На 5 декември 1918 година, четири дена по прогласувањето на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците, Националната гарда (вооружена сила на Националниот совет на државата на Словенците, Хрватите и Србите) и Соколските доброволци потиснале протест и се вклучиле во вооружен судир против војниците на 25-от полк на Кралската хрватска домашна гарда и 53-от полк на поранешната Австроунгарска заедничка армија. Националните гардисти ги запреле војниците на плоштадот Бан Јелачиќ во Загреб.
Причините за протестот и судирот не се многу добро документирани, но војниците кои марширале по улицата Илица од касарната Рудолф кон средишниот градски плоштад извикувале слогани против кралот Петар I и во поддршка на републиканизмот и лидерот на Хрватската народна селска партија Стјепан Радиќ. Откако војниците стигнале до плоштадот Бан Јелачиќ, се одржале кратки преговори, а потоа и вооружен судир. Повеќето од осумнаесетте убиени во судирот биле војници, а мртвите демонстранти биле наречени декемвриски жртви (хрватски: Prosinačke žrtve). Сметајќи ги за несигурни, Националниот совет прво ги распуштил двата полка, а подоцна и сите поранешни австроунгарски единици со седиште во новата држава. Националниот совет потоа се потпрел на Кралската српска армија да воспостави единици што ќе ги заменат неодамна распуштените.
Франковистичката фракција на Партијата на правата го искористила настанот за да го прикаже создавањето на заедничко јужнословенско кралство и другите настани од 1918 година како национално понижување, тврдејќи дека тоа поттикнува „култура на пораз“ кај Хрватите. Франковците тврделе дека „културата на пораз“ е резултат на низа политички неуспеси и дека Франковците ќе им дадат шанса на разочараните луѓе и ќе ги игнорираат поранешните австроунгарски офицери да се искупат за своите порази. Така, „културата на пораз“ придонела за подемот на усташите како екстремно десничарски паравоени сили, а подоцна и како нацистички соработници за време на окупацијата на Југославија во Втората светска војна. Позадина Распад на Австроунгарија и граѓански немири Во последните денови на Првата светска војна, на 5–6 октомври 1918 година, политичките партии кои ги претставувале Хрватите, Словенците и Србите што живееле во Австроунгарија го организирале во Загреб базираниот Национален совет на Словенци, Хрвати и Срби за да постигнат независност. Националниот совет ја прогласил Држава на Словенци, Хрвати и Срби која ги опфаќала Словенечките земји, Хрватска-Славонија, Далмација и Босна и Херцеговина, и го овластил Југословенскиот комитет, интересна група која се залагала за обединување на претходно хабсбуршките јужнословенски области со Кралство Србија, да го претставува советот во странство. Претседателот на Националниот совет Антон Корошец го напуштил Загреб за конференција во Женева со српски претставници за да се разговара за начинот на обединување.
Во тоа време, австроунгарските дезертери наречени Зелени кадри предизвикувале бран на криминал во селата. До септември 1918 година, имало околу 50.000 Зелени кадри меѓу Хрватите, Србите и Бошњаците. Повеќето од нив биле активни во Хрватска-Славонија, каде што насилството достигнало врв помеѓу 24 октомври и 4 ноември. Во тој период се случил и бунт во Пожега. Во блиската Ораховица, два австроунгарски полка, еден бохемски и еден далматински, се бореле меѓусебно. Градските власти известиле дека дел од војниците застанале на страната на Болшевиците. Насилството брзо се проширило и делови од 23-тиот и 28-от полк на Кралската хрватска доброволна војска се приклучиле кон грабежите во Осиек. Побунетите исто така воделе грабежи во Петроварадин, Пакрац, Дарувар и Жупања, иако селаните и (претежно селанските) Зелени кадри биле одговорни за најголемиот дел од пљачкосувањето.
Националниот совет се двоумел да го осуди насилството, а неговите обиди да ги запре грабежите со распоредување импровизирани локални милиции биле неефикасни бидејќи многу милиционери исто така учествувале во грабежите. Затоа, Националниот совет се потпирал на српски воени заробеници (заробени од Австроунгарска војска за време на војната), и испратил делегација до командата на Кралска српска војска на 5 ноември за да побара нејзините трупи да воспостават ред во Хрватска-Славонија. Националниот совет, кој до тогаш бил доминиран од Хрватско-српска коалиција предводена од Светозар Прибиќевиќ, делумно ги обвинил немирите на Болшевиците и на Хрватската народна селанска партија (ХНСП) предводена од Стипан Радиќ. Поврзаноста на ХНСП со народното незадоволство подоцна ѝ помогнала да стане најуспешната политичка партија меѓу Хрватите во меѓувоениот период. Селаните кои активно учествувале во немирите од октомври–ноември, погрешно толкувајќи го републиканизмот како укинување на воената служба и даноците, го наведувале тоа како своја крајна политичка цел.
Федерација наспроти централизирана унија со Србија
Постоеле два главни пристапи кон обединувањето на Јужните Словени. Додека Југословенскиот комитет на Анте Трумбиќ се залагал за федерален систем на владеење, премиерот на Србија Никола Пашиќ сакал централизирана држава. Пашиќ се заканил дека ќе ги освои и анектира српските територии во Австроунгарија за да создаде Голема Србија доколку Трумбиќ не прифати централизирана држава. Под притисок од Тројната антанта, Пашиќ се согласил да поддржи федерална јужнословенска држава за време на ноемвриската конференција во Женева 1918 година, но Србија го отфрлила договорот или поради противењето на принц-регентот Александар, или како дел од стратегија на Пашиќ за да го намали притисокот од Антантата и да го поткопа авторитетот на Корошец.
