Хаплогрупа А (мтДНК)

Во човечката митохондриска генетика, Хаплогрупата А е човечка митохондриска ДНК (мтДНК) хаплогрупа.

Потекло десно|мини|300x300пкс| Табела за можни големи човечки преселби базирани врз мтДНК. Се верува дека хаплогрупата А се појавила во Азија околу 30.000–50.000 години п.н.е. Нејзината претходна хаплогрупа била Хаплогрупа N. Сепак, постоечката разновидност на митохондриските геноми кои припаѓаат на хаплогрупата А е мала во однос на степенот на дивергенција од нејзините најблиски надворешни групи во хаплогрупата N, што сугерира дека постоечките членови на хаплогрупата А може да потекнуваат од население што произлегло од тесно грло приближно пред 20.000 години.

Нејзините највисоки честоти се меѓу домородните Американци, а најголемото вкупно население е во Источна Азија, додека нејзината најголема разновидност (што укажува на нејзината точка на потекло) е во Источна Азија. Така, можеби потекнува и се шири од Далечниот Исток.

Распространетост Нејзиниот потклад А2 ја дели мутацијата T16362C со поткладовите А1 (пронајдени во Јапонија, Ташкурган, Велики Новгород, Монголите и Алтајците), А6 (пронајден на Тибет и во сливот на реката Јангце), A12'23 (пронајден во Сибир и меѓу Урал и турските народи), А13'14 (пронајден во јужен Сибир, Шјинџјианг, Ладах, Кина, Јунан, Тајланд и Виетнам), А15 (пронајден во Кина, Накси, Ујгур, Јапонија и меѓу Шерпите од Тибет и Непал), А16 (пронајден во Ујгур, Бурјат, Турција), А17 (пронајден во Кина, Миао, Ји, Тибет, Ладах, Киргистан, Тајланд и Виетнам), А18 (пронајден во Кина), А19 (пронајден во Кина), А20 (пронајден меѓу Хан кинески и во Јапонија), А21 (пронајден во Тибет и во Џаму и Кашмир), А22 (пронајден во Кина), А24 (пронајден во Пекинг и Западна Бохемија), А25 (пронајден во Јапонија и Јакутија) и А26 (пронајден во Данска). А2 се наоѓа во Чукотко – Камчатка и е исто така една од петте мтДНК хаплогрупи пронајдени кај домородните народи на Америка, а другите се B, C, D и X.

Хаплогрупата А2 е најчестата хаплогрупа меѓу Инуитите, На-Дене и многу етнички групи од Северна и Средна Америка. Лозите кои припаѓаат на хаплогрупата А2, исто така, го сочинуваат најголемиот дел од мтДНК базенот на Инуитите и нивните соседи, Чукчите, во најсевероисточниот Сибир.Miroslava Derenko, Boris Malyarchuk, Tomasz Grzybowski et al., "Phylogeographic Analysis of Mitochondrial DNA in Northern Asian Populations", Am.

Другите гранки на хаплогрупата А се поретки, но широко распространети меѓу другите населенија во Азија.Ville N Pimenoff, David Comas, Jukka U Palo et al., "Northwest Siberian Khanty and Mansi in the junction of West and East Eurasian gene pools as revealed by uniparental markers", European Journal of Human Genetics (2008) 16, 1254–1264; doi:10.1038/ejhg.2008.101 Хаплогрупата А5 е прилично ограничена на населенија од Кореја и Јапонија на југ, иако е откриена како единечна во пар големи примероци на Камнигани (1/99 = 1,0%) и Бурјати (1/295 = 0,3%) од Република Бурјатија.

