Мари Ан Либер (родена на 7 април 1782 во Малмеди, провинција Лиеж; починала на 14 јануари 1865 во Малмеди) била белгиска ботаничарка и миколог. Таа се смета за една од првите жени кои се занимавале со патологија на растенијата.

Ран живот Мари Ан Либер била родена во Малмеди во април 1782 година, како дванаесетто од тринаесетте деца на Анри Жозеф Либер и Мари Жан Бернадин Либер (родена Дубоа). Нејзините родители, образовани припадници на средната класа кои воделе бизнис со штавење кожа, рано го препознале нејзиниот интелектуален потенцијал.

Нејзиното прво образование го добила кај Сепулкринките во Малмеди. На единаесетгодишна возраст била испратена во Прим во Германија за да учи германски јазик и виолина, кои брзо ги совладала. Подоцна, нејзиниот татко, забележувајќи го нејзиниот интерес за природните науки, ја подучувал алгебра и геометрија со цел да може да му помага во семејниот бизнис.

Сепак, Либер покажувала силна љубопитност и амбиција, па го проширила своето образование многу над рамките потребни за трговијата.

Во младоста, Мари Ан Либер покажувала силна љубопитност и жед за знаење, интересирајќи се за различни области и настојувајќи да разбере што е можно повеќе. Посебно ја привлекувала природата, па поминувала многу време во околината на Малмеди, особено во подрачјето на Високите мочуришта.

Таму набљудувала природни појави, собирала минерали и растенија, а потоа ги проучувала и идентификувала во канцеларијата на својот татко, каде што ги каталогизирала и класифицирала. Бидејќи голем дел од научната литература во тоа време била напишана на латински, таа започнала самостојно да го изучува јазикот за да може да ги користи научните прирачници.

Ботаника и микологија Мари Ан Либер стекнала меѓународен углед преку својата работа во ботаниката, особено во областа на криптогамите, која ја карактеризирала со висока научна прецизност. Таа одржувала преписка со научници во Белгија и во други земји.

Одреден период соработувала со д-р Лежон од Вервје, кој подготвувал каталог на растенијата од департманот Орт. Лежон ја запознал Либер со швајцарскиот ботаничар Огистен Пирам де Кандол, кој ја поттикнал да се посвети на истражување на криптогамската флора.

Подоцна, Либер изработила и сопствена „криптогамска флора“ на регионот Ардени.

Мари Ан Либер била меѓу првите научници што го идентификувале организмот поврзан со болеста „доцна пламеница“ кај компирот. Таа го опишала патогенот како Botrytis vastatrix Lib. и изработила детален извештај во август 1845 година.

Подоцна, германскиот миколог Антон де Бари се повикал на ова и на други истражувања кога во 1876 година докажал дека оомицетот Phytophthora infestans (како што го преименувал) е причинител на доцната пламеница, а не нејзина последица, како што тогаш сè уште се претпоставувало.

Мари Ан Либер опишала и неколку растителни патогени аскомицети, меѓу кои Alternaria cheiranthi (Lib.) P.C. Bolle (базионим: Helminthosporium cheiranthi Lib.), патоген, како и Fusarium coeruleum Lib. ex Sacc., причинител на суво гниење кај компирот.

Во текот на својата научна работа, таа опишала вкупно повеќе од 200 нови таксони.

Други интереси Проучувањето на античките јазици ја насочило Мари Ан Либер и кон археологијата. Во последните години од нејзиниот живот, кога поради возраст повеќе не можела лесно да патува низ селата, таа се посветила на истражување на историјата на Кнежевството Ставелот Малмеди.

Во своите историски и археолошки истражувања, таа применувала иста научна строгост како и во ботаниката, користејќи ги сите достапни извори за да ги поткрепи своите заклучоци.

Покрај својот хербариум, Мари Ан Либер формирала и значајна збирка бисери добиени од големи бисерни школки кои биле пронаоѓани во реката Амблев и нејзините притоки.

