Томас Чатертон (роден на 20 ноември 1752 – починал на 24 август 1770) — англиски поет чии прерани таленти завршиле со самоубиство на 17-годишна возраст. Тој имал влијание врз романтичарските уметници од тој период како што се Шели, Китс, Вордсворт и Колриџ.
Иако без татко и пораснат во сиромаштија, Чатертон бил исклучително студиозно дете, пишувајќи зрели дела до 11-годишна возраст. Тој можел да ги претстави своите дела како дела на имагинарен поет од 15 век по име Томас Роули, главно затоа што малку луѓе во тоа време биле запознаени со средновековната поезија, иако бил осуден од Хорас Волпол.
На 17 години, тој барал можности за своите политички дела во Лондон, откако претходно ги импресионирал градоначалникот Вилијам Бекфорд и радикалниот лидер Џон Вилкс, но неговата заработка не била доволна за да го преживее, поради кое се отрул во очај. Неговиот необичен живот и смрт привлекле голем интерес кај романтичните поети, а Алфред де Вињи напишал драма за него која се изведува и денес. Сликата со масло „Смртта на Чатертон“ од прерафаелитскиот уметник Хенри Волис има голема и трајна слава.Wikisource. Retrieved 14 March 2014
Детство лево|мини|Родната куќа и комеморативна плоча на Томас Чатертон, Бристол мини|Училиштето „Пајл Стрит“, насликано во 1897 година десно|мини|Ѕидот од десната страна на куќата на улицата Фипен каде што бил израснат Чатертон е од околу . Училиштето каде што таткото на Чатертон бил директор. Училиштето било срушено во 1939 година за да се прошири улицата Пајл во Редклиф Веј, но фасадата била повторно изградена по линијата на поранешниот заден ѕид. Чатертон бил роден во Бристол, како син на Томас и Сара Чатертон, и имал постара сестра, Мери. Во Бристол, функцијата клисар на Света Марија Редклиф долго време ја вршело неговото семејство Чатертон. Таткото на поетот бил музичар, поет, нумизматичар и вљубеник во окултното. Тој бил пејачки придружник во катедралата во Бристол и учител на слободното училиште на улицата Пајл, во близина на црквата во Редклиф.
По раѓањето на Чатертон (15 недели по смртта на неговиот татко на 7 август 1752 година), неговата мајка основала училиште за девојки и главно се занимавала со шиење и украсни везови. Чатертон бил примен во добротворното училиште „Едвард Колстон“ во Бристол, во кое наставната програма била ограничена на читање, пишување, математика и катехизам.
Сепак, Чатертон отсекогаш бил фасциниран од својот чичко, клисарот, и црквата Света Марија Редклиф. Витезите, црковните службеници и граѓанските достоинственици на нејзините олтарски гробници му станале познати. Потоа открил нов интерес за дабовите сандаци кои се наоѓале во просторијата за чување над тремот на северната страна од главниот брод, каде што пергаментните документи, стари како Војните на розите, се наоѓале заборавени. Чатертон ги научил своите први букви од осветлените големи букви на старо музичко фолио и научил да чита од Библија со црни букви. Неговата сестра рекла дека не сакал да чита од мали книги. Непослушен уште од најраните години и незаинтересиран за игрите на другите деца, се сметало дека е образовно заостанат. Неговата сестра раскажала дека кога го прашале каков уред би сакал да наслика на чинија што требало да биде негова, тој одговорил: „Насликај ми ангел, со крилја и труба, да го свири моето име низ целиот свет.“ лево|мини|Канцеларијата на г-дин Ламберт, адвокат, на улицата Корн, каде што Чатертон бил вработен Уште од најраните години, тој бил подложен на напади на апстракција, седејќи со часови во нешто што изгледало како транс или плачејќи без причина. Неговите осамени околности помогнале да се поттикне неговата природна резерва и да се создаде љубовта кон таинството, кое имала толку големо влијание врз развојот на неговата поезија. Кога Чатертон имал 6 години, неговата мајка започнала да го препознава неговиот капацитет; на 8 години, тој толку сакал книги што читал и пишувал цел ден доколку не бил вознемируван; до 11-годишна возраст, тој станал соработник на „Бристол журнал“ на Феликс Фарли.