Набргу по завршувањето на конференцијата во Женева, Националниот совет објавил дека спречил обид за државен удар при што бил уапсен генералот на пешадијата Антон Липошчак. Италијанската армија ја зазела Риека и се приближила кон Љубљана. Без можност да го запре италијанското напредување, Националниот совет стравувал дека италијанското присуство на источниот брег на Јадранот ќе стане трајно. Националниот совет испратил делегација до принц-регентот Александар за брзо да се договори обединување на Југославија на федерална основа. Делегацијата ги игнорирала инструкциите на Националниот совет да бара уставни гаранции кога му се обратила на принц-регентот на 1 декември. Принц-регентот го прифатил предлогот за обединување во име на Петар I и било создадено Кралство на Срби, Хрвати и Словенци без договор за природата на унијата.
Воени сили во Загреб
Националниот совет ја формирал Националната гарда на 27 октомври 1918 година како подготовка за седницата на Хрватскиот сабор која два дена подоцна прогласила отцепување од Австроунгарија. Националната гарда се состоела од доброволци од универзитетски стражарски организации и од хрватски и српски соколски здруженија, подредени на Комисијата за јавен ред и безбедност во Загреб, предводена од Будислав Грга Анѓелиновиќ и директно командувана од Лав Мазура. Силата била засилена со одред од поранешни морнари од австроунгарската морнарица. Обидите да се организира Националната гарда на село за борба против граѓанските немири се покажале како неефикасни.
Државата на Словенците, Хрватите и Србите формално ја воспоставила својата војска на 1 ноември, три дена по прогласувањето на независноста, од австроунгарските единици стационирани на територијата на новата држава. На 6 ноември, 25-тиот полк на Кралската хрватска војска и 53-тиот полк на Заедничката армија стационирани во Загреб положиле заклетва на верност кон Националниот совет. Советот сметал дека и војниците кои се враќале од војната по тој датум се обврзани со истата заклетва. 25-тиот полк штотуку се вратил од борбите во за заземање на Меѓимурје во име на Националниот совет, и двата полка ја одржувале безбедноста во Загреб без инциденти. Сепак, многу војници кои се наоѓале во Загреб поддржувале република; републиканските идеи се ширеле под влијание на Радиќ и повратниците од Русија по Октомвриска револуција.
Во почетокот на декември 1918 година, 25-тиот полк командуван од полковник Миливој Куќак имал 210 офицери и 578 војници стационирани во загрепските касарни на Домобранството на улицата Илица, додека 53-тиот полк имал 442 војници стационирани во градот, во Рудолфовите касарни. 53-тиот полк, командуван од полковник Мирко Петровиќ, 37-от полски артилериски полк на поранешната Заедничка армија и 6-от полски артилериски полк на Домобранството исто така се наоѓале во градот. 37-от полк имал 22 офицери и 142 војници, додека 6-от полк имал 46 офицери и 21 војник во Загреб. Националната гарда формирана од Националниот совет имала околу 500 вооружени членови во Загреб во тоа време, засилени со полк од 1254 луѓе составен од поранешни воени заробеници од српската војска. Во ноември, потполковник Душан Симовиќ бил испратен во Загреб како претставник на српската армија, а 3-тиот баталјон од 7-от полк на српската армија пристигнал во Загреб до крајот на месецот. Вовед thumb|лево|Плоштад Бан Јелачиќ (сликан во 1880 година) е централниот плоштад во Загреб. На 3 декември, Националниот совет го прогласил Законот за обединување. Во соработка со локалните власти во Загреб, тој спонзорирал неколку јавни прослави на обединувањето за да се совпадне со масовните прослави на прогласувањето на независноста на Државата Словенци, Хрвати и Срби од Австроунгарија од крајот на октомври. Според историчарот Рудолф Хорват, свеченостите биле организирани невнимателно, а некои однесувања навредиле „сè што хрватскиот народ го сметал за драго и свето“. Истиот ден, од блискиот град Бјеловар имало извештаи дека армиските трупи кои се аоѓале таму се побуниле откако било објавено обединувањето. Претставник на Националниот совет во градот известил дека војниците извикувале слогани против кралот и навивале за републиканизмот. Куќак и Петровиќ го информирале заменик-комесарот за одбрана на Националниот совет, Никола Винтерхалтер, за прорепубликанското расположение во трупите стационирани во касарната во Загреб.
Искористувајќи го распространетото разочарување, Партијата на правата составила и распространила проглас со кој го осудува процесот на обединување како недемократски на 2 декември. Дневниот весник на партијата „Хрватска“ го објавил два дена подоцна, наведувајќи дека Партијата на правата ќе продолжи да се залага за обединување на слободни и независни држави на Словенците, Хрватите и Србите во федерална република. Како одговор на тоа, властите го конфискувале изданието и го забраниле „Хрватска“. Партијата го распространувала манифестот како леток. Утрото на 5 декември, Загрепската катедрала одржала Te Deum служба како дел од прославата на основањето на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Протест Од касарните до Плоштадот Бан Јелачиќ Во попладневните часови на 5 декември, дел од војниците на 53-тиот полк ја напуштиле Рудолфовата касарна во западен Загреб и се упатиле кон Плоштад Бан Јелачиќ. По пат, тие застанале пред Домобранската касарна на улицата Илица, каде што им се приклучиле дел од војниците на 25-тиот полк. На војниците им се приклучиле и цивили. Војниците носеле пушки и по два митралеза од секоја касарна и биле придружувани од дванаесетчлениот воен оркестар на 25-тиот полк. Учесниците во маршот имале намера да прогласат слободна хрватска република, поттикнати од перципираното провокативно однесување за време на прославите на обединувањето. Подоцнежното обвинение за бунтот навело 250 учесници, но вистинскиот број најверојатно бил околу 400, по околу 200 од секој полк.