срцева мана. Тие вклучуваат патент дуктус артериозус, коарктација на аортата, вентрикуларен септален мана и атријален септален мана. Кај 2,7% од пациентите, забележана е срцева слабост. 24% од пациентите имале барем една окуларна абнормалност. Тие вклучуваат катаракта, мали очи (микрофталмија), хориоретинална дисплазија/атрофија, дисплазија/атрофија на оптичкиот нерв, мала рожница (микророжница) или непроѕирност на рожницата (леуком), кратковидост (миопија) и колобома (дупка во структурата на очите). На 16% од пациентите им било дијагностицирано ментално или бихејвиорално пореметување, а 6,4% исто така имале попреченост во учењето. 5,3% имале или биполарно растројство или нарушување на психотичен спектар, а 2,1% имале АДХД. Околу 12% од пациентите имале рак или тумори кои произлегуваат од вродени генетски абнормалности. Најчести беа неврокутаната меланоза (5,9%), хемангиомите (4,8%, вклучувајќи ги и оние со PHACE синдром) и Вилмсов тумор (4,4%). 3,2% од пациентите имале вродени меланоцитни неви, а 2,1% имале хамартом на јазикот. 10% од пациентите имале ендокрини или метаболички нарушувања, а 2,7% имале прекумерен раст на косата (хипертрихоза). 9% од пациентите (речиси сите со класичен ДВМ) имале мускулно-скелетни абнормалности, кои вклучуваат сколиоза или кифосколиоза и артрогрипоза. 5,9% од пациентите имале неразвиени репродуктивни органи, како што се хипопластични гениталии или неспуштени тестиси ( крипторхизам ). 5,3% од пациентите имале неразвиени или полицистични бубрези.
Во ДВМ може да се појави окципитална енцефалоцела. Ова е генерално откриено со стапки помеѓу 6 и 8%.
Сирингомиелија повремено се јавува кај ДВМ, иако не е се знае колку често. Еден извештај објави појава од 4,3% во примерок. Ова може да се должи на хернијација на дното на цистата преку форамен магнум (сличен механизам на малформацијата на Киари). Алтернативно, тоа може да биде резултат на хидроцефалус, во кој се формира како „петта комора“ поради зголемениот централен канал.
Ретко, спина бифида е пронајдена со ДВМ. Кога е присутен, тоа е обично спина бифида окулта.
Причина мини|Локацијата на четвртата комора (Е) прикажана со црвено, помеѓу малиот мозок и мозочниот мост (Б) Кај некои пациенти се откриени хромозомски абнормалности како делеција на хромозомот 3q24.3 (локацијата на првите ДВМ-гени, познати како ZIC1 и ZIC4). Кај останатите, причината за појавата на малформацијата се наоѓа во посложени генетски и можеби еколошки фактори (тератогени).
ДВМ е предизвикан од какво било нарушување на ембрионалниот развој што влијае на формирањето на церебеларниот вермис. Ова е обично генетска мутација што резултира со нарушена миграција и поделба на клетките. Голем број на генетски состојби може да резултираат со мана. Во голем дел од случаите на ДВМ, состојбата е идентификувана кај засегнатото лице, но во повеќето случаи причината не е идентификувана. Најмалку 21 % од оние со ДВМ имаат брат или сестра со малформација, а најмалку 16 % имаат родител со оваа малформација.
Цилиопатски генетски состојби Генетска состојба е идентификувана кај околу 33% од оние на кои им е дијагностициран ДВМ по раѓањето. Во прегледот од 2017 година, откриено е дека 4,3% имаат PHACE синдром, состојба која вклучува абнормалности на мозокот, кардиоваскуларниот систем и очите, додека 2,3% имале Жуберт синдром, состојба која вклучува невролошки, а понекогаш и абнормалности на очите и бубрезите. Некаде од 21% до 81% од оние со PHACE синдром имаат ДВМ. Други коморбидни генетски состојби кои беа пронајдени вклучуваат окулоцереброкутан синдром, орално-фацијално-дигитален синдром, Кофин-Сирис синдром, Мекел-Грубер синдром тип 7 и Калман синдром, меѓу многу други. ДВМ, исто така, е поврзан со синдромот 3C, Рубинштајн-Тајби синдром, Марден-Вокер синдром, Шелдон-Хол синдром, Шах-Ваарденбург синдром, Фринсов синдром, < Клипел-Феил синдром и акрокалозален синдром, меѓу другите. Многу од овие нарушувања се класифицирани како цилопатии, генетски нарушувања кои влијаат на клеточните примарни цилии, тенки клеточни проекции направени од микротубули за кои се верува дека се клучни за сигнализирање на ембрионската клеточна делба и миграција. ДВМ е еден од единствените најголеми предвидувачи на цилопатска генетска болест.
Други гени кои се поврзани со ДВМ вклучуваат ZIC1, ZIC4, FOXC1, FGF17, LAMC1 и NID1.
Хромозомски абнормалности Кај оние на кои им е дијагностициран ДВМ пред раѓањето на ултразвук, кај повеќе од половина е откриено дека имаат хромозомска абнормалност, а најчест е Едвардсовиот синдром (трисомија 18), на околу 26% од пренаталните ДВМ случаи. Други хромозомски абнормалности кои можат да доведат до ДВМ вклучуваат триплоидија, Патау синдром (трисомија 13), трисомија 9 и делумно бришење или дуплирање на 3q. Регионот 3q24 ги содржи гените ZIC1 и ZIC4, за кои е познато дека се поврзани со ДВМ.
Надворешни токсини Употребата на варфарин за време на бременоста е познато дека доведува до системски мани кај фетусот, вклучувајќи окуларна дисгенеза, микроцефалија, агенеза на корпус калозум, скелетни абнормалности и срцеви мани. Во 1985 година, тој беше поврзуван со ДВМ.
Патофизиологија алт=|мини| Дијаграм на малиот мозок, четвртата комора и мозочниот мост. Белата стрелка го прикажува фораменот на Magendie (средна бленда) што ја поврзува четвртата комора со цистерна магна (3). Ова обично останува отворено во ДВМ.