Неговото миропимазание го инспирирало да напише неколку религиозни песни објавени во тој весник. Во 1763 година, крст кој го красел дворот на црквата „Света Марија Редклиф“ повеќе од три века бил уништен од страна на еден црковен управник. Духот на почитување бил силен во Чатертон, и тој испратил до местниот весник на 7 јануари 1764 година сатира за парохискиот вандал. Тој исто така сакал да се заклучува во мало поткровје кое го присвоил како своја читална; и таму, со книги, ценети пергаменти, плен украден од просторијата за муниција на „Света Марија Редклиф“ и материјали за цртање, детето живеело во мисли со своите херои и хероини од 15 век.
Дела Првата од неговите книжевни мистерии бил дијалогот „Елинур и Југа“, кој му го покажал на Томас Филипс, вратарот во болницата Колстон (каде што бил ученик), преправајќи се дека е дело на поет од 15 век. Чатертон останал во интернат во болницата Колстон повеќе од шест години, и единствено неговиот чичко ги охрабрувал учениците да пишуваат. Тројца од другарите на Чатертон биле именувани како млади луѓе кои вкусот на Филипс за поезија ги поттикнал на соперништво; но Чатертон никому не кажал за своите посмели книжевни авантури. Неговиот мал џепарлак го трошел за позајмување книги од библиотека; и се додворувал на колекционери на книги, за да добие пристап до Џон Вивер, Вилијам Дагдејл и Артур Колинс, како и до изданието на Томас Спејт за книгите на Чосер, Спенсер и други. Во еден момент наишол на антологијата на поезија на Елизабет Купер, за која се вели дека била главен извор за неговите пронајдоци.
„Ровлејскиот“ жаргон на Чатертон се смета дека е главно резултат на проучувањето на Dictionarium Anglo-Britannicum од Џон Керси, и се смета дека неговото познавање дури и за Чосер било многу мало. Неговите празници најчесто ги поминувал во куќата на неговата мајка, а голем дел од нив во омиленото засолниште на неговата мансарда. Тој живеел најголем дел во свој идеален свет, за време на владеењето на Едвард IV, во средината на 15 век, кога големиот трговец од Бристол, Вилијам II Канингес (починал во 1474 година), петкратен градоначалник на Бристол, патрон и обновувач на црквата „Св. Марија Редклиф“, „сè уште владеел во Бристол“. Канингес му бил познат од неговата лежечка фигура во црквата Редклиф, и е претставен од Чатертон како просветлен покровител на уметноста и книжевноста.
Ликот на Томас Ровли Чатертон наскоро ја прочитал романсата на Томас Ровли, имагинарен монах од 15 век, и го усвоил за себе псевдонимот Томас Ровли за поезија и историја. Психоаналитичарката Луиз Џ. Каплан сугерирала дека тоа што Чатертон бил без татко одиграло голема улога во неговото импозантно создавање на Ровли. Развојот на неговиот машки идентитет бил попречен од фактот што бил одгледан од две жени: неговата мајка Сара и неговата сестра Мери. Затоа, „за да го реконструира изгубениот татко во фантазијата“, тој несвесно создал „две испреплетени семејни романси [фантазии], секоја со свое сценарио“. Првата од нив била романсата на Ровли за кого создал татковски, богат патрон, Вилијам Канинг, додека втората била, како што ја нарекол Каплан, неговата романса „ Џек и стеблото од грав“. Тој замислувал дека ќе стане познат поет кој со своите таленти ќе може да ја спаси својата мајка од сиромаштија.
Во исто време, во Вермонт постоел вистински поет по име Томас Ровли, иако е малку веројатно дека Чатертон бил свесен за постоењето на американскиот поет.
