Македонски народен театар

мини|десно|Првобитната зграда на театарот во 1920-тите години мини|десно|250п|Поглед на салата Македонски народен театар (скрат. МНТ) — државен театар во Скопје.

Историја мини|десно|Првиот скопски театар „Ада Кафе“ од 1906 г. мини|Народен театар, старата зграда Првиот скопски театар е таканаречениот „Турски театар“ или „Ада Кафе“, изграден во 1906 г. По ослободувањето од Отоманското Царство, неговата зграда е прилагодена и тука започнал да работи Народниот театар „Крал Александар I“ основан во 1913 г. од Бранислав Нушиќ како прва професионална театарска установа.Историјат , МНТ

Театарот е основан со Одлука на Президиумот на АСНОМ (бр. 581/45) од 31 јануари 1945 година, како драмски театар во истата зграда на предвоениот. Првата претстава изведена на неговата сцена е лирската трочинка „Платон Кречет“ од украинско-советскиот драматург Александар Корнејчук, во препев на Блаже Конески. Премиерата се случува на 3 април 1945 година, како режисер се јавува Димитар Ќостаров, а во главната улога игра Илија Милчин.

Во текот на првите две сезони, МНТ и функционирал како драмски театар, аво текот на наредните четири години, театарот се доорганизирал: оперскиот ансамбл бил конституиран во 1947 година (првата оперска премиера, „Кавалерија рустикана“ била изведена на 9 мај 1947 година), а балетскиот во 1949 (првата балетска премиера, „Валпургиска ноќ“ била изведена на 27 јануари 1949 година).

Ваквиот модел на театарска организација (драма-опера-балет, популарно наречен австроунгарски), е променет во 2004 година, кога МНТ го задржал драмскиот ансамбл, а операта и балетот станале посебна организација — Македонска опера и балет (МОБ).

Првиот драмски ансамбл на МНТ бил во состав: Димитар Ќостаров — режисер и директор на Драмата; Илија Милчин — глумец и режисер; Тодорче Николовски, Петре Прличко, Крум Стојанов, Трајко Чоревски, Мирко (Тихомир) Стефановски и Благоја Црвенков — глумци; Томо Владимирски и Василие Поповиќ-Цицо — сценографи.

Кон овој состав се приклучиле и дваесетина членови на техничкиот и административниот персонал, кои ја опслужувале големата и исклучително функционална театарска зграда (изградена во 1927 година).

Потоа се приклучуваат на ансамблот и оставаат траен белек, веќе докажаните глумци на театарот од помладата генерација на дипломирани глумци: Ристо Шишков, Мери Бошкова, Љупчо Петрушевски, Љупка Џундева, Кирил Андоновски, Снежана Конеска Руси, Петре Арсовски, Емил Рубен, Катина Иванова, Ѓорѓи Колозов, Владимир Светиев, Славица Јовановска, Катерина Крстева, Александар Шехтански и Кирил Псалтиров.

МНТ работел во истата зграда до земјотресот од 1963 година, кога таа била тешко оштетена и подоцна урната. После ова, МНТ работел во привремениот објект Театар Центар, до изградбата на новата зграда на МНТ во 1980-тите. Таа зграда денес ја користи Македонската опера и балет (МОБ), а од 2013 година, МНТ се вселува во одново изградената стара зграда (со извесни измени) на кејот на реката Вардар. од Вечер.

