Германски овчар или волчјак — кучешка раса од класата на големи кучиња со потекло од Германија. Расата германски овчар е релативно нова раса, чие потекло датира од 1899 година. Како вид кучиња, чувари на стада, германскиот овчар првенствено е наменет за чување на овци и други стада. Благодарение на својата сила, интелигенција и способност за дресура, германскиот овчар многу често учествува во акциите на војската и полицијата. Во моментов на расата германски овчар ѝ припаѓаат 4,6 % од сите кучиња кои се заведени во клубот Америкен кенел (American Kennel Club). Благодарение на неговата лојалност и заштитничка природа, германскиот овчар е една од најраспространетите раси во светот.
Историја
Потекло За време на 19 век, во Европа се правеле напори за стандардизирање на расите. Кучињата биле вкрстувани со цел да се зачуваат и засилат одликите кои се важни за нивната задача – да се грижат за овците и да ги чуваат стадата од грабливци. Во Германија, тоа се изведувало во локалните заедници каде, овчарите ги одбирале и ги вкрстувале кучињата за кои мислеле дека ги имаат неопходните одлики за чување овци, како интелигенција, сила, брзина и нагласено сетило за мирис. На тој начин се добиле кучиња кои биле многу успешни во нивните задачи, но значително се разликувале по изгледот и по способностите од кучињата од другите места.
За да се намалат овие разлики во 1891 година е формирано друштвото Филакс (Phylax Society), со намера да се добијат стандардизирани раси на кучиња во Германија. Друштвото се распаднало по само 3 години постоење поради постојани внатрешни конфликти, односно поделени мислења во врска со приоритетните одлики на кучињата кои се вкрстувале. Некои членови сметале дека при вкрстувањето на кучињата исклучиво треба да се внимава на одликите кои се важни за работни цели, додека други сметале дека е важен и изгледот на кучињата. Иако не успеало во својата цел, друштвото Филакс послужило како инспирација за независно стандардизирање на расите на кучиња. Макс фон Штефаниц, поранешен капетан во коњаницата и студент на Ветеринарниот колеџ во Берлин, е еден од поранешните членови на друштвото. Тој цврсто стоел на ставот дека кучињата треба да се одгледуваат за работни цели.
Во 1899 година, Фон Штефаниц присуствувал на изложба на кучиња каде му било претставено кучето кое по име Хектор Линксрајн. Хектор бил производ на селективно вкрстување на неколку генерации на и комплетно ги исполнувал критериумите на Штефаниц од аспект на тоа какво треба да биде едно работно куче. Тој бил задоволен од силата на кучето и воодушевен од неговата интелигенција и лојалност,па веднаш го купил. Откако го купил песот, тој го преименувал во Хоранд фон Графрат и го формирал Здружението за Германски овчари. Хоранд бил прогласен за најдобро куче од расата Германски овчар и бил додаден во регистарот на здружението. Хоранд го заземал централното место во програмата за размножување и стандардизација на расите, па бил вкрстуван со кучиња на други членови на здружението за германски овчари кои имале соодветни одлики. Иако Хоранд бил татко на многу кученца, сепак Хектор Фон Швабен бил неговиот најуспешен потомок. Хектор бил вкрстен со единка од друго поколение на Хоранд и притоа бил добиен Беовулф, кој во текот на својот живот бил татко на 84 кутриња. Во оригиналната книга за вкрстување на кучињата од расата Германски овчари, пишува дека биле извршени и 4 вкрстувања со волк. И потомците на Беовулф биле вкрстувани, па затоа и се смета дека германските овчари го водат своето генетско потекло од овие кучиња. Здружението успеало да ја оствари својата цел, благодарение на строгота и силна водачка позиција на Фон Штефаниц, па затоа тој се смета за човекот кој го создал Германскиот овчар.