Во Азија, A(xA2) е особено честа појава во населенијата кои зборуваат тибетско-бурмански во Југозападна Кина, како што се Тибетанците (6/65 = 9,2%, 25/216 = 11,6%,Fuyun Ji, Mark S. Sharpley, Olga Derbeneva et al., "Mitochondrial DNA variant associated with Leber hereditary optic neuropathy and high-altitude Tibetans", PNAS (May 8, 2012), vol. 11/73 = 15,1%). Приближно 7% до 15% од Корејците припаѓаат на хаплогрупата А.Han-Jun Jin, Chris Tyler-Smith and Wook Kim, "The Peopling of Korea Revealed by Analyses of Mitochondrial DNA and Y-Chromosomal Markers" PLoS ONE (2009)Qing-Peng Kong, Yong-Gang Yao, Mu Liu et al., "Mitochondrial DNA sequence polymorphisms of five ethnic populations from northern China", Hum Genet (2003) 113 : 391–405. Приближно 5% до 12% од Јапонците припаѓаат на хаплогрупата А (вклучувајќи A4, A5 и A(xA4, A5)).Kazuo Umetsu, Masashi Tanaka, Isao Yuasa et al., "Multiplex amplified product-length polymorphism analysis of 36 mitochondrial single-nucleotide polymorphisms for haplogrouping of East Asian populations", Electrophoresis (2005), 26, 91–98. Приближно 4% до 13% од Монголците припаѓаат на хаплогрупата А, од кои речиси сите се содржани во поткладот А4 (2/47 = 4,3% Монголци од Улан Батор во хаплогрупата А4, 4/48 = 8,3% Монголи од Нов Бараг во хаплогрупата А(xA5), 6/47 = 12,8% Монголци од Улан Батор во хаплогрупата А4. Приближно 3% до 9% од Кинезите припаѓаат на хаплогрупата А. Хаплогрупата А е пронајдена и кај Виетнамци (2/42 = 4,8%, вклучувајќи еден А4 и еден А5(xA5a)). Приближно 4% (3/71) од Татарите од Азнакајево, 3% (4/126) од Татарите од Буинск, и 2% од турскиот народ припаѓаат на хаплогрупата А. Пронајдена е хаплогрупата А4 во 2,4% (2/82) од примерок на Персијци од источен Иран и во 2,3% (1/44) од примерок од Таџикистанци од Таџикистан. Хаплогрупата А ја нема меѓу Австронезијците.Kristina A. Tabbada, Jean Trejaut, Jun-Hun Loo et al., "Philippine Mitochondrial DNA Diversity: A Populated Viaduct between Taiwan and Indonesia?", Mol. Во непалското население, освен Шерпа, хаплогрупата А била пресликана со нејзините кладови, А27, А14 и А17, од кои А27 бил најзастапениот клад во Њуар (3,99%). Новоутврдениот клад A27 досега е забележан само во Њуар и непалската мешавина се спојуваат на ~ 8,4 Кија што укажува на нивното древно потекло и потенцијално институирана диференцијација во Непал.