Премиери Бранислав Нушиќ Власт (26 октомври 1945) Режија: Димитар Ќостаров Сценографија: Цицо Василие Поповиќ. Глумци: Тодор Николовски, Петре Прличко, Мелена Аќимовиќ Година, Илија Џувалековски, Благој Црвенков, Тодорка Кондова-Зафировска, Владимир Гашевски, Крум Стојанов, Лили Пенчева. Васил Иљоски Бегалка (13 јануари 1948) Режија: Петре Прличко, Сценографија: Тома Владимирски. Глумци: Тодор Николовски, Петре Прличко, Тодорка Кондова-Зафировска, Томо Видов, Мери Бошкова, Цветанка Јакимовска, Оливера Филипова, Славка Животиќ, Јордан Митревски, Деса Прличкова, Благој Црвенков, Трајко Чоревски, Ратко Гавриловиќ, Тома Киров, Јордан Георгиевски, Петар Јакимовски, Славко Тасевски, Кирил Ќортошев, Гого Крстевски. Леонид Рахманов Неспокојна старост Режија: Димитар Ќостаров Сценографија: Тома Владимирски. Глумци: Петре Прличко, Мери Бошкова, Тома Киров, Трајко Чоревски, Тодор Николовски, Кирил Ќортошев, Стојка Цекова, Благој Црвенков, Јордан Георгиев, Добрила Ивановска Чабриќ, Марија Алавантова, Добрила Пуцкова, Љупка Настова, Кирил Стојанов, Кирил Анчевски, Божо Софрониев. А. Н Островски Волци и овци (21 февруари 1950) Режија: Димитар Ќостаров, Сценографија: Тома Владимирски. Глумци: Мери Бошкова, Петре Прличко, Крум Стојанов, Добрила Ивановска Чабриќ, Цветанка Јакимовска, Добрила Пуцкова, Стојка Цекова, Тодор Николовски, Илија Џувалековски, Илија Милчин, Славчо Тасевски, Јордан Георгиев, Благој Црвенков, Трајко Чоревски, Драги Крстевски, Мирко Стефановски, Тома Киров, Ратко Гавриловиќ, Лазар Арсовски, Томо Видов, Борис Стефановски. Арно Исо'Д Длабоки корени (7 ноември 1950) Режија: Илија Милчин Сценографија: Василие Цицо Поповиќ. Глумци: Цветанка Јакимовска, Стојка Цекова, Илија Џувалековски, Добрила Пуцкова, Добрила Ивановска Чабриќ, Мери Бошкова, Илија Милчин, Кирил Ќортошев, Мирјана Златина, Мирко Стефановски, Крум Стојанов, Тома Киров, Трајко Чоревски. Максим Горки Малограѓани (10 февруари 1951) Режија: Илија Милчин Сценографија: Тома Владимирски. Глумци: Тодор Николовски, Мери Бошкова, Крум Стојанов, Добрила Пуцкова, Трајко Чоревски, Кирил Ќортошев, Илија Џувалековски, Добрила Чабриќ Ивановска, Ратко Гавриловиќ, Стојка Цекова, Миле Јовановиќ. Џорџ Бернард Шо Ученикот на ѓаволот (27 мај 1952) Режија: Илија Милчин Сценографија: Васили Цицо Поповиќ. Глумци: Стојка Цекова, Лилјана Златина, Петре Прличко, Ратко Гавриловиќ, Кирчо Божиновски, Илија Џувалековски, Добрила Пуцкова, Добрила Ивановска Чабриќ, Љубинка Самојлиќ, Благој Црвенков, Сотир Гулевски, Пантелеј Мирковски, Таше Кочовски, Љупка Џундева, Тома Киров, Крум Стојанов, Кирил Ќортошев, Самоил Дуковски. Бранислав Нушиќ Госпоѓа Министерка (25 декември 1953) Режија: Петре Прличко Сценографија: Бранко Костовски. Глумци: Самоил Дуковски, Мери Бошкова, Добрила Ивановска Чабриќ, Милица Стојанова, Анастасија Токова, Марица Добревска, Вукан Деневски, Ратко Гавриловиќ, Таше Кочовски, Тома Киров, Драги Крстевски, Димитар Волчев, Тодор Николовски, Стојка Цекова, Цветанка Јакимовска, Лилјана