Национална класификација на културното наследство/Духовно

3.1. Фолклорни добра 3.1.1 Народни претстави и верувања 3.1.1.1 Народна космогонија 3.1.1.1.1 Создавање на космосот 3.1.1.1.2 Создавање на земјата 3.1.1.1.3 Создавање на небото 3.1.1.2 Народна антропогонија 3.1.1.2.1 Создавање на човекот 3.1.1.2.2 Делови на телото 3.1.1.3 Народна астрономија 3.1.1.3.1 Земја 3.1.1.3.2 Небо 3.1.1.3.4 Сонце 3.1.1.3.5 Месечина 3.1.1.3.6 Ѕвезди и соѕвездија 3.1.1.3.7 Други 3.1.1.4 Народна метеорологија 3.1.1.4.1 Виножито 3.1.1.4.2 Облаци 3.1.1.4.3 Дожд 3.1.1.4.4 Град 3.1.1.4.5 Снег и мраз 3.1.1.4.6 Магла 3.1.1.4.7 Ветер 3.1.1.4.8 Други 3.1.1.5 Народен календар 3.1.1.5.1 Пролет 3.1.1.5.2 Почеток на пролетта 3.1.1.5.3 Пролетна рамноденица 3.1.1.5.4 Лето 3.1.1.5.5 Летник 3.1.1.5.6 Дита е вер’с 3.1.1.5.7 Празници и обичаи во врска со најдолгиот ден 3.1.1.5.8 Други летни празници и летни обичаи (Вртолом) 3.1.1.5.9 Есен 3.1.1.5.10 Почеток на есента (есенска рамноденица) 3.1.1.5.11 Празник на сите светци (светители) 3.1.1.5.12 Зима (зимска рамноденица - Еновден) 3.1.1.6 Религиозни претстави за натприродните сили 3.1.1.6.1 Бог-Господ 3.1.1.6.2 Богородица 3.1.1.6.3 Светци 3.1.1.6.4 Ангели 3.1.1.6.5 Претстави за задгробниот живот (Рај, Пекол и Чистилиште) 3.1.1.7 Народна демонологија 3.1.1.7.1 Вампири (вопери, дракуси) 3.1.1.7.2 Сенка или сениште 3.1.1.7.3 Мора 3.1.1.7.4 Нави 3.1.1.7.5 Некрстени деца 3.1.1.7.6 Ѓаволи (демони) 3.1.1.7.7 Караконџоли 3.1.1.7.8 Врколак (вонкашин) 3.1.1.7.9 Наречници 3.1.1.7.10 Самовили 3.1.1.7.11 Јуди 3.1.1.7.12 Ламја 3.1.1.7.13 Змев (голема, крилата змија) 3.1.1.7.14 Домашна змија 3.1.1.7.15 Вештерка 3.1.1.7.16 Маѓепсници: се занимаваат со „бела” (корисна) и „црна” (штетна) магија 3.1.1.7.17 Чума 3.1.1.7.18 Сипаница 3.1.1.7.19 Души на удавени, самоубиени 3.1.1.8 Свети и лековити дрвја и билки 3.1.1.8.1 За дрвја (даб, јавор, габер, брест, јасен, топола, орев, елка, бор, бука, калинка, лилјан, ловор, круша, јаболкница, цреша, дуња, слива и други) 3.1.1.8.2 За житни култури (пченица, пченка, ’рж, просо и други) 3.1.1.8.3 За градинарски култури (грав, леќа, зелка, лук, кромид, тиква и други) 3.1.1.8.4 За лековити билки - „момински билки” (босилок, невен, божур, јаглика, трендафил, здравец и други) 3.1.1.8.5 За „полски маѓоснички” (омајниче, љубичица, перуника, пелин, расковниче, кукурек, велигденче, ѓурѓовденче и други)