Таа, исто така, собрала и обемна колекција на монети.

Оваа интензивна научна работа не ја спречила Мари Ан Либер да учествува и во семејниот бизнис. Таа покажувала иста решителност во работењето како и во научните истражувања, со изразена амбиција за успех.

Заедно со своите браќа, придонела за значително проширување на малата кожарска работилница што ја наследиле од своите родители. По кратко боледување, Либер починала во Малмеди на 14 јануари 1865 година.

Почести Таксоните Libertia (род од семејството Iridaceae), како и Asterolibertia, Libertiella и Myxolibertella (родови на аскомицетни габи), се именувани во чест на Мари Ан Либер.

„Натуралистичкиот центар на регионот Малмеди“, основан во 1951 година и подоцна преименуван во „Кралски центар Мари-Ан Либерт“, го носи нејзиното име во знак на почит кон Мари Ан Либер.

Во 1965 година, по повод стогодишнината од нејзината смрт, во паркот за штавење (Парк Мари-Ан Либерт) во Малмеди била поставена стела со медалјон со нејзиниот лик. Исто така, уште во 1925 година една улица во Малмеди била именувана во нејзина чест.

Во 1820 година, Мари Ан Либер станала придружен член на Линеовско друштво од Париз, а прускиот крал Фридрих Вилхелм III од Прусија ѝ доделил златен медал за заслуги.

Во 1862 година таа била првата жена поканета да стане член на Кралско ботаничко друштво на Белгија.

Публикации

Либер МА (1813). Cryptogamie, In Flore des environs de Spa … vol. 2 (ALS Lejeune). Чез Дувивие, Лиеж, Белгија: 272–285. Либер МА (1820). Sur un genre nouveau de'Hépatiques, Lejeunia . Annales Générales des Sciences Physiques 6: 372–374. Либер МА (1827a). Memoires sur des cryptogames observées aux environs de Malmedy. Secrétariat de la Société Linnéenne, Париз, Франција [преотпечаток на Libert (1827b) и (1827c) заедно, TL-2 4496]. Либер МА (1827б). Illustration du genre Inoconia, dans la famille des Algues. Мемоари на Сосиете Линеен од Париз 5: 402–403. [Некои детали од описот на Либер за Иноконија се репродуцирани од Ду Мортие (1865)] Либер МА (1827c). Набљудувања околу жанрот Asteroma, и опис на deux spèces appartenant à ce жанр. Мемоари од Сосиете Линеен од Париз 5: 404–406. Либер МА (1829). Опис d'un nouveau жанр на Champignons nommé Desmazierella . Annales des Sciences Naturelles 17: 82–83. Либер МА (1829–1830). Мемоари загриженост les plantes cryptogames qui peuvent être réunies sous le nom d' Ascoxylacei . Мемоари на Сосиете Кралски науки, од Земјоделството и уметностите на Лил : 174–176. Либер МА (1830–1837). Plantae cryptogamicae quas in Arduenna collegit MA Libert …, 4 тома. Типис Јакоби Десоер, Леоди [Лиеж, Луик], Белгија [TL-2 4497]. Либер МА (1836). Прециз на опсервации sur la famille des Hypoxylons. Annales des Sciences Naturelles 7: 121–125.

Дела

(1826). Memoires sur des cryptogames observées aux environs de Malmedy (1830–1837). Plantae cryptogamicae quas во Ардуена collegit MA Libert . 4 тома, т.е. exsiccata дело

Феликс фон Тимен издаде неколку фасцикли од неговата серија exsiccata Mycotheca universalis со поднаслов Reliquiae Libertianae и дистрибуираше примероци собрани од М.-А. Либер

Библиографија

.

Надворешни врски

Влез за Мари-Ан Либер во IPNI . Влез за Мари-Ана Либер на Индекс Фунгорум .

Категорија:Починати во 1865 година Категорија:Родени во 1782 година Категорија:Статии со hCards Категорија:Ботаничари со авторски кратенки Категорија:Белгиски ботаничари