Табела на честоти на мтДНК Хаплогрупата А НародЗачестеностБројИзворПодтиповиТли Чо142Тлингит12Акома Пуебло11Еселен11A01Хајда0.96629Ескими (Гренланд)0.961385A2b=196, A2a=174Сибирски Ескими (Чаплин)0.90050A2a=36, A2b=9Инуити (Канада)0.87596A2b=68, A2a=16Микстек0.82829Сибирски Ескими0.77279A2=61 (41/46 Chaplin, 17/25 Sireniki, 3/8 NaОКan)Ескими (Наукан)0.74439A2b=16, A2a=13Чукчи (Анадир, Чукотка)0.73315A2=11Ескими (Сиреники)0.70337A2a=16, A2b=10Чукчи0.68266A2=45Чикасо/Чокто0.66727Миксе0.62516Апачи0.62129Науа (Куецалан, Мексико)0.61331A=19Науа/Кора (Мексико)0.53132Сиуански јазици0.52934Чумаш0.52421A02, A03, A04, A05, A07, A09, A10, A12Маи (Мексико)0.51927Навахо0.51758Нуксалк (Бела Кула)0.536Салинан0.56A01, A06, A13Оџибве/Кикапу0.48462Салинан/Чумаш0.45511Нуу-Ча-Нулт0.415Кијова0.45Маскоги/Семиноли0.38918Алеути (Алеутски Острови)0.344163A2a=56Запотек0.33315Павни0.3333Чејени/Арапахо0.30826Народ Ну (Јунан)0.30030A=9Народ Лису (Јунан)0.29737A=11Ми'кмак (Њуфаундленд)/Нарагансет0.2867Чуванци (Марково, Чукотка)0.25032A2a=6, A2b=2Тибет (Дигинг, Јунан)0.25024A=6Ји народ (Хешанг, Гуејџоу)0.25020A=5Олоне 0.258A01Тибетанци (Нагчу, Тибет)0.22935A=8Тибетанци (Кингхаи)0.21456A=12Тибетанци (Шанан, Тибет)0.21119A=4Ји народ (Ксишуангбана)0.18816A=3Тибетанци (Чамдо, Тибет)0.17229A1=5Зуни народ0.18222Корејци (Арун Банер)0.14648A5=4, A(xA5)=3Туџија (Западен Хунан)0.14164A=9Пуми народ (Нингланг, Јунан)0.13936A=5Туџија (, Гуејџоу)0.13829A=4Тибетанци (Ласа, Тибет)0.13644A1=6Монголци (Улан Батор)0.12847A4(xA2)=6Хани (Јунан)0.12133A=4Јапонци (Мијазаки)0.120100A4=4, A5=4, A(xA4,A5)=4Гелао (Гуејџоу)0.118102A=12Пенутијци (Калифорнија)0.11817Тибетанци (Жонгдијан, Јунан)0.11435A=4Тубалар (Турочак и Чојски)0.11172A(xA2)=8Хавасупаи/Хуалапаи/Јавапаи/Мохаве0.11118Тибетанци (Шанан, Тибет)0.10955A1=6Тибетанци (Шигатсе, Тибет)0.10329A1=3Ји народ (Шуангбаи, Јунан)0.10040A=4Манчу0.10040A(xA4,A5)=3, A4=1Корејци (северна Кина)0.09851A4=4, A5(xA5a)=1Ји народ (Лукси, Јунан)0.09731A=3Хан (Денвер)0.09673A=7Јапонци0.090211A5=11, A(xA5)=8Накси (Лијанг, Јунан)0.08945A=4Корејци (Јужна Кореја)0.089203A=18Кинези (Шенјанг, Лиаонинг)0.088160A=14Хмонг (Јишоу, Хунан)0.087103A(xA6)=7, A6=2Јапонци (Тоноку)0.086336A=29Монголци (Нов Бараг)0.08348A(xA5)=4Корејци (Јужна Кореја)0.081185A4=6, A5(xA5a)=5, A(xA4,A5)=3, A5a=1Кочими0.07713Корејци (Јужна Кореја)0.077261A=20Хан (Пекинг)0.074121A=9Паи Јуман0.07427A=2Тибетанци (Нји народ, Тибет)0.07454A1=4Хан (Југозападна Кина, од 44 Сичуан, 34 Чонгинг, 33 Јунан, and 26 Гуејџоу)0.073137A=10Хан (Хунан и Фуџијан)0.07355A=4Теленгит0.07355A=4Корејци (Сеул, универзитетска болница)0.073633A=46Бурјат0.071126A(xA5)=9Хан (јужна Калифорнија)0.069390A=27Корејци (Јужна Кореја)0.068103A5=4, A4(xA2)=3Јапонци (Токио)0.068118A=8Окинава0.067326A=22Јапонци (северен Кјушу)0.066256A=17Ителмени0.06447A(xA2)=3Јапонци (Гифу)0.0631617A=102Јокути0.06316A08Жуанг(Жуангџи)0.062130A=8Баргут (Хулунбуир)0.060149A4=8, A8=1Јапонци (Хокаидо)0.060217A=13Баи народ (Дали, Јунан)0.05968A=4Кети народ0.05934A8a2Евенки (Сибир)0.05671A(xA2)=4Теленгити (Република Алтај)0.05671A4(xA2)=4Јино народ (Јунан)0.05618A=1Баи народ (Јунан)0.05319A=1Корјаци0.052155A2=4, A(xA2)=4Бурјати (Бурјатија)0.051295A4(xA2)=13, A5=1, A8=1Камнигански Монголи (Бурјатија)0.05199A4(xA2)=4, A5=1Тибетанци (Јунан)0.05040A=2Хан (Пекинг)0.05040A4=1, A(xA4,A5)=1Јапонци (Токаи)0.050282A=14Даи народ (Јунан)0.04941A=2Виетнамци0.04842A4=1, A5(xA5a)=1Јакама0.04842A=2Акимал О'одам (Пима)0.05437Хан (Кунминг, Јунан)0.04743A=2Долгани (Анабарски, Волочанка, Уст-Авам, и Дудинка)0.045154A10=3, A8=2, A4(xA4b)=2Орочонски народ0.04544A(xA5)=2Ва народ (Симао, Јунан)0.04522A=1Евенки (Нов Бараг)0.04347A(xA5)=2Монголци (Улан Батор)0.04347A4=2Татари (Азнакајево)0.04271A(xA8b)=2, A8b=1Алтај Кижи0.04248A=2Јао народ (Хунан)0.04224A(xA6)=1Евенки (Краснојарск)0.04173A4(xA2)=3Евенки (Уст-Мајски, Оленекски, Жигански)0.040125A4(xA4b)=3, A4b=2Аину народ0.03951A=2Калмик (Калмикија)0.036110A4(xA2)=3, A8=1Хан (Тајванци)0.036111A4e1=2, A5b=2Јакути (Виљуј)0.036111A4(xA4b)=2, A4b=1, A8=1Хан (Тајван)0.0361117A=40Донг народ (Гуејџоу)0.03628A=1Шори0.03628A=1Каказијци (Каказија)0.03557A4(xA2)=2Алтај Кижи0.03390A4(xA2)=3Тајванци (Тајпеи, Тајван)0.03391A=3Јао народ (Фучуан, Џуангџи)0.03231A(xA6)=1Татари (Буински)0.032126A8b=4Јао народ (Џуангџи0.03132A6=1Казаци (Кош-Агачски)0.03198A4=3Манси народ0.03198A(xA2)=3Алтај Кижи (Република Алтај)0.029276A=8Бапао Јао (Лианан, Гуангдонг)0.02935A6=1Гуангдонг0.026546A=14Јао народ (Малипо, Јунан)0.02540A6=1Персијци (источен Иран)0.02482A4(xA2)=2Ту Јао (Џуангџи)0.02441A6=1Јакут (Јакутск)0.024164A4b=2, A4(xA4b)=1, A8=1Јао народ (Џуангџи)0.02442A(xA6)=1Таџик народ (Таџикистан)0.02344A4(xA2)=1Даур (Евенки )0.02245A(xA5)=1Евенки (Бурјатија)0.02245A4(xA2)=1Туванци0.02195A(xA2)=2Хани народ (Јунан)0.02050A=1Кумандин (Турочак)0.01952A=1Гуанџи0.0171111A=19Јакут0.017117A(xA5)=2Шори (Кемерово)0.01282A4(xA2)=1Тувинијанци (Тува)0.010105A4(xA2)=1Канти народ0.009106A=1Виетнам0.008392A=3Југоисточен Јунан0.006158A=1Ли народ (Хаинан)0.003346A=1Килива народ0.0007 –Сери народ0.0008 –

