Македонија. Етнографија и статистика

мини|десно|Етничка карта на Македонија од книгата на К’нчов „Македонија. Етнографија и статистика“Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. Софија, 1900. е книга на бугарскиот географ и политичар Васил К’нчов. Отпечатена е на бугарски јазик во 1900 година во Софија и претставува прва целосна статистика на населението на Македонија објавена во Бугарија. Издавач е Бугарската академија на науките. Книгата е преведена и на француски јазик од Леон Ламуш.

Васил К’нчов долги години работел и предавал во Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“ во Солун и во Сер, а од 1894 до 1897 година бил главен училиштен инспектор на егзархиските училишта во Македонија. Патувајќи како инспектор, собирал информации на терен за населените места, за етничкиот и религиозен состав на населението, па користејќи и други дотогаш објавени студии и патописи за Македонија, ги објавил во оваа книга.

Во првиот дел од книгата К’нчов дава општи белешки за населението на Балканскиот Полуостров, историски осврт на етничката состојба и промените во етничкиот состав на Македонија во текот на историјата. Потоа пренесува неколку карти со негови коментари во врска со етнографските карти и описи на Франсоа Пуквил, Ами Буе, Август Гризебах, Павел Шафарик, Јосиф Милер, Виктор Григорович, Јохан Георг фон Хан, Гиом Лежан, Џорџина Макензи и Аделина Урби, Густав Вајганд, Хајнрих Киперт и други.

Во вториот дел наречен „Статистика“ дава подробен опис на сите населени места во Македонија по кази, на нивното население, етничкиот состав и религиозната припадност. Целото словенско население на Македонија К’нчов го именува како бугарско.

Етничка припадност К’нчов смета дека Бугарите претставуваат главен локален елемент во Македонија.Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, Софија, 1900, с. 18. На второ место според него се Турците, а потоа се Грците и Арнаутите, кои главно ги населуваат јужните и западните покраини на земјата.Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, Софија, 1900, с. 17.

Во неговата книга „Орохидрографија на Македонија“, К’нчов пишува дека Бугарите и Куцовласите самите себе се нарекуваат Македонци, а така ги нарекуваат и околните народи.„Месните бугари и куцовласи, кои живет во пределите на Македонија се нарекуваат самите Македонци и околните народи ги нарекуваат така. Турците и арнаутите не се кажуваат Македонци, но запрашани од каде се, одговараат: од Македонија.” цитат од книгата “Орохидрография на Македония” - Васил Кънчов, Пловдив, Печатница Хр. Г. Данов, 1911 г.

Етничка припадност по вилаети Според К’нчов, етничката припадност на населението во Македонија по вилаети е следната:Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, Софија, 1900, с. 281-283.

Вилает Бугари Хр. Бугари Мусл. Турци Черкези Грци Хр. Грци Мусл. Арнаути Хр. Арнаути Мусл. Власи Евреи Цигани Разни Вкупно Солунски вилает 454.180 97.620 311.103 1.987 153.821 920 61 1.150 28.949 59.940 34.098 20.710 1.164.539 Скопски вилает 244.197 13.114 94.140 350 50 / 1.024 52.482 3.130 1.630 9.091 800 420.008 Битолски Вилает 333.856 36.069 89.421 500 56.908 13.453 7.425 62.069 45.188 6.270 11.368 500 663.027 Вкупно во Македонија || 1.032.233 || 146.803 || 494.664 ||2.837 || 210.779 || 14.373 || 8.510 || 115.701 || 77.267 || 67.840 || 54.557 || 22.010 || 2.247.574

Во проценти, етничката припадност по вилаети според К’нчов е:

Вилает Бугари Хр. Бугари Мусл. Турци Черкези Грци Хр. Грци Мусл. Арнаути Хр. Арнаути Мусл. Власи Евреи Цигани Разни Вкупно Солунски вилает 39,00 8,38 26,71 0,17 13,21 0,08 0,01 0,10 2,49 5,15 2,93 1,78 100 Скопски вилает 58,14 3,12 22,41 0,08 0,01 / 0,24 12,50 0,75 0,39 2,16 0,19 100 Битолски Вилает 50,35 5,44 13,49 0,08 8,58 2,03 1,12 9,36 6,82 0,95 1,71 0,08 100 Вкупно во Македонија || 45,93 || 6,53 || 22,01 || 0,13 || 9,38 || 0,64 || 0,38 || 5,15 || 3,44 || 3,02 || 2,43 || 0,98 || 100