Популарност thumb|upright|Германски овчар Кога во 1919 година Кенел клубот во Велика Британија првпат ја прифатил оваа раса во својот регистар, биле регистрирани 54 кучиња, додека во периодот до 1926 година оваа бројка пораснала на повеќе од 8.000 примероци. Расата за првпат била меѓународно признаена кон крајот на Првата светска војна откако војниците се изјасниле позитивно за неа, а потоа и кучињата-актери Рин Тин Тин (Rin Tin Tin) и Стронгхарт (Strongheart) ја направиле расата популарна. Прво регистрирано куче од расата германски овчар во Соединетите Американски Држави е Queen of Switzerland. Сепак, нејзиното потомство страдало од несакани особини што се јавувале како резултат на лошата селекција при вкрстувањето на кучињата, што предизвикало пад на популарноста на оваа раса кон крајот на дваесеттите години. Популарноста на расата повторно се зголемила откако германскиот овчар Sieger Pfeffer von Bern победил на изложбите на кучиња на Америкен кенел клубот во 1937 и 1938 година, за повторно да доживее пад но популарноста кон крајот на Втората светска војна поради антигерманското расположение на народот. Како што одминувало времето, нивната популарност постепено се зголемувала, сè до 1993 година, кога германскиот овчар станал една од трите најпопуларни раси во Соединетите Американски Држави. Во 2009 година, расата била една од двете најпопуларни раси во САД. Оваа раса исто така е меѓу најпопуларните раси и во други држави и регистри. Физичкиот изглед на германскиот овчар ја чини оваа раса соодветна и за атлетски натпревари. Германскиот овчар често се натпреварува на изложби и натпревари како што се трките со кучиња.
Име на расата мини|Германски овчари. Женка (лево), мажјак (десно). Фон Штефаниц ја именувал расата Deutscher Schaferhund или во буквален превод германски овчар. Оваа раса е наречена така поради првобитната намена - да им помага на овчарите во терање и заштитување на овците. Порано сите кучиња со истата намена во Германија биле нарекувани германски овчари. Затоа тие подоцна станале познати под името Altdeutsche Schaferhund, односно стар германски овчар. Германските овчари првпат биле извезени во Британија во 1908 година, а UK Kennel клубот како раса ги признал во 1919 година.
Директниот превод на името на оваа раса е усвоен во службениот регистар на раси. Сепак, кон крајот на Првата светска војна се верувало дека вклучувањето на зборот „германски“ може да и наштети на популарноста на оваа раса, поради антигерманското расположение во тој период. Името на расата е официјално сменето во Alsatian Wolf dog од страна на британскиот Kennel Club. Тоа име е прифатено и од други меѓународни клубови на кучиња. На крајот наставката волчјак е исфрлена. Името Alsatian останало во употреба пет децении, сè до 1977 година, кога успешните кампањи на љубителите на оваа раса на кучиња извршиле притисок врз клубовите во Британија со цел да дозволат оваа раса повторно да биде преименувана во германски овчар. Зборот Alsatian останал во употреба како дообјаснување во името на оваа раса, но во 2010 година повторно бил отстранет.
Современи видови Современите видови германски овчари се критикувани за скршнување од првобитната идеологија на Штефаниц за оваа раса, поточно - дека германскиот овчар треба да се одгледува како куче за работни цели и дека вкрстувањето треба да е строго контролирано за брзо да се отстранат несаканите особини кај оваа раса. Стручњаците веруваат дека невнимателната селекција при вкрстувањето на единки ги зголемило несаканите особини и болестите. Овие недостатоци биле брзо отстранети со помош на програмата на Фон Штефаниц. Сепак, во денешно време доколку не се внимава при селекцијата многу често се јавуваат генетски проблеми како што се: осветлување на бојата на крзното, дисплазија на колковите, монорхидизам, слаб карактер, опаѓање на забите, како и превиткани односно спуштени уши, кои не се исправаат дури ни кога кучето ќе стане возрасно.