3.1.1.9 Свети и лековити камења 3.1.1.9.1 Камења за плодност 3.1.1.9.2 Самовилски камења 3.1.1.9.3 Камени крстови 3.1.1.10 Свети и култни животни 3.1.1.10.1 За домашни животни (говедо, овца, куче, коњ, свиња, мачка и други) 3.1.1.10.2 За диви животни (волк, лисица, мечка и други) 3.1.1.11 Свети и лековити води 3.1.1.11.1 Свети и лековити извори (кладенци) 3.1.1.11.2 Свети и лековити води во карпи 3.1.1.11.3 Свети и лековити води во дрвја 3.1.1.11.4 Крстена вода 3.1.1.12 Свети, сакрални објекти и култни места 3.1.1.12.1 Црковни дворови 3.1.1.12.2 Гробишта 3.1.1.12.3 Оброчени места 3.1.1.12.4 Разурнати градови 3.1.1.12.5 Урнатини 3.1.1.12.6 Куќи 3.1.1.12.7 Пештери 3.1.1.12.8 За шуми 3,1.1.12.9 Праг 3.1.1.12.10 Огниште 3.1.1.12.11 Други 3.1.1.13 Народна медицина 3.1.1.13.1 Народно лекување со билки 3.1.1.13.2 Народно лекување со употреба на исцелителни инструменти (рог, ноже и друго) 3.1.1.13.3 Народно лекување со баење, употреба на магија|магиски и обредни формули 3.1.2 Народен обичај и обреди 3.1.2.1 Обичаи од животниот циклус 3.1.2.1.1. Обичај за раѓање 3.1.2.1.2. Обичај за стапување во брак 3.1.2.1.3. Обичај за умирачка и закоп 3.1.2.1.4 Родендени 3.1.2.1.5 Првачиња 3.1.2.1.6 Матура 3.1.2.1.7 Банкет - испраќање во војска 3.1.2.1.8 Други обичаи

3.1.2.2 Обичаи од годишниот циклус 3.1.2.2.1 Циклус божиќни обичаи 3.1.2.2.2 Некрстени денови 3.1.2.2.3 Водици 3.1.2.2.4 Тодоровден 3.1.2.2.5 Велигден 3.1.2.2.6 Еремија 3.1.2.2.7 Ш’н Еремија 3.1.2.2.8 Ѓурѓовден 3.1.2.2.9 Х’дерлез 3.1.2.2.10 Спасовден 3.1.2.2.11 Петровден 3.1.2.2.12 Илинден 3.1.2.2.13 Митровден 3.1.2.2.14 Ш'н Митри 3.1.2.2.15 Кас’м 3.1.2.2.16 Свети Никола 3.1.2.2.17 Фитер бајрам 3.1.2.2.18 Курбан бајрам 3.1.2.2.19 Шеќер бајрам 3.1.2.2.20 Руса среда 3.1.2.2.21 Василица (Сурова Нова година) 3.1.2.2.22 Прочка 3.1.2.2.23 Дуовден 3.1.2.2.24 Св. Трифун 3.1.2.2.25 Месници, Месна недела и Месни поклади 3.1.2.2.26 Младенци 3.1.2.2.27 Благовец 3.1.2.2.28 Цветници 3.1.2.2.29 Лазарица 3.1.2.2.30 Летник/Марта 3.1.2.2.31 Вартоломеј/Вртолом 3.1.2.2.32 Горешици и Огнена Марија 3.1.2.2.33 Преображение 3.1.2.2.34 Голема Богородица 3.1.2.2.35 Св. Симеон/Земјоделска Нова Година 3.1.2.2.36 Мала Богородица 3.1.2.2.37 Крстовден 3.1.2.2.38 Петковден 3.1.2.2.39 Глушчов празник/Мистровден 3.1.2.2.40 Св. Архангел Михаил/Св. Ранѓел 3.1.2.2.41 Мартинци/Мратинци/Волчи празници 3.1.2.2.42 Други

