мини|десно|200px|Домашен стаорец, кој боледува од Diabetes mellitus, односно болест на метаболизмот. Болест од која може да заболат и луѓето. мини|Одделување на плазма и серум од крв од стаорец. Стаорец (Rattus) ― род на глувчовиден глодач од средна големина (над 12 cm) и маса (до 500g). Овој род содржи педестина видови со потекло од територијата на Азија, а чив ареал на распространување е Стариот Свет. Две најпознати, што се однесува на значењето на човековата популација се: сив, патнички или норвешки стаорец (Rattus norvegicus) Црн стаорец (Rattus rattus).
Стаорците често живеат на места блиску до човековите населби, или во домовите на луѓето кои всушност изобилуваат со храна. Штетата која понекогаш ја прават се главната причина за именување на стаорците како штетници и дава повод за бројни дератизации. Исто така, податокот дека тој е предизвикувач на (црната) чума (бактерија -{Yersinia pestis}- која живее во болвите кои се паразити на црниот стаорец) ги прави стаорците пренесувачи на уште неколку човечки паразити, кои прават големи проблеми во хигиената на големите градови. И покрај големиот негативен став кон стаорците, сепак тие се големи љубимци на луѓето, кои ги чуваат како домашни миленици.
Видови на стаорци Род Rattus Rattus adustus Rattus annandalei Rattus argentiventer Rattus baluensis Rattus bontanus Rattus boulos Rattus burrus Rattus colletti Rattus elaphinus Rattus enganus Rattus everetti Rattus exulans Rattus feliceus Rattus foramineus Rattus fuscipes Rattus giluwensis Rattus hainaldi Rattus hoffmani Rattus hoogerwerfi Rattus jobiensis Rattus koopmani Rattus korinchi Rattus leucopus Rattus losea Rattus lugens Rattus lutreolus Rattus macleari Rattus marmosurus Rattus mindorensis Rattus mollicomulus Rattus montanus Rattus mordax Rattus morotaiensis Rattus nativitatis Rattus nitidus Rattus norvegicus Rattus novaeguineae Rattus osgoodi Rattus palmarum Rattus pelurus Rattus praetor Rattus ranjiniae Rattus rattus Rattus sanila Rattus sikkimensis Rattus simalurensis Rattus sordidus Rattus steini Rattus stoicus Rattus tanezumi Rattus tawitawiensis Rattus timorensis Rattus tiomanicus Rattus tunneyi Rattus turkestanicus Rattus villosissimus Rattus xanthurus
Стаорецот како тема во уметноста и во популарната култура thumb|right|Стаорците се сметани за свети животни во Индија и слободно се движат во Карни Мата храмот thumb|200px|Домашен стаорец, трениран да седи на рамото од човекот Стаорецот како тема во книжевноста „Ловец на стаорци“ — расказ на рускиот писател Александар Грин.Aleksandar Grin, Pacolovac. Beograd: Rad, 1979, стр. 110-150. „Во земјата Капу-Чима царот стаор замок имал“ — песна на македонскиот писател Славко Јаневски.Славко Јаневски, Коренот на стеблото ја надминува мерата на нивните разуми. Скопје: Темплум, 2014, стр. 65-67. „Стаорец“ — расказ на рускиот писател Јуриј Мамлеев.Јуриј Мамлеев, Вампир-психопат, Темплум, Скопје, 2022, стр. 118-127. „Стрелба“ — расказ на Јуриј Мамлеев.Јуриј Мамлеев, Вампир-психопат, Темплум, Скопје, 2022, стр. 62-66. „Стаорци“ — роман на полскиот писател Адолф Рудницки од 1932 година.Djorđe Živanović, „Adolf Rudnjicki“, во: Adolf Rudnjicki, Zlatni prozori. Beograd: Rad, 1961, стр. 121. „Стаорци кои се селат“ — песна на германскиот поет Хајнрих Хајне.Hajnrih Hajne, Pesme. Beograd: Rad, 1964, стр. 4-5. „Стаорците од Штутгарт“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.Оливера Ќорвезироска, Престапни години (прозен календар). Скопје: Бегемот, 2021, стр. 26-27.
Стаорецот како мотив во музиката „Салата од стаорци“ (англиски: Rat Salad) — песна на британската хард-рок група Блек сабат (Black Sabbath) од 1970 година.DISCOGS, Black Sabbath – Paranoid (пристапено на 31.8.2019) „Враќање на стаорецот“ (англиски: Return Of The Rat) — песна на американската панк-група Вајперс (Wipers) од 1980 година.YouTube, Wipers - Is This Real? LP (пристапено на 14.6.2017) „Градско бебе нападнато од стаорци“ (англиски: City Baby Attacked By Rats) — песна од истоименито музички албум на британската панк-рок група G.B.H. од 1982 година.DISCOGS, Charged G.B.H* – City Baby Attacked By Rats (пристапено на 28.10.2022) „Лет на стаорецот“ (англиски: Flight of the Rat) — песна на англиската хард-рок група Дип Парпл (Deep Purple) од 1970 година.Deep Purple in Rock, EMI Records, 7243 8 34019 2 5, 1995. „Смачкан стаорец и африканска дива свиња“ (англиски: Pressed Rat And Warthog) — песна на британската рок-група Крим (Cream) од 1968 година.Discogs, Cream (2) – Wheels Of Fire (пристапено на 29.1.2019) „Стаорци“ (англиски: Rats) — песна на американската рок-група Перл Џем (Pearl Jam) од 1993 година.Discogs, Pearl Jam – Vs. (пристапено на 8.6.2023) „Стаорци“ (англиски: Rats) — песна на британската панк-рок група Сабхјуманс (Subhumans).Subhumans – Time Flies + Rats (пристапено на 12.11.2024) „Rattus Norvegicus“ (Rattus Norvegicus) — албум на англиската рок-група Стренглерс (Stranglers) од 1977 година.The Stranglers - Rattus Norvegicus (Full Album) - YouTube (пристапено на 27.9.2016)
Наводи
Надворешни врски
Категорија:Глодачи