Во потрага по патрон За да ги оствари своите надежи, Чатертон започнал да бара патрон. На почетокот, тој се обидувал да го стори тоа во Бристол, каде што се запознал со Вилијам Барет, Џорџ Какот и Хенри Бургум. Тој им помогнал обезбедувајќи транскрипти од Ровли за нивната работа. Антикварникот Вилијам Барет се потпирал исклучиво на овие лажни транскрипти кога ја пишувал својата книга „Историја и антиквитети на Бристол“ (1789), која доживеала огромен неуспех. Но, бидејќи неговите патрони од Бристол не биле спремни да му платат доволно, тој се обратил до побогатиот Хорас Волпол. Во 1769 година, Чатертон му го испратил „The Ryse of Peyncteynge yn Englade“ на Волпол, заедно со примероци од псевдосредновековна поезија што им ја припишувал на Ровли и други. Волпол се изјаснил себеси како „особено задоволен“, нарекувајќи го писмото „вредно и полно со информации“, а песните „прекрасни по нивната хармонија и дух“, и нудејќи им да ги испечати „доколку никогаш не биле испечатени“. Подоцна, сепак, откако Чатертон ги признал своите години и ситуација, Волпол се консултирал со своите пријатели Томас Греј и Вилијам Мејсон за веродостојноста на списите, а Греј „веднаш ги прогласил за фалсификат“. Гордоста на Волпол била повредена што бил измамен од Чатертон, и тој презриво ја прекинал преписката со поетот. Многу подоцнежни коментатори го прекориле Волпол за ова, особено во светлината на тоа што Волпол го претставил својот готски роман „Замокот Отранто“ како превод од средновековен италијански ракопис. Коментарот на Волпол дека „генијалноста на Чатертон во фалсификувањето стилови и, верувам, рацете на него лесно можеле да го доведат до тие поедноставни имитации на проза,“ го навело Семјуел Тејлор Колриџ да забележи: „О! вие што го почитувате името на човекот, радувајте се што Волпол е наречен господар.“ Некои писатели шпекулирале дека, доколку Волпол реагирал поинаку, „мал напор, во ова време,... можеби ќе го спасел од уништување Томас Чатертон.“
Политички списи Тешко повреден од презирот на Волпол, Чатертон напишал многу малку во текот на целото лето. Потоа, по завршувањето на летото, тој го насочил своето внимание кон периодичната книжевност и политиката, и го заменил Фарлиевиот „Бристол журнал“ со списанието „Таун енд Кантри“ и други лондонски периодични изданија. Имитирајќи го стилот на псевдонимниот писател на писма Јуниус, потоа во полниот блесок на својот триумф, тој го насочил своето перо против војводата од Графтон, грофот од Бјут и Августа од Саксо-Гота (тогашната принцеза од Велс).
Заминување од Бристол Тој штотуку испратил една од своите политички дијатриби до „Мидлсекс журнал“ кога седнал на Велигденската вечер, 17 април 1770 година, и го напишал својот „Последен тестамент“, сатиричен состав од шега и искреност, во кој ја навестил својата намера да си го одземе животот следната вечер. Меѓу неговите сатирични завештанија, како што се неговата „смиреност“ кон преподобниот г-дин Кемплин, неговата „религија“ кон Дин Бартон и неговата „скромност“, заедно со неговата „прозодија и граматика“ кон г-дин Бургум, тој му остава „на Бристол целиот свој дух и незаинтересираност, пакети со добра непознати на неговиот кеј уште од времето на Канинг и Ровли“. Со поголема искреност, тој се сеќава на името на Мајкл Клејфилд, пријател на кого му должел интелигентно сочувство. Тестаментот веројатно бил направен за да го исплаши својот господар за да го пушти. Доколку било така, имал посакуван ефект. Џон Ламберт, адвокатот кај кого бил чирак, ги откажал неговите договори; Откако неговите пријатели и познаници донирале пари, Чатертон заминал во Лондон.
Лондон мини|„Празничното попладне на Чатертон“, гравирано од Вилијам Ридгвеј, по В.Б. Морис, издание 1875 Чатертон веќе им бил познат на читателите на „Мидлсекс журнал“ како соперник на Јуниус под псевдонимот Децимус. Тој исто така бил соработник на списанието „Таун енд Кантри“ на Хамилтон и бргу успеал да најде пристап до списанието „Фрихолдерс“, уште еден политички зборник што ги поддржувал Џон Вилкс и слободата. Неговите придонеси биле прифатени, но уредниците платиле малку или ништо за нив.
Тој често им пишувал на својата мајка и сестра со надеж дека ќе заработува, а првите заработки ги потрошил купувајќи им подароци. Вилкс го забележал неговиот остар стил „и изразил желба да го запознае авторот“; а градоначалникот Вилијам Бекфорд љубезно го прифатил неговото политичко обраќање и го поздравил „најучтиво што може еден граѓанин“.