3.1.2.3 Обичаи при работа 3.1.2.3.1. Орачки обичај 3.1.2.3.2. Жетварски обичај 3.1.2.3.3. Сточарски обичај 3.1.2.3.4. Обичај за меѓусебно помагање 3.1.2.3.5. Занаетчиски обичај 3.1.2.3.6. Печалбарски обичај 3.1.2.3.7 Лозарски обичај 3.1.2.3.8 Пчеларски обичај 3.1.2.3.9 Други

3.1.2.4 Пригодни обичаи 3.1.2.4.1 Селска слава 3.1.2.4.2 Манастирска слава 3.1.2.4.3 Собор 3.1.2.4.4 Панаѓур 3.1.2.4.5 Курбан 3.1.2.4.6 Маалска слава 3.1.2.4.7 Семејна слава 3.1.2.4.8 Заветна слава 3.1.2.4.9 Именден 3.1.2.4.10 Родовска слава 3.1.2.4.11 Обичај и обред поврзан со исхраната 3.1.2.4.12 Освет на темел 3.1.2.4.13 Освет на куќа 3.1.2.4.14 Обичаи за давање помош при работа, градба, свеченост, смрт и сл. 3.1.2.4.15 Додоле 3.1.2.4.16 Заорување село 3.1.2.4.17 Покрсти 3.1.2.4.18 Вадење/палење жив оган 3.1.2.4.19 Други 3.1.2.5 Правни обичаи (обичајно право) 3.1.2.5.1 Семејно право 3.1.2.5.1.1 сроднички односи 3.1.2.5.1.2 брачна заедница (брак, развод) 3.1.2.5.1.3 незаконско, вонбрачно дете 3.1.2.5.1.4 адоппција, посвојување на дете 3.1.2.5.1.5 старателство 3.1.2.5.1.6 домазетство 3.1.2.5.2 Обичајно право на ниво на селска заедница 3.1.2.5.2.1 селски собор (збор) 3.1.2.5.2.2 селски старешини 3.1.2.5.2.3 селски совет (совет на старци) 3.1.2.5.2.4 селски службеници (овчар, говедар, полјак, падар, викач и водар) 3.1.2.5.2.5 селски имот 3.1.2.5.3 Казнено право 3.1.2.5.3.1 истражна постапка 3.1.2.5.3.2 доказна постапка 3.1.2.5.3.3 неверство 3.1.2.5.3.4 предавство 3.1.2.5.3.5 кражба 3.1.2.5.3.6 спор со меѓи/синори 3.1.2.5.3.7 крвна одмазда 3.1.2.5.4 Наследно право 3.1.2.5.4.1 лична сопственост (мираз, мајчинија) 3.1.2.5.4.2 приватна сопственост (семејна, домаќинска сопственост) 3.1.2.5.4.3 колективна сопственост (селска сопственост) 3.1.2.5.4.4 државна соственост 3.1.2.5.4.5 правила за наследување 3.1.2.5.4.6 правила за давање/земање заем 3.1.2.5.4.7 правила за главување, склучување стопански договори 3.1.2.5.4.8 правила за купување/продавање 3.1.2.5.4.9 правила за дарување 3.1.2.5.4.10 правила за користење на имот 3.1.3. Народна книжевност 3.1.3.1. Народна поезија 3.1.3.1.1. Обредни песни 3.1.3.1.1.1. календарски песни (коледарски песни - божиќни, водичарски, лазарски, велигденски, ѓурѓовденски, билјарски песни, песни на нишање, спасовденски, тодорички, „накрсти”, „скрсти”, „покрсти”, митровденски, варварушки, светиниколски и други) 3.1.3.1.1.2. некалендарски песни (додолски и други) 3.1.3.1.2. Обредно-семејни песни 3.1.3.1.2.1. за раѓање на дете 3.1.3.1.2.2. на лулање 3.1.3.1.2.3. на