Етничка припадност по кази Според К’нчов, етничката припадност на населението во Македонија по кази е следната:Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, Софија, 1900, с. 281-283. Во овој преглед на К’нчов недостигаат податоците од Серската Каза, кои се придодадени во оваа табела од статистичките податоци на К’нчов за Серската Каза.

Каза Бугари Хр. Бугари Мусл. Турци Черкези Грци Хр. Грци Мусл. Арнаути Хр. Арнаути Мусл. Власи Евреи Цигани Разни Вкупно Солунски вилает || 454.180 || 97.620 || 311.103 || 1.987 || 153.821 || 920 || 61 || 1.150 || 28.949 || 59.940 || 34.098 || 20.710 || 1.164.539 Солунска 27.164 / 31.978 / 33.761 (+3.000)Дополнителната бројка е за две села населени со Грци, кои К’нчов не ги вклучил во пресметките. / / / / 55.000 3.553 8.500 159.956 Берска 6.267 / 7.800 / 14.976 / / / 7.890 500 1.700 / 38.633 Ениџе-Вардарска 24.789 12.170 9.485 40 25 / / / 274 90 1.827 60 48.760 Воденска 25.839 7.940 8.098 / / / / / 430 / 873 / 43.180 Гевгелиска 20.643 14.900 187 / / / / / 9.430 655 3.500 /49.315 Тиквеш 26.575 17.961 2.076 / / / 24 / 122 / 535 / 47.293 Велешка 35.734 1.900 15.110 / / / / 1.150 500 / 710 / 55.104 Струмичка 23.602 / 14.930 / / / / / / 700 1.650 / 40.882 Дојранска 9.618 1.270 17.492 / / / / / / 160 1.048 / 29.588 Кукушка 21.468 / 19.928 / / / / / / / 1.782 / 43.178 Лагадинска 10.150 / 20.081 / 9.070 / / / / 150 1.025 / 40.476 Касандра / / 4.083 / 30.359 / / / / / / / 34.442 Света гора 1.100 / / / 4.500 / / / 250 / / 4.060 9.910 Серска 40.316 220 28.220 1.060 28.665 / / / 1.800 2.500 4.563 340 107.684 З'хна 16.290 / 6.260 / 14.005 / 37 / 710 / 1.205 3.900 42.407 Демир-Хисарска 30.890 1.150 14.690 650 350 / / / 2.165 / 1.575 / 51.470 Петричка 27.773 865 11.310 / / / / / 40 / 1.100 / 41.088 Мелничка 16.998 700 5.551 / 2.650 / / / 1.150 / 1.222 / 28.271 Горно-Џумајска 21.282 3.900 4.575 / 60 / / / 1.130 180 351 / 31.478 Разлог 23.100 8.870 80 / / / / / 650 / 650 / 33.350 Неврокопска 35.310 26.962 12.500 / / 620 / / 988 110 1.155 / 77.645 