Абортусот во Канада — легален во текот на целата бременост и е јавно финансиран како медицинска процедура според комбинираните ефекти од федералниот Закон за здравство на Канада и покраинските системи за здравствена заштита. Иако постојат некои ограничувања, Канада е една од ретките земји без кривични ограничувања за абортус. Пристапот до услуги и ресурси варира во зависност од регионот, бидејќи абортусот е предмет на покраинските регулаторни правила за здравствена заштита и упатства за лекарите. Ниту една судска практика не нуди абортус по барање на 24 недели и понатаму, иако постојат исклучоци за одредени медицински компликации.
Формално абортусот бил забранет во 1869 година, и останал нелегален во канадскиот закон во следните 100 години. Во 1969 година, Законот за измена на кривичниот закон од 1968-69 година ги легализирал терапевтските абортуси, сè додека одборот од лекари потврдил дека продолжувањето на бременоста веројатно ќе го загрози животот или здравјето на жената. Во 1988 година, Врховниот суд на Канада пресудил во случајот Р. против Моргенталер дека постојниот закон станал неуставен и го поништил Законот од 1969 година. Пресудата утврдила дека законот за абортус од 1969 година го крши правото на жената на „живот, слобода и безбедност на личноста“ гарантирано со Член 7 од Канадската повелба за права и слободи, воспоставена во 1982 година.
Во Канада, сите хируршки абортуси ги извршува лекар, а медицинските сестри, фармацевтите и акушерките можат да обезбедат лекови за неинвазивни медицински абортуси во рок од девет недели (63 дена) од бременоста. Канада има релативно стабилна стапка на абортуси од декриминализацијата; стапката на регистрирани абортуси на 1000 жени во репродуктивна возраст (15–44) била 10,2 во 1974 година, се искачила на 16,4 абортуси на илјада жени во 1997 година и се намалила на 10,1 абортуси на 1000 жени во 2020 година. Сепак, овие стапки на абортус го одразуваат единствено бројот на абортуси пријавени од клиниките за абортус и болниците. Тие не ги земаат предвид непријавените абортуси во овие услови, ниту ги бројат абортусите предизвикани од лекови на рецепт како што се мифепристон и мизопростол земени дома, па затоа овие официјални стапки на абортус ја потценуваат вистинската стапка на абортус. Сепак, Канада има ниска стапка на абортуси во споредба со останатите земји, со приближно 74.000 пријавени абортуси во 2020 година. Приближно половина од абортусите се случуваат кај жени на возраст од 18 до 29 години и приближно 90% од абортусите се вршат во првиот триместар (12 недели).
Историја
Рана историја мини|Емили Хауард Стоу станала првата жена лекар што работела во Канада, втората лиценцирана жена лекар во Канада и активистка за правата на жените и правото на глас. Во текот на 18 и почетокот на 19 век, абортусот пред „забрзувањето“ (15–20 недели ) бил легален во британските северноамерикански колонии. Меѓутоа, како што напредувал векот, Обединетото Кралство почнало да донесува закони кои создавале кривични дела поврзани со абортусот, како што е Законот на Лорд Еленбород од 1803 година, со кој извршувањето или обидот за извршување абортус по забрзувањето претставувало смртна казна. Потоа, во 1837 година, следел Законот за прекршоци против личноста од 1837 година, со кој се отстранила клаузулата за смртна казна, а воедно било какво спонтан абортус станало незаконско. Британските северноамерикански провинции го следеле британскиот пример и започнале да ги ограничуваат правата за абортус. Абортусот бил забранет во Канада во 1869 година, две години по формирањето на земјата. Таа забрана продолжила во Кривичниот законик до 1969 година. Секој што ќе предизвика спонтан абортус кај жена бил подложен на доживотна казна затвор, додека жена која ќе предизвика спонтан абортус сама по себе била подложена на казна затвор од две години.
Како и во другите земји, нелегалните абортуси сè уште се вршеле, а во некои случаи се тврдело дека тоа довело до смрт на жени. Судењето за абортус на Емили Стоу (1879) претставува еден ран пример за тоа. Constance B. Backhouse, "The Celebrated Abortion Trial of Dr. Emily Stowe, Toronto, 1879", Canadian Bulletin of Medical History/, Volume 8: 1991, pages 159–187. Друг таков случај, Азулеј против Кралицата, стигнал дури до Врховниот суд во 1952 година. Во двата случаи, наводниот давател на услуги за абортус на крајот бил ослободен од одговорност за смртта на жената. Активистката за права на абортус Мерилин Вилсон, поранешна извршна директорка на Канадскиот сојуз за акција за права на абортус, рекла: „Нелегалните абортуси биле вообичаени, но честопати со лоша безбедност. Неколку стотици жени годишно умирале од неуспешни абортуси.“
Либерализација на законите
Мртвопроверител Шулман Движењето за либерализација на канадските закони за абортус започнало во 1960-тите. Поранешниот главен мртвопроверител на Онтарио, Мортон Шулман, се сетил дека во шеесеттите години, абортусот можел легално да се изврши единствено за да се спаси животот на жената, па затоа практично немало легални абортуси. Тој изјавил дека бремените ќерки на богатите биле испраќани кај доверливи лекари кои правеле абортуси за пари. Тој проценил дека овие лекари правеле дваесет до триесет абортуси неделно. Жените кои не биле богати биле оставени сами да извршат абортус или да одат кај она што тој го нарекувал „медицинска сестра“ за абортус. Нивниот метод најчесто бил вбризгување лизол во матката на жената. Стапката на смртност била висока, а стапката на инфекција била над 50%. Тој додал: „Додека станав главен мртвопроверител, имав непријатно искуство да ги видам телата на неколку десетици млади жени кои починале како резултат на овие аматерски абортуси.“
Шулман одлучил да ги објави смртните случаи од нелегалните абортуси. Тој им наложил на своите мртвопроверители да свикаат јавна истрага за секоја смрт при абортус. Тој опишал еден случај за кој верува дека бил пресвртница, случајот на 34-годишната Лоти Лиен Кларк, мајка на три деца, која починала од масивна инфекција во 1964 година по нелегален абортус и покрај медицинскиот третман и антибиотиците. На истрагата за нејзината смрт, поротата препорачала да се ревидираат законите за терапевтски абортус. Шулман додал дека федерален владин комитет треба да го разгледа прашањето за абортусот и законот. Весниците објавувале уреднички статии во кои се препорачувало реформа на законот за абортус. Во 1965 година, министерот за правда, Гај Фавро, му пишал на Шулман дека препораката ќе биде разгледана во програмата за измена на Кривичниот законик. Евентуалниот амандман тесно ги следел препораките на поротите на мртвопроверителите.