свршувачка 3.1.3.1.2.4. претсвадбени 3.1.3.1.2.5. свадбени 3.1.3.1.2.6. посвадбени 3.1.3.1.2.7. тажачки 3.1.3.1.2.8. други 3.1.3.1.3. Митолошки песни 3.1.3.1.3.1. за небесните тела 3.1.3.1.3.2. за сонцето 3.1.3.1.3.3. за месечината 3.1.3.1.3.4. за ѕвездите 3.1.3.1.3.5. други 3.1.3.1.4. Песни во кои е одразено верувањето во демони 3.1.3.1.4.1. за самовилите и јудите 3.1.3.1.4.2. за змејовите 3.1.3.1.4.3. за ламјите 3.1.3.1.4.4. за аждерите 3.1.3.1.4.5. за чумите 3.1.3.1.4.6. за наречниците 3.1.3.1.4.7. други 3.1.3.1.5. Магиски песни (во кои е одразено верувањето во моќта на магијата, клетвата, благосовот и сл.) 3.1.3.1.5.1. за магијата 3.1.3.1.5.2. за клетвата 3.1.3.1.5.3. за благословот 3.1.3.1.5.4. за урокот 3.1.3.1.5.5. за сонот 3.1.3.1.5.6. други 3.1.3.1.6. Метаморфни песни 3.1.3.1.7. Зооморфни песни 3.1.3.1.8. Песни за принесување на жртви 3.1.3.1.9. Легендарни песни 3.1.3.1.10. Библиски песни 3.1.3.1.11. Трудови песни 3.1.3.1.11.1. сточарски песни 3.1.3.1.11.2. полјоделски песни 3.1.3.1.11.3. занаетчиски песни 3.1.3.1.11.4. трговски песни 3.1.3.1.11.5. аргатски песни 3.1.3.1.11.6. печалбарски песни 3.1.3.1.12. Борбени песни 3.1.3.1.12.1. јуначки песни 3.1.3.1.12.2 ајдутски песни 3.1.3.1.12.3. револуционерни песни 3.1.3.1.12.4. партизански песни 3.1.3.1.13. Работнички песни 3.1.3.1.14. Војнички песни 3.1.3.1.15. Семејни песни 3.1.3.1.16. Љубовни песни 3.1.3.1.17. Хумористично-сатирични песни 3.1.3.2. Народна проза 3.1.3.2.1. Народни приказни 3.1.3.2.1.1. приказни за животни 3.1.3.2.1.2. волшебни приказни 3.1.3.2.1.3. легендарни приказни 3.1.3.2.1.4 митски приказни 3.1.3.2.1.5. новелистични приказни 3.1.3.2.1.6. приказни за глупавиот змев (ѓавол, џин) 3.1.3.2.2. Анегдоти 3.1.3.2.2.1. за глупави луѓе 3.1.3.2.2.2. за сопружници 3.1.3.2.2.3. за глупавата жена и нејзиниот маж 3.1.3.2.2.4. за глупавиот маж и неговата жена 3.1.3.2.2.5. за глупави брачни двојки 3.1.3.2.2.6. за жени (девојки) 3.1.3.2.2.7. за избор на невеста 3.1.3.2.2.8. за стари моми (стари жени) 3.1.3.2.2.9. други анегдоти за жени 3.1.3.2.2.10. за мажи (момчиња) 3.1.3.2.2.11. за итреци 3.1.3.2.2.12. за среќни случки 3.1.3.2.2.13. за глупавиот маж (момче) 3.1.3.2.2.14. за духовни лица (попови) 3.1.3.2.2.15. за други групи на луѓе 3.1.3.2.3. Народни преданија 3.1.3.2.3.1. народни преданија за личности 3.1.3.2.3.2. народни преданија за места 3.1.3.2.3.3. народни преданија за животни 3.1.3.2.4. Кратки народни