Драмска 9.092 10.502 26.450 50 4.600 / / / 127 150 3.613 150 55.877 Правишка / 500 9.050 / 6.900 300 / / / / 1.616 / 18.366 Кавалска / 2.710 12.370 / 3.700 / / / / 400 1.085 200 20.465 Сари-Шабанска 180 / 14.586 / 200 / / / 150 / 605 / 15.721 Скопски вилает || 244.197 || 13.114 || 94.140 || 350 || 50 || / || 1.024 || 52.482 || 3.130 || 1.630 || 9.091 || 800 || 420.008 Скопска 34.862 2.455 17.024 30 50 / 150 9.032 450 800 2.469 800 68.122 Тетовска 31.897 1.554 15.680 / / / 874 27.793 50 / 1.661 / 79.509 Кумановска 34.191 500 6.150 300 / / / 6.166 50 30 1.034 / 48.321 Прешовска 27.678 / / / / / / 9.446 / / / / 37.124 Кратовска 19.385 / 3.805 / / / / / 340 / 320 / 23.850 Криво-Паланечка 24.162 / 2.500 / / / / / 220 / 690 / 27.572 Кочанска 20.736 / 11.820 20 / / / 45 2.020 / 1.402 / 36.043 Малешево 19.751 8.605 425 / / / / / / / 485 / 29.266 Штипска 22.492 / 25.675 / / / / / / 800 640 / 49.670 Радовишка 9.043 / 11.061 / / / / / / / 390 / 20.494 Битолски Вилает || 333.856 || 36.069 || 89.421 || 500 || 56.908 || 13.453 || 7.425 || 62.069 || 45.188 || 6.270 || 11.368 || 500 || 663.027 Битолска 88.811 2.446 14.370 200 / / 650 12.346 22.995 5.500 3.245 500 151.063 Прилепска 57.213 1.740 8.150 / / / / 3.525 745 / 1.773 / 73.146 Леринска 37.781 / 11.410 300 / / 2.344 2.000 3.424 20 2.746 / 60.025 Охридска 41.208 3.026 6.000 / / / 300 6.991 1.960 / 820 / 60.305 Кичевска 25.476 7.660 / / / / / 6.190 / / 264 / 39.590 Дебарска 15.438 10.292 3.380 / / / / 23.695 / / 700 / 53.505 Река 12.015 6.565 / / / / 3.221 3.738 / / / / 25.539 Костурска 46.783 4.340 3.925 / 9.415 175 910 3.434 4.280 750 1.010 / 75.022 Калјарска 7.916 / 27.155 / 1.800 / / / 1.730 / / / 38.601 Анаселичка 1.215 / / / 23.203 7.267 / / 534 / 340 / 32.559 Гревенска / / 500 / 13.717 4.871 / 150 9.220 / 270 / 28.728 Кожанска / / 14.531 / 8.773 1.140 / / 300 / 200 / 24.944 Вкупно во Македонија || 1.032.233 || 146.803 || 494.664 ||2.837 || 210.779 || 14.373 || 8.510 || 115.701 || 77.267 || 67.840 || 54.557 || 22.010 || 2.247.574

