Пантеизам — филозофско и религиозно учење според кое универзумот и природата се идентични со божественоста или врховниот ентитет познат како Бог. Физичкиот универзум според ова учење се разбира како иманентно божество, кое сè уште се шири и создава и кое постои од почетокот на времето. Терминот пантеист означува личност која смета дека сè претставува единство и дека ова единство е божествено нешто, што се состои од сеопфатен, манифестиран бог или божица.
Пантеистичките концепти датираат од пред илјадници години, а пантеистичките елементи се идентификувани во различни религиозни традиции. Терминот пантеизам прв го употребил математичарот Џозеф Рафсон во неговата книга од 1697 година „De Spatio Reali seu Ente Infinito“, и оттогаш се користи за да се опишат верувањата на различни луѓе и организации. Зборот потекнува од грчкиот збор πᾶν (што значи „сè, од сè“) и θεός (што значи „бог, божествено“).
Пантеизмот бил популаризиран во западната култура како теологија и филозофија заснована на делото на филозофот Барух Спиноза од 17 век, поточно, на неговата книга „Етика“. Пантеистички став зазел и филозофот и космолог Џордано Бруно во 16 век.
На Исток, се смета дека Адваита Веданта, школа на хиндуистичката филозофија, е слична на пантеизмот во западната филозофија. Раниот таоизам на Лао-це и Чуанг-це понекогаш се смета за пантеистички, иако е посличен на панентеизмот. Чондоизмот, кој се појавил за време на Чосонската династија во Кореја, и Вон будизмот исто така се сметаат за пантеистички.
Наводи
Надворешни врски
Bollacher, Martin 2020: pantheism. In: Kirchhoff, T. (Hg.): Online Encyclopedia Philosophy of Nature. Universitätsbibliothek Heidelberg Pantheism entry by Michael Levine (earlier article on pantheism in the Stanford Encyclopedia of Philosophy)
The Pantheist Index, pantheist-index.net An Introduction to Pantheism (wku.edu)
The Universal Pantheist Society (pantheist.net) The World Pantheist Movement (pantheism.net) Pantheism.community by The Paradise Project (pantheism.com) Pantheism and Judaism (chabad.org) On Whitehead's process pantheism: Michel Weber, Whitehead's Pancreativism. The Basics. Foreword by Nicholas Rescher, Frankfurt / Paris, Ontos Verlag, 2006.
Категорија:Теизам