жанрови 3.1.3.2.4.1. мудри мисли 3.1.3.2.4.2. епиграми 3.1.3.2.4.3. девизи 3.1.3.2.4.4. гесла 3.1.3.2.4.5. афоризми 3.1.3.2.4.6. велеризми 3.1.3.2.4.7. беспојмовни зборови 3.1.3.2.4.8. благослови 3.1.3.2.4.9. броенки и реденки 3.1.3.2.4.10. брзозборки (брзалки) 3.1.3.2.4.11. детски песнички 3.1.3.2.4.12. залажувачки 3.1.3.2.4.13. гатанки 3.1.3.2.4.14. говорни изрази за изземање и оградување 3.1.3.2.4.15. говорни изрази за поттикнување на раскажувањето 3.1.3.2.4.16. игра на зборови (каламбур) 3.1.3.2.4.17. имитирање со глас (со збор) 3.1.3.2.4.18. изреки 3.1.3.2.4.19. фразеологизми 3.1.3.2.4.20. јавки 3.1.3.2.4.21. шеговити изреки 3.1.3.2.4.22. клетви 3.1.3.2.4.23. лажења (лажги, превари) 3.1.3.2.4.24. надговорувања (надзборувања) 3.1.3.2.4.25. оскрбувања (ојадувања) 3.1.3.2.4.26. подбивања (покуди) 3.1.3.2.4.27. пофалби 3.1.3.2.4.28. пословици и поговорки 3.1.3.2.4.29. поздрави и отпоздравувања 3.1.3.2.4.30. прашанки 3.1.3.2.4.31. шеговити прашања 3.1.3.2.4.32. сентенции 3.1.3.2.4.33. срдити одговори 3.1.3.2.4.34. стихувани кажувања 3.1.3.2.4.35. закани 3.1.3.2.4.36. заклетви 3.1.3.2.4.37. заколнувања 3.1.3.2.4.38. здравици (наздравување) 3.1.3.2.4.39. честитки (пожелби) 3.1.3.2.4.40. шеги 3.1.3.2.4.41. народна етимологија (дефиниции) 3.1.3.2.4.42. доскокнувања 3.1.3.2.4.43. формули при разни пригоди 3.1.3.2.4.44. прекори 3.1.3.2.5. Народна драма 3.1.3.2.5.1. игри поврзани со обредите и обичаите (божиќни, василичарски, русалии, покладни, свадбарски, велигденски и други) 3.1.3.2.5.2 драмско-сценски игри на седенките 3.1.3.2.5.3. детски игри

3.1.4. Народна музика и танци 3.1.4.1. Народни танци 3.1.4.1.1. Обредни ора 3.1.4.1.1.1 женски поворки (лазарки, водичарки, додолки, иванденки, варваруши) 3.1.4.1.1.2. машки поворки (русалии, игри под маски, џаламари, суровари, ешкари, мечкари, василичари) 3.1.4.1.1.3. велигденски 3.1.4.1.1.4. свадбени (девојчинско, свекрвино, невестинско и манукот, нунково и други) 3.1.4.1.2. Други ора 3.1.4.1.2.1. Шајно оро 3.1.4.1.2.2. Шаваро оро 3.1.4.1.2.3. Ширто оро 3.1.4.1.2.4. Шопското оро 3.1.4.1.2.5. Чалгиско оро 3.1.4.1.2.6. Чамчето оро 3.1.4.1.2.7. Четворка оро 3.1.4.1.2.8. Чифте чамче оро 3.1.4.1.2.9. Чочегово оро 3.1.4.1.2.10. Адана оро 3.1.4.1.2.11. Ајватовско оро 3.1.4.1.2.12. Арамиско оро 3.1.4.1.2.13. Арнаутско оро 3.1.4.1.2.14. Асанбеј марш оро 3.1.4.1.2.15. Аскерско оро 3.1.4.1.2.16. Башиноселско оро 3.1.4.1.2.17. Баба Ѓурѓа оро