Во проценти етничката припадност на населението по кази е следната:

Каза Бугари Хр. Бугари Мусл. Турци Черкези Грци Хр. Грци Мусл. Арнаути Хр. Арнаути Мусл. Власи Евреи Цигани Разни Вкупно Солунски вилает || 39,00 || 8,38 || 26,71 || 0,17 || 13,21 || 0,08 || 0,01 || 0,10 || 2,49 || 5,15 || 2,93 || 1,78 || 100 Солунска 16,98 / 19,99 / 21,10 / / / / 34,38 2,22 5,31 100 Берска 16,22 / 20,19 / 38,76 / / / 20,42 1,29 4,40 / 100 Ениџе-Вардарска 50,84 24,96 19,45 0,08 0,05 / / / 0,56 0,18 3,75 0,12 100 Воденска 59,84 18,39 18,75 / / / / / 1,00 / 2,02 / 100 Гевгелиска 41,86 / 30,21 0,38 / / / / 19,12 / 1,33 7,10 100 Тиквеш 56,19 37,98 4,39 / / / 0,05 / 0,26 / 1,13 / 100 Велешка 64,85 3,45 27,42 / / / / 2,09 0,91 / 1,29 / 100 Струмичка 57,73 / 36,52 / / / / / / 1,71 4,04 / 100 Дојранска 32,51 4,29 59,12 / / / / / / 0,54 3,54 / 100 Кукушка 49,72 / 46,15 / / / / / / / 4,13 / 100 Лагадинска 25,08 / 49,61 / 22,41 / / / / 0,37 2,53 / 100 Касандра / / 11,85 / 88,15 / / / / / / / 100 Света гора 11,10 / / / 45,41 / / / 2,52 / / 40,97 100 Серска 37,43 0,20 26,21 0,98 26,62 / / / 1,67 2,32 4,24 0,32 100 З'хна 38,41 / 14,76 / 33,03 / 0,09 / 1,67 / 2,84 9,20 100 Демир-Хисарска 60,02 2,23 28,54 1,26 0,68 / / / 4,21 / 3,06 / 100 Петричка 67,59 2,11 27,53 / / / / / 0,10 / 2,68 / 100 Мелничка 60,13 2,48 19,63 / 9,37 / / / 4,07 / 4,32 / 100 Горно-Џумајска 67,61 12,39 14,53 / 0,19 / / / 3,59 0,57 1,12 / 100 Разлог 69,27 26,60 0,24 / / / / / 1,95 / 1,95 / 100 Неврокопска 45,48 34,72 16,10 / / 0,80 / / 1,27 0,14 1,49 / 100 Драмска 16,27 18,79 47,34 0,09 8,23 / / / 0,23 0,27 6,47 0,27 100 Правишка / 2,72 49,28 / 37,57 1,63 / / / / 8,80 / 100 Кавалска / 13,24 60,44 / 18,08 / / / / 1,95 5,30 0,98 100 Сари-Шабанска 1,14 / 92,78 / 1,27 / / / 0,95 / 3,85 / 100 Скопски вилает || 58,14 || 3,12 || 22,41 || 0,08 || 0,01 || / || 0,24 || 12,50 || 0,75 || 0,39 || 2,16 || 0,19 || 100 Скопска 51,18 3,60 24,99 0,04 0,07 / 0,22 13,26 0,66 1,17 3,62 1,17 100 Тетовска 40,12 1,95 19,72 / / / 1,10 34,96 0,06 / 2,09 / 100 Кумановска 70,76 1,03 12,73 0,62 / / / 12,76 0,10 0,06 2,14 / 100 Прешовска 74,56 / / / / / / 25,44 / / / / 100 Кратовска 81,28 / 15,95 / / / / / 1,43 / 1,34 / 100 Криво-Паланечка 87,63 / 9,07 / / / / / 0,80 / 2,50 / 100 Кочанска 57,53 / 32,79 0,06 / / / 0,12 5,60 / 3,89 / 100 Малешево 67,49 29,40 1,45 / / / / / / / 1,66 / 100 Штипска 45,28 / 51,69 / / / / / / 1,61 1,29 / 100 Радовишка 44,13 / 53,97 / / / / / / / 1,90 / 100 Битолски Вилает || 50,35 || 5,44 || 13,49 || 0,08 || 8,58 || 2,03 || 1,12 || 9,36 || 6,82 || 0,95 || 1,71 || 0,08 || 100 Битолска 58,79 1,62 9,51 0,13 / / 0,43 8,17 15,22 3,64 2,15 0,33 100 Прилепска 78,22 2,38 11,14 / / / / 4,82 1,02 / 2,42 / 100 Леринска 62,94 / 19,01 0,50 / / 3,91 3,33 5,70 0,03 4,57 / 100 Охридска 68,33 5,02 9,95 / / / 0,50 11,59 3,25 / 1,36 / 100 Кичевска 64,35 19,35 / / / / / 15,64 / / 0,67 / 100 Дебарска 28,85 19,24 6,32 / / / / 44,29 / / 1,31 / 100 Река 47,05 25,71 / / / / 12,61 14,64 / / / / 100 Костурска 62,36 5,78 5,23 / 12,55 0,23 1,21 4,58 5,70 1,00 1,35 / 100 Калјарска 20,51 / 70,35 / 4,66 / / / 4,48 / / / 100 Анаселичка 3,73 / / / 71,26 22,32 / / 1,64 / 1,04 / 100 Гревенска / / 1,74 / 47,75 16,96 / 0,52 32,09 / 0,94 / 100 Кожанска / / 58,25 / 35,17 4,57 / / 1,20 / 0,80 / 100 Вкупно во Македонија || 45,93 || 6,53 || 22,01 || 0,13 || 9,38 || 0,64 || 0,38 || 5,15 || 3,44 || 3,02 || 2,43 || 0,98 || 100

Етничка припадност по градови