мини| Знамето на Меѓународната математичка олимпијада. Меѓународна математичка олимпијада — меѓународно првенство по математика за ученици на крајот од средното образование. Олимпијадата се одржува секоја година во различна земја.
Историја Првата меѓународна математичка олимпијада се одржала во 1959 година во Романија на која учествувале претставници од 7 источноевропски земји (Бугарија, Унгарија, Полска, Германска Демократска Република, Романија, Чехословачка, Советскиот Сојуз и Југославија). Оттогаш, тие се одржуваат секоја година, освен во 1980 година, поради внатрешни несогласувања. Nura D. Turner, « A Historical Sketch of Olympiads: U.S.A. and International », The College Mathematics Journal, Vol. 16, No. 5 (Nov., 1985), 330-335.
Денес, повеќе од 100 земји од пет континенти земаат учество. Секоја земја испраќа тим од најмногу 6 кандидати (со шеф и заменик на делегацијата, како и можни набљудувачи). Учениците мора да бидат помлади од 20 години и да немаат започнато високо образование, но нема ограничување на бројот на учесници. Настанот е индивидуален, но има (неофицијално) тимско рангирање (види подолу).
Формат на настанот и награди Тестот се состои од решавање на задачи во два дена, во две сесии по 4 и пол часа, две серии од три задачи од рамнинска геометрија, аритметика, неравенки или комбинаторика. Нивното решавање бара повеќе расудување отколку софистицирано знаење: решенијата често се кратки и елегантни. На секое решение на проблем му се доделуваат вкупно 7 бода.
Секоја земја, освен земјата организатор, може да предложи проблеми до селекциониот комитет што го основа земјата организатор. Шефовите на делегациите пристигнуваат неколку дена пред учениците и потоа се собираат за да ги изберат 6-те проблеми. Бидејќи ги знаат проблемите пред тестовите, тие се одвоени од учениците до крајот на истите. Учениците пред тестовите ги придружуваат замениците шефови на делегации.
Ученичките трудови заеднички ги оценуваат шефовите на делегациите на таа земја и координаторите избрани од земјата организатор (или шефот на делегацијата кој го предложил проблемот за учениците од земјата организатор). Во случај на несогласување, сите шефови на делегации даваат конечно мислење.
Медалите и признанијата се доделуваат поединечно, според бодовите на учесниците, по следните критериуми:
1/12 од учесниците добиваат златен медал; 2/12 од учесниците добиваат сребрен медал; 3/12 од учесниците добиваат бронзен медал; секој ученик кој не добива никаков медал, но кој добива оценка 7/7 на проблем, добива почесно признание.
Може да се доделат посебни награди за исклучително елегантни решенија. Почести пред 1980 година, оттога се поретки: последните биле доделени во 1988, 1995 и 2005 година.
Процес на селекција Процесот на избор на тим во голема мера се разликува од земја до земја. На пример во Соединетите Американски Држави, кандидатите поминуваат низ неколку фази на зголемена тежина : American Mathematics Competitions (AMC), American Invitational Mathematics Examination (AIME) и United States of America Mathematical Olympiad (USAMO).
Во Франција, здружението Animath, поточно Француската математичка олимпијада, организира тест на почетокот на учебната година за однапред да се изберат кандидати кои потоа следат подготовка во текот на целата година. Тимот се одредува преку неколку временски ограничени тестови.