Златина, Борис Стефановски, Пантелеј Митровски, Кирил Попов, Благој Црвенков, Христо Георгиев, Драга Арсениевиќ, Димче Трајковски, Ристо Стефановски, Љупка Џундева, Добрила Пуцкова, Драги Костовски. Тренс Ретигер Длабоко симо море (19 февруари 1955) Режија: Димитар Ќостаров Сценографија: Бранко Костовски. Глумци: Тодор Николовски, Лилјана Златина, Стојка Цекова, Ацо Јовановски, Јосиф Петровски, Љубинка Самојлиќ, Анастасија Токова, Тодорка Кондова-Зафировска, Петре Прличко, Самоил Дуковски, Вукан Диневски, Драги Костовски, Дарко Дамески, Ратко Гавриловиќ. Артур Милер Вештерките од Салем (19 декември 1955) Режија: Илија Милчин Сценографија: Цицо Василие Поповиќ. Глумци: Милица Стојанова, Тома Киров, Мери Бошкова, Стојка Цекова, Добрила Ивановска Чабриќ, Љупка Џундева, Илија Џувалековски, Драги Костовски, Мира Оленина, Цветанка Јакимовска, Тодорка Кондова-Зафировска, Добрила Пуцкова, Таше Кочовски, Вукан Диневски, Ристо Стефановски, Ратко Гавриловиќ, Дарко Дамески, Самоил Дуковски, Борис Стефановски, Чедо Камџијаш, Драга Арсениевиќ. Херман Воук Бунтот на кејн (14 септември 1956) Режија: Хуго Клајн Сценографија: Тома Владимирски. Глумци: Илија Милчин, Тодор Николовски, Таше Кочовски, Вукан Диневски, Петре Прличко, Ацо Јовановски, Драги Костовски, Драги Крстевски, Борис Стефановски, Тома Киров, Кирчо Божиновски, Чедо Камџијаш, Самоил Дуковски, Кирил Христов. Сергеј Михалков Веселиот сон (3 февруари 1957) Режија: Тодорка Кондова-Зафировска Сценографија: Бранко Костовски. Глумци: Кирчо Божиновски, Милица Стојанова, Дивна Георгиева, Пантелеј Мирковски, Драга Арсениевиќ, Таше Кочовски, Ацо Јовановски, Драги Крстевски, Ратко Гавриловиќ, Љупка Џундева, Добрила Ивановска Чабриќ, Ристо Стефановски, Чедо Камџијаш, Шишман Ангеловски. Ранко Маринковиќ Глорија (22 февруари 1957) Режија: Илија Милчин Сценографија: Василие Цицо Поповиќ. Глумци: Тома Киров, Вукан Диневски, Драги Крстевски, Данчо Митревски, Илија Милчин, Миодраг Шаурек, Борис Стефановски, Цветанка Јакимовска, Петре Прличко, Стојка Цекова, Драги Костовски. Б.Р.Шеридан Школа за озборување (8 октомври 1959) Режија: Илија Милчин Сценографија: Тома Владимирски. Глумци: Тодор Николовски, Борис Стефановски, Јордан Митровски, Ратко Гавриловиќ, Кирил Ќортошев, Драги Костовски, Кирчо Божиновски, Таше Кочовски, Тома Киров, Цветанка Јакимовска, Добрила Пуцкова, Вукосава Чучкова Донева, Љупка Џундева, Пантелеј Мирковски, Виолета Павлова, Драги Крстевски, Јон Исаја. Јуџин Нил 'О Долго патување во ноќта Режија: Илија Милчин Сценографија: Бранко Костовски. Глумци: Илија Милчин, Тодорка Кондова-Зафировска, Кирил Ќортошев, Милица Стојанова, Драги Костовски. Антон Чехов Галеб (19 април 1960) Режија: Димитар Ќостаров, Сценографија: Бранко Костовски. Глумци: Тодорка Кондова-Зафировска, Тодор Николовски, Ацо Јовановски, Цветанка Јакимовска, Борис Стефановски, Мира Олењина, Нада Гешоска, Илија Џувалековски, Киро Попов, Таше Кочовски, Ратко Гавриловиќ, Петар Поповски, Виллета Павлова. Клифорд Одетс Големиот нож (24 