Опис и изглед Германскиот овчар е раса која спаѓа во големи кучиња со висина меѓу 55 и 65 сантиметри, додека неговата тежина варира меѓу 22 и 40 килограми. Според стандардите на Кенел клубот, идеалната висина кај германските овчари изнесува 63 сантиметри. Тие имаат тркалезно чело, долга муцка и црн нос. Нивните вилици се јаки и се преклопуваат. Очите им се кафени, со средна големина и имаат интелигентен и жив поглед полн со самодоверба. Нивните уши се големи и стојат исправени, но кога кучето е во движење тие се повлекуваат наназад. Германските овчари имаат долг врат кој е исправен кога се возбудени, а спуштен кон земјата кога се движат со брзо темпо. Тие имаат густа опашка која достигнува до средината на нивните задни нозе.
Крзното на германскиот овчар може да биде во повеќе бои, од кои најчеста е кафено-црната и варијанти на црна и црвеникава боја. И во двете варијанти тие имаат црна боја на муцката и црни шари кои можат да бидат делумни или по целото тело. Ретките варијации во бојата на крзното вклучуваат потполно кафена, црна и кафено-црвеникава како и темносина. Според повеќето стандарди, потполно кафената и црната боја се прифатливи, но по некои стандарди темносиното и црвеникавото крзно се сметаат за сериозни недостатоци.
Германскиот овчар има двослојно крзно. Горниот слој на крзното се менува во текот на годината и е густ. Германскиот овчар има и дебел долен слој на крзното. Прифатени се две варијанти на крзно: со средна должина и долго крзно. Генот кај германските овчари со долго крзно е рецесивен, што прави овој тип да биде поредок. Негувањето на долгиот тип на крзно се разликува според стандардите во различни држави. Тоа е прифатливо за клубовите во Германија и Британија, но се смета за голема грешка во клубовите за кучиња во Америка.
Интелигенција Германските овчари се одгледуваат посебно поради нивната интелигенција, одлика по која тие и денес се познати. Тие се сметаат за трета раса на кучиња со најголема интелигенција, веднаш по шкотските овчари и пудлиците. Во книгата The Intelligence of dogs, авторот Stanley Coren ги рангирал како трета раса на кучиња со најголема интелигенција. Тој заклучил дека тие се способни да научат едноставни задачи по само 5 повторувања на истите и дека во дури 95 отсто од случаите ја извршувале дадената наредба. Оваа нивна одлика, заедно со нивната сила ја прави оваа раса соодветна за потребите на полицијата, како куче чувар и куче трагач, бидејќи германските овчари се во можност да научат различни задачи и да извршуваат наредби подобро од другите големи раси на кучиња.
Агресивност и гризнување Според американскиот Kennel Club, кучињата од расата германски овчар се меѓу 5-те најпопуларни раси на кучиња во САД. Истовремено, доколку германските овчари се добро издресирани и негувани се сметаат за едни од најнеопасните кучиња. Еден извор во САД пак укажува дека германските овчари се одговорни за поголем број гризнувања од било која друга раса и дека се склони кон напаѓање на помалите раси на кучиња.
Извештаите од Австралија од 1999 година содржат податоци од некои австралиски локации, во кои германските овчари се третата раса на кучиња кои се склони да нападнат човечко суштество.
Сепак, центрите за контрола на болести и нивна превенција, кои помагаат во превенцијата од кучешки гризнувања, велат: „Во моментот не постои прецизен начин со кој може да се одреди бројот на кучиња од една одредена раса, а со самото тоа не може да се одреди која раса на кучиња е склона кон гризнувања и убиства“.
Слично на тоа, американското ветеринарно медицинско здружение преку извештаите на оперативните групи за „агресивност кај кучињата и интеракција помеѓу луѓето и кучињата“ велат: постојат повеќе причини поради кои не може да се пресмета степенот на каснувања кај една раса и истиот да се спореди. Прво, можно е расата на кучето да не е точно утврдена и многу често се случува кучиња од мешани раси да бидат заведени како чистокрвни. Второ, не може да се знае точниот број на каснувања во една заедница, посебно доколку тие не резултирале со сериозни повреди. Трето, бројот на кучиња од една раса или комбинации од раси во една заедница не е точно одреден, бидејќи многу ретко се случува буквално сите кучиња да бидат заведени во регистарот, па со самото тоа постоечките регистарски податоци се непотполни.