Список на олимпијади Година Град Држава 1. 2. 3. Македонија Држава Бода Држава Бода Држава Бода Пласман Бода 1959 БрашовБукурешт Романија 249 233 192 1960 Синаја Романија 257 248 — - 1961 Веспрем Унгарија 270 203 197 1962 Ческе Будјејовице Чехословачка 289 263 257 1963 ВаршаваКраков Полска 271 234 191 1964 Москва Советски Сојуз 269 253 213 - - 1965 Источен Берлин Источна Германија 281 244 222 1966 Софија Бугарија 293 281 280 1967 Цетиње СФРЈ 275 257 251 1968 Москва Советски Сојуз 304 298 291 1969 Букурешт Романија 247 240 231 1970 Кестхељ Унгарија 233 221 — 1971 Жилина Чехословачка 255 205 142 1972 Торуњ Полска 270 263 239 - 1973 Москва Советски Сојуз 256 215 189 1974 ЕрфуртИсточен Берлин Источна Германија 256 243 237 1975 БургасСофија Бугарија 258 249 247 1976 Лиенц Австрија 250 214 188 1977 Белград СФРЈ 202 192 190 1978 Букурешт Романија 237 225 201 1979 Лондон Обединето Кралство 267 240 235 1980 - Монголија Откажана 1981 Вашингтон САД 314 312 301 1982 Будимпешта Унгарија 145 137 136 1983 Париз Франција 212 171 170 1984 Прага Чехословачка 235 203 199 1985 Јоутса Финска 201 180 168 1986 Варшава Полска 203 — 196 1987 Хавана Куба 250 248 235 1988 Канбера Австралија 217 Романија 201 — 1989 Брауншвајг Западна Германија 237 223 217 1990 Пекинг Кина 230 193 174 1991 Сигтуна Шведска 241 231 225 1992 Москва Русија 240 181 177 1993 Анкара Турција 215 189 178 48. 1994 Хонгконг Хонгконг 252 229 224 50. 1995 Норт Јорк (Торонто) Канада 236 230 227 31. 1996 Мумбај Индија 187 185 167 48. 1997 Мар дел Плата Аргентина 223 219 217 46. 1998 Тајпеј Тајван 211 195 186 40. 1999 Букурешт Романија 182 — 177 36. 2000 Теџон Јужна Кореја 218 215 184 43. 2001 Вашингтон САД 225 196 — 43. 2002 Глазгов Шкотска 212 204 171 43. 2003 Токио Јапонија 227 211 188 47. 2004 Атина Грција 220 212 205 48. 2005 Мерида Мексико 235 213 212 54. 2006 Љубљана Словенија 214 174 170 62. 2007 Ханој Виетнам 184 181 168 55. 2008 Мадрид Шпанија 217 199 190 59. 2009 Бремен Германија 221 212 203 36. 2010 Астана Казахстан 197 169 168 58. 2011 Амстердам Холандија 189 184 179 79. 2012 Мар дел Плата Аргентина 209 195 194 63. 2013 Санта Марта Колумбија 208 204 190 74.. 2014 Кејптаун ЈАР 201 193 192 67. 2015 Чианг Маи Тајланд 185 181 156 74. 2016 Хонгконг Кина 214 207 204 73. 2017 Рио де Жанеиро Бразил 170 159 155 65. 2018 Клуж-Напока Романија 212 201 199 82. 2019 Бат Обединето Кралство 227 — 226 75. 2020 Санкт Петербург Русија 215 185 183 72. 2021 Санкт Петербург Русија 208 183 172 45. 2022 Осло Норвешка 252 208 207 39. 2023 Чиба Јапонија 240 222 215 41. 2024 Бат Обединето Кралство 46. 2025 Саншајн Коуст Австралија 2026 Шангај Кина 2027 - Унгарија 2028 - Саудиска Арабија
Забелешки Од 1959 до 1981 година, тимовите биле составени од 8 ученици; во 1982 година, од 4; од 1983 година, 6. Во 1980 година, натпреварот што требало да се одржи во Монголија бил откажан; наместо тоа, се одржале два натпревари, кои се сметаат за неофицијални: едниот во Финска, другиот во Мерш (Луксембург). Во 2020 година, поради пандемијата „Ковид-19“, натпреварот што требало да се одржи од 8 до 18 јули во Санкт Петербург (Русија) бил одложен за септември — прво од 16 до 26 септември « The IMO 2020 organizing Committee informs about the approved postponement of the IMO 2020 event to September 16-26, 2020 due to the covid-19 pandemic. », потоа од 18 до 28 — и се одржал во секоја земја под надзор на неутрален набљудувач.