Делумна декриминализација Во 1967 година, министерот за правда Пјер Трудо предложил закон кој вклучувал амандман на одредбата од Кривичниот законик со која се забранувале абортусите. Законот, познат како Закон за изменување на кривичниот закон, 1968–69, ја продолжил основната забрана за абортус, со потенцијална доживотна казна затвор. Сепак, законот направил исклучок за абортуси извршени во болница со одобрение од тричлениот комитет за терапевтски абортус на таа болница. Комитетот ќе мора да потврди дека бременоста веројатно ќе го загрози животот или здравјето на бремената жена. Терминот здравје не бил дефиниран, а комитетите за терапевтски абортус биле слободни да развијат свои теории за тоа кога веројатна опасност за „здравјето“ (што може да вклучува и психолошко здравје) би оправдала терапевтски абортус. Истиот закон, исто така, ја легализирал хомосексуалноста и контрацепцијата и станала тема на еден од најпознатите цитати на Трудо: „Државата нема работа во спалните соби на нацијата“.
Кога го предложил законот во 1967 година, Трудо бил министер за правда во владата на премиерот Лестер Пирсон. Во 1968 година, Пирсон се пензионирал, а Трудо го наследил како премиер. Законот не бил усвоен пред изборите во 1968 година, туку бил повторно воведен од Џон Тарнер, министер за правда во владата на Трудо. Парламентот го усвоил законот во 1969 година. Во ревизијата на федералниот закон од 1970 година, одредбата била пренумерирана како член 251 од Кривичниот законик.
Извештај на Беџли Во 1975 година, бил назначен Комитет за функционирање на Законот за абортус „за да спроведе студија за да утврди дали постапката предвидена во Кривичниот законик за добивање терапевтски абортуси [функционирала] правично низ цела Канада“ и да даде препораки „за функционирањето на овој закон, а не препораки за основната политика“. Комитетот, познат како Комитет Беџли по неговиот претседател, д-р Робин Ф. Беџли, известил во јануари 1977 година. Едноставно кажано, комитетот утврдил дека „постапките утврдени за функционирање на Законот за абортус не функционираат правично низ цела Канада“. Во голема мера, ова се случило затоа што намерата на законот не била ниту јасна, ниту договорена. Пристапот до абортус како што е утврден во Кривичниот законик не бил достапен за многу жени поради варијации во распределбата на болниците и лекарите, и во тоа дали се формирани Комитети за терапевтски абортус и во толкувањата на лекарите за „здравјето“ за жените, возраста на согласност и барањата за известување од родителите. Извештајот препорачал подобро планирање на семејството за да се намали бројот на несакани бремености, но нивниот главен заклучок бил дека услугите за абортус не се испорачуваат како што се барало.
Тешкотии во пристапот пред декриминализацијата До 1982 година, во Канада биле извршени 66.319 легални абортуси. Толкувањето на законот од 1969 година варирало многу меѓу лекарите и болниците, што довело до нееднаков пристап. Стандардот бил физичката или менталната благосостојба на жената, за која одлучувал Комитетот за терапевтски абортус на болницата. Сепак, не постоело барање болницата да има TAC за евалуација на жените. Само околу една третина од болниците имале таков. Некои комисии зазеле либерален став и дозволиле повеќето барања, додека други ги блокирале речиси сите барања. Пристапот до легални абортуси бил лесен во големите метрополитенски области, но многу потежок надвор од големите градови. Во покраината Островот на Принц Едвард, единствениот Комитет за терапевтски абортус се затворил и легални абортуси во покраината по 1982 година немало. Комитетите за терапевтски абортус честопати траеле со денови или недели за да ги донесат своите одлуки, туркајќи ја бременоста понатаму отколку што би било поинаку. Жените не биле прегледани од комитетот и немале право да се жалат на одлуката. Застапниците на правото на абортус верувале дека изборот треба да го направи жената, а не панел од лекари.
Поради недостатокот на објекти во помалите провинции и руралните области, жените честопати биле принудени да патуваат до поголемите градови на свој трошок. Во Њуфаундленд имало само еден гинеколог кој вршел абортуси. Многу жени морале да купуваат скапи авионски билети до Торонто или Монтреал за да направат абортус Други жени избрале да патуваат во Соединетите Американски Држави, каде што абортусите станале достапни во многу приватни клиники по одлуката Роу против Вејд во 1973 година. Во 1982 година, 4.311 Канаѓанки патувале во Соединетите Американски Држави за да абортираат
Уставни предизвици мини|Д- р Хенри Моргенталер бил лекар, застапник на правата за абортус, кој водел бројни правни битки насочени кон проширување на правата за абортус.