април 1960) Режија: Крум Стојанов Сценографија: Крум Стојанов. Глумци: Дарко Дамески, Добрила Пуцкова, Кирил Ќортошев, Цветанка Јакимовска, Ацо Јовановски, Тома Киров, Чедо Камџијаш, Тодор Николовски, Јон Исаја, Љупка Џундева, Димитар Гешоски, Мара Исаја. Матеј Бор Ѕвездите се вечни (12 октомври 1961) Режија: Славко Јан Сценографија: Тома Владимирски. Глумци: Вукан Диневски, Цветанка Јакимовска, Тодор Николовски, Кирил Ќортошев, Дарко Дамески, Петре Прличко, Димитар Гешоски, Чедо Камџијаш, Драги Костовски, Ацо Јовановски, Драги Крстевски, Киро Попов, Борис Стефановски, Пантелеј Марковски, Нада Гешоска, Таше Кочовски, Киро Винокиќ. Бертолт Брехт, Швејк во Втората светска војна (18 февруари 1963) Режија: Вукан Диневски. Улоги: Петре Прличко, Тодор Николовски, Добрила Пуцкова, Ацо Јовановски, Киро Попов, Дарко Дамевски, Вукосава Чучкова Донева, Љупка Џундева, Дивна Пажин, Ратко Гавриловиќ, Тома Киров, Драги Крстевски, Стојка Цекова, Чедо Камџијаш, Драги Костовски, Таше Кочовски, Пантелеј Мирковски, Стево Спасовски, Димитар Гешоски, Војо Станковски, Јон Исаја. Ристо Крле, Антица (26 февруари 1965) Режија: Петре Прличко Сценографија: Бранко Костовски. Глумци: Цветанка Јакимовска, Катерина Крстева, Вера Вучкова, Петре Прличко, Борис Стефановски, Чедо Камџијаш, Симеон Арсовски, Таше Кочовски, Добрила Пуцкова, Киро Попов, Стојка Цекова, Тодор Николовски, Љупка Џундева, Вукосава Чучкова Донева, Радмила Станоевиќ, Драги Костовски, Петар Лозановски. Хосе Ечегерај Дон Цезар од Базан (28 октомври 1965) Режија: Димитар Ќостаров Сценографија: Бранко Костовски. Глумци: Ристо Шишков, Добрила Пуцкова, Тома Киров, Борис Стефановски, Ратко Гавриловиќ, Вукосава Донева Чучкова, Чедо Христов, Славко Нинов, Симеон Арсовски, Ташко Кочовски, Петар Лозановски, Пантелеј Мирковски, Киро Попов, Чедо Камџијаш, Радмила Станоевиќ, Катерина Крстева, Веска Вртева, Вера Вучкова. Војдан Чернодрински Македонска крвава свадба (4 декември 1965) Режија: Петре Прличко Сценографија: Бранко Костовски. Глумци: Ристо Шишков, Пантелеј Мирковски, Веска Вртева, Чедо Христов, Љупка Џундева, Ѓокица Лукаревски, Мери Каранфилова, Петре Прличко, Таше Кочовски, Радмила Станоевиќ, Драги Крстевски, Димче Мешковски, Чедо Камџијаш, Драги Костовски, Стојка Цекова, Тодор Николовски, Вера Вучкова, Цветанка Јакимовска, Вукосава Чучкова Донева, Борис Стефановски, Симеон Арсовски, Добрила Пуцкова, Катерина Крстева, Сабина Ајрула-Тозија, Илија Милчин, Мери Бошкова, Илија Џувалековски, Крум Стојанов, Гордана Јанева, Киро Попов, Славко Нинов, Ратко Гавриловиќ. Софокле, Антигона (2 септември 1967) Режија: Илија Милчин Сценографија: Мариос Ангелопулос Глумци: Мери Бошкова, Цветанка Јакимовска, Вера Михајлова, Вера Вучкова, Петре Прличко, Тома Киров, Ристо Шишков, Борис Стефановски, Чедо Христов, Драги Костовски, Вукан Диневски, Драги Крстевски, Емил Рубен, Љупчо Петрушевски, Таше Кочовски, Славко Нинов, Љубомит Танеловски, Димитар Костов, Сабина Ајрула-Тозија, Киро Попов, Ѓорѓи Робев, Ратко Гавриловиќ.