« Virtual IMO2020 in St. Petersburg », imof.co, 11 juillet 2020. Првично планирана да се одржи во Вашингтон, олимпијадата за 2021 година се одржала во Санкт Петербург поради финансиските последици од пандемијата во САД.Geoff Smith, président du IMO Board, écrit : « There is also a difficulty with IMO2021. This was scheduled to be held in July 2021 in Washington DC. The funding model for this event was so disrupted by the pandemic that it soon became clear that it would be impossible to hold the event, and the USA was forced to withdraw its offer to host IMO2021. »
Посебен случај Севернокорејскиот тим е единствениот тим што бил дисквалификуван, поради мамење во 1991 и 2010 годинаInternational Mathematical Olympiad 2010. UK leader's report. Astana, Kazakhstan, compte-rendu de Geoff Smith, chef de la délégation britannique., а учесниците на сличен начин користеле лема од официјалното решение. Неколку екипи ги освоиле олимпијадите со шест златни медали од шест можни: Кина во 1992, 1993, 1997, 2000, 2001, 2002, 2004, 2006, 2009, 2010, 2011, 2019, 2021, 2022 и 2023, Соединетите Држави во 1994, 2016 и 2019 (3 пати), Јужна Кореја во 2012 и 2017 година (двапати), Бугарија во 2003 година (еднаш). Другите тимови исто така го постигнаа овој резултат без да завршат први: Русија во 2002 и 2008 година (двапати), САД во 2011 година и Јужна Кореја во 2019 година (еднаш). Унгарскиот тим победил на Олимпијадата во 1975 година без да добие златни медали (5 сребрени медали, 3 бронзени медали). Тимот кој завршил на второто место, оној на ГДР, исто така не добил ниту еден златен медал (4 сребрени медали, 4 бронзени медали).
Македонија на математичката олимпијада Од 1993 година Македонија редовно учествува на математичките олимпијади. Најдобар пласман остварила во 1995 година кога го освоила 31. место, а најлош во 2018 со освојување на 82. место.
Во поединечна конкуренција: Дамјан Давков во своите 5 учества од 2020 до 2024 година, освоил 2 златни (2023, 2024) и 2 сребрени медали (2021, 2022) како и 1 почесно признание (2020), со што се наоѓа на 56. место од сите натпреварувачи од почетокот до 2024 година. Бодан Арсовски во своите 5 учества од 2006 до 2010 година освоил 2 сребрени (2009, 2010) и 2 бронзени медали (2007, 2008) како и 1 почесно признание (2006). Никола Спировски во своите 3 учества од 2021 до 2023 година освоил 1 сребрен (2022) и 2 бронзени медали (2021, 2023). Илија Јовчевски во своите 4 учества од 2000 до 2003 година освоил 1 сребрен (2002) и 2 бронзени медали (2000, 2003). Алексиј Тасиќ во своите 3 учества од 2022 до 2024 година освоил 1 сребрен (2023) и 1 бронзен медал (2024) како и 1 почесно признание (2022). Наско Караманов во своите 3 учества од 1993 до 1995 година освоил 1 сребрен (1995) и 1 бронзен медал (1993) како и 1 почесно признание (1994). Светлана Познановиќ во своите 2 учества (1998, 2000) освоила 1 сребрен (2000) медал.
Наводи
Библиографија Mohammed Aassila, Olympiades internationales de mathématiques, Paris, Ellipses, 2003 . Paul Bourgade, Annales des Olympiades internationales de mathématiques, 1976-2005, Paris, Cassini, 2005 . Samuel L. Greitzer, International Mathematical Olympiads 1959-1977, The Mathematical Association of America, New Mathematical Library, no 27, 1978 .
Надворешни врски Официјален сајт Целосни резултати
Категорија:Математичка олимпијада