Република против Адамс — англиски случај во кој се воспоставил принципот на двоен ефект што се применува кај лекарите кој гласа: ако лекар „му дал третман на сериозно болен пациент со цел ублажување на болка или страдање, како резултат на што животот на тоа лице бил ненамерно скратен, лекарот не е виновен за убиство“ кога враќањето на здравјето повеќе не е можно. Ваквите лекови се меѓу оние што понекогаш се користат во палијативната нега (гранка на медицината фокусирана на ублажување на болката), најчесто за најтешка болка.

Случајот тесно го разграничил и одобрил обврзувачкиот преседан Република против Дајсон, кој потврдува дека само по себе не претставува одбрана во кривичните дела за убиство дека жртвата веќе умирала од болест ако однесувањето на обвинетиот ја забрзало смртта. Лекарите имаат апсолутна одбрана за ова кога „правилно“ го олеснуваат страдањето на пациентот.

Факти за случајот Обвинетиот, Џон Бодкин Адамс, бил доктор кој бил суден по едно обвинение за убиство со „олеснување на смртта“ на постара пациентка, г-ѓа Едит Алис Морел. Полицијата тврдела дека Адамс убил голем број постари пациенти и сугерирала дека неговиот начин на дејствување бил давање хероин и морфин со намера неговите пациенти да станат зависни и под негово влијание, потоа да ги натера да му остават наследство во своите тестаменти и конечно да предизвика нивна смрт со давање доволно големи дози на лекови. Првичното завештание на една пациентка вклучувал постар автомобил Ролс-Ројс, но таа одлучила да не му остави ништо на Адамс во својот конечен тестамент. Судијата на првостепениот суд, Патрик Делвин., сугерирал дека Ханам се фиксирала на идејата дека Адамс убил (или дал вишок лекови) на многу постари пациенти за наследство и го сметал добивањето наследство на Адамс како основа за сомневање. Тимот на Ханам ги истражувал тестаментите на 132 поранешни пациенти на Адамс кои датирале помеѓу 1946 и 1956 година, каде што тој имал корист од наследство, и подготвил краток список со околу десетина имиња за доставување до органите на прогонот. На списокот биле вклучени Морел, г-ѓа Гертруда Халет и уште два други случаи во кои доказите биле земени под заклетва. Девлин сметал дека смртта на Морел, која била избрана од државниот обвинител за гонење, изгледала како најсилниот од претпочитаните случаи на Ханам, и покрај тоа што случајот бил стар шест години, иако забележал дека некои други веруваат дека случајот Халет бил посилен.

Судски процес Случајот презентиран од обвинителството се базирал на полициската истрага. Како што било наведено во воведниот говор на државниот обвинител Сер Реџиналд Манингем-Булер, Адамс или ѝ дал или им наложил на други да ѝ дадат лекови што ја убиле Морел со намера да ја убијат, дека овие лекови биле непотребни бидејќи таа не трпела болка бидејќи била во полукоматозна состојба некое време пред нејзината смрт. Манингем-Булер сугерирала дека мотивот поради кој Адамс одлучил дека е време Морел да умре бил тоа што се плашел дека таа ќе го измени нејзиниот тестамент на негова штета. Строго според англиското право за убиство, обвинителството не требало да докаже мотив, но, ако не го стори тоа, требало да го докаже делото со прецизно демонстрирање како е извршено убиството. Во текот на судењето, обвинителството тврдело дека мотивот бил платенички; Манингем-Булер не кажала дека Адамс имал примарна намера да убие (да евтаназира), од неговата фразеологија за намерата „да го олесни минирањето“ – според првостепениот судија.

Обвинителството првично тврдело дека сите големи количини морфин и хероин препишани од Адамс во месеците пред смртта на Морел биле инјектирани, дека оваа количина била доволна за да ја убие и дека можела да биде наменета само за убиство. Адамс бил обвинет за убиство на Морел со еден од двата методи, поединечно или во комбинација. Првиот наводен метод бил кумулативен резултат од количините опијати дадени во десетте месеци пред нејзината смрт, вториот бил резултат на две големи инјекции на непозната, но претпоставена дека е смртоносна, супстанција подготвена од Адамс и инјектирана во Морел кратко пред нејзината смрт. Сепак, на вториот ден од судењето, одбраната ги приложила записничките тетратки на медицинските сестри, кои покажале дека на пациентката ѝ биле дадени помали количини лекови отколку што обвинителството проценило, врз основа на рецептите на Адамс. Во овие тетратки, исто така, било евидентирано дека двете инјекции направени ноќта пред нејзината смрт се состојат од паралдехид (безбедно средство за спиење).

Како одговор на доставувањето на тетратките на медицинските сестри од страна на одбраната, еден од медицинските експерти на обвинителството го сменил своето сведочење, Д-р Дутвејт вовел нова теорија за тоа како Морел била убиена, која не била прифатена од неговиот колега, исто заколнат експерт, ниту од медицинскиот вештак на одбраната. Единствениот одговор на обвинителството било да тврди дека евиденцијата на медицинските сестри е нецелосна, а судијата коментирал дека, до овој момент, осудата му се чинела малку веројатна бидејќи медицинските докази биле неубедливи

Пресуда Во резимето на Девлин, се вели дека лекарот немал посебна одбрана, но „тој има право да стори сè што е соодветно и неопходно за олеснивање на болката, дури и ако мерките што ги презема случајно можат да го скратат животот“ (т.е. како секундарна намера). Тој дал една правна насока со која го воспоставил принципот на двоен ефект во однос на mens rea на убиството. Кога враќањето на здравјето на пациентот повеќе не е можно, лекарот може законски да даде третман со цел ублажување на болката и страдањето, што, како ненамерен резултат, го скратува животот. Одговорноста за убиство може да се избегне ако се даде претходно користен лек за пациентот, и покрај сознанието дека смртта ќе настапи како несакан ефект. Втората правна насока била дека жирито не треба да заклучи дека на Морел ѝ биле дадени повеќе лекови отколку што е прикажано во тетратките на медицинските сестри.

Девлин, исто така, му посочил на жирито дека главниот аргумент на одбраната била дека целиот случај против д-р Адамс било само сомневање и дека „...ми се чини дека аргументот за одбраната е очигледно силен“.

Врз основа на овие докази, жирито донело пресуда за невин откако се советувала меѓусебно само четириесет и шест минути.

Надвор од судницата, тој сметал дека мнозинството од оние што го следеле случајот во правните извештаи на „Тајмс“ очекувале ослободителна пресуда.

Белешки

Извори

П. Девлин, (1985). Олеснување на положувањето : Судењето на д-р Џон Бодкин Адамс. Лондон, „Бодли Хед“. Категорија:Историја на човековите права