мини|Шема на фреатски избув: 1: облак од водена пареа, 2: канал од магма, 3: слоеви од лава и пепел, 4: стратум, 5: водена маса, 6: експлозија, 7: комора на магма мини| Фреатски избув на врвот на Сент Хеленс, Вашингтон, пролетта 1980 година Фреатичен избув, наречен и фреатски избув, ултравулкански избув или избув со пареа,Mullineaux, D.R. et al. (1987) Volcanic Hazards in the Hawaiian Islands in Volcanism in Hawaii, volume 1, USGS Professional Paper 1350, page 602. се јавува кога магмата ја загрева подземната или површинската вода. Екстремната температура на магмата (некаде од 500 do 1,170 °C) предизвикува речиси моментално испарување на водата во пареа, што резултира со експлозија на пареа, вода, пепел, карпи и вулкански бомби. На планината Сент Хеленс во државата Вашингтон, стотици експлозии на пареа претходеле на плинската ерупција на вулканот во 1980 година. Помалку интензивен геотермален настан може да резултира со каллив вулкан.
Фреатските ерупции обично вклучуваат фрагменти од пареа и карпи; вклучувањето на течна лава е невообичаено. Ако е вклучена и стопената магма, вулканолозите го класифицираат настанот како фреатомагматска ерупција. Овие ерупции повремено создаваат широки кратери со низок релјеф наречени маарс. Фреатските експлозии може да бидат придружени со емисии на гасови на јаглерод диоксид или водород сулфид. Јаглерод диоксидот може да задушува при доволна концентрација; водород сулфидот делува како отров со широк спектар. Во фреатична ерупција во 1979 година на островот Јава загинале 140 луѓе, од кои повеќето биле совладани од отровни гасови."On February 20th, 1979, 142 inhabitants of Dieng Plateau (Indonesia) were asphyxiated by poisonous gases during a mild phreatic eruption. From later fields gas collection and analysis, the casualties are considered to be due to CO2 rich volcanic gases." F. Le Guern, H. Tazieff and R. Faivre Pierret, "An example of health hazard: People killed by gas during a phreatic eruption: Diëng plateau (Java, Indonesia), February 20th 1979", Bulletin of Volcanology 45 (1982): 153–156.
Примери на фреатски избуви
Кумбре Вијеха - Во избувот на Ла Палма во 2021 година, новите избувни отвори имале склоност да се најават со фреатично избувнување, по што набрзо потоа се отвори нов отвор со пукнатини на истото место. Кракатау – Индонезија, 1883 година – се верува дека ерупцијата, која го уништила најголемиот дел од вулканскиот остров и го создала најгласниот звук во пишана историја, бил фреатомагматичен настан."A precursory phreatic or phreatomagmatic stage has been identified in the 1883 Krakatau eruption (Simkin and Fiske, 1983)". A precursory phreatic or phreatomagmatic stage has been identified in the 1883 Krakatau eruption (Simkin and Fiske, 1983). David J. W. Piper, Georgia Pe-Piper and Darren Lefort, "Precursory activity of the 161 ka Kos Plateau Tuff eruption, Aegean Sea (Greece)", Bulletin of Volcanology 72 (2010): 657–669.Simkin T, Fiske RS (1983) Krakatau 1883: The Volcanic Eruption and its Effects. Smithsonian Institution Press, Washington. Островот Ритер – Папуа Нова Гвинеја, 1888 година – резултирал со најголемото странично ширење на вулкански конус во историјата на човештвото. Килауеја – Хаваи, Соединетите Американски Држави – вулканот има долг рекорд на фреатски експлозии; фреатска ерупција од 1924 година исфрлил камења проценети на осум тони на растојание од еден километар."On May 10, 1924, a violent phreatic (steam) eruption began in Halema'uma'u that sent repeated columns of ash high into the sky. The explosions continued for 18 days, with the largest occurring on May 18. The steam explosions hurled rocks as large as eight tons as far as 0.6 miles from the crater; these blocks still surround Halema'uma'u. One of these blocks fatally injured a Mr. Taylor, who approached too close to the crater to take a photograph." Phreatic Eruptions , Hawaiian Volcano Observatory, US Geological Survey, 6 May 1994. Суртсеј – Исланд, 1963–65 Вулканот Тал - Филипини, 1965, 1977, 2020 година Монт Онтаке - Јапонија, 2014 година Вулканот Мајон - Филипини, 2013 година Вакари/Бел остров – Нов Зеланд, 2019 година Вулканот Тал - Филипини, 2020 година Планината Булусан - Филипини, 2022 година
Поврзано
Видови на вулкански ерупции Хидротермална експлозија
Наводи
Надворешни врски
Фреатичен избув на ворлд атлас
Категорија:Вулкани