Поткладови

Дрво Ова филогенетско дрво на поткладовите на хаплогрупата А се заснова врз трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер Ажурирано сеопфатно филогенетско дрво на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК и последователните објавени истражувања.

A A(xA5, A8, A10) – Кина (Хан од Вухан), Бурјат (Централна Монголија) A+T152C!+T16362C – Угур, Кореја, Јапонија, Виетнам (Хмонг од покраината Лао Цаи, Кин од Ханој, Цо Лао) A1 [TMRCA 12.800 (95% CI 6.500 <-> 22.700) години пред сегашноста] A1* – Јапонија, Кореја A1a [TMRCA 7,500 (95% CI 4.500 <-> 11.800) години пред сегашноста] A1a* – Јапонија (Аичи), Сариколи (Ташкурган), САД, Англија A1a1 [TMRCA 5.000 (95% CI 2.200 <-> 9.800) години пред сегашноста] A1a1* – Бурјат, Алтаи Кижи A1a1a – Бурјат, Монголци (Централна Монголија) [TMRCA 1,050 (95% CI 75 <-> 5,500) години пред сегашноста] A1a2 – Русија (Башкортостан, Велики Новгород), Иран (Туркмен) [TMRCA 1,950 (95% CI 100 <-> 10,500) години пред сегашноста] A1a3 – Грција (Јоанина), САД (Западна Вирџинија) [TMRCA 1,150 (95% CI 75 <-> 6,000) години пред сегашноста] A2 – Аче, Ваиваи, Зоро, Суруи, Ваиапи, Потуруџара, Кајапо, Катуена, Гуарани, Арсарио, Кајапа, Догриб, древна Канада, САД (Пенсилванија, Калифорнија), Мексико (Запотек), Куба, Доминиканска Република, Колумбија, Венецуела, Еквадор, Перу, Аргентина [TMRCA 10,600 (95% CI 9,600 <-> 11,700) години пред сегашноста] A2a – Ескими (Гренладн, Чукотка), Чукчи A2a1 – Инуити (Канада), Селкуп A2a2 – Ескими (Чукотка), Чукчи A2a3 – Ескими (Гренладн, Канада, Чукотка), Чукчи A2a4 – САД (Нов Мексико, Аризона), Мексико (Чивава)