Сер Андреј Гејм ( ) — советски а подоцна холандско-британски физичар кој работи на Манчестерскиот универзитет. Гејм бил награден со Нобелова награда за физика заедно со Константин Новоселов во 2010 година за нивната работа на графенот. Тој е професор по физика истражен професор во Кралкото друштво при Манчестеровиот центар за мезонаука и нанотехнологија.Andre Geim in Google ScholarArthur, Charles. "Scientists magnetised by levitating frog". The Independent. 12 April 1997. Retrieved 25 October 2010.Novoselov, K. S. et al. (2004). "Room-temperature electric field effect and carrier-type inversion in graphene films". Submitted to Nature (journal) on 5 February 2004.http://www.graphene.manchester.ac.uk/explore/the-story-of-graphene/the-2010-nobel-prize-for-physics/
Образование
Андреј Гејм роден во Сочи на 21 октомври 1958 година од татко Константин Гејм и мајка Нина Бајер. Двајцата негови родители биле инженери со германско потекло.Nobel Autobiography Во 1965 година, семејството се преселило во Наљчик, Русија,Translated from the German by Alex Herzog, "Andre Geim, a German Russian, is Awarded the Nobel Prize for Physics" , Germans from Russia Heritage Collection, North Dakota State University, October 2010. Retrieved 25 October 2010. каде што се запишал во месното средно училиште. По дипломирањето, тој се обидел да се запише на Московски институт за инженерска физика."най наших: лауреатом Нобелевской премии по физике стал российский немец" (Google Translate). rusdeutsch.ru. 6 October 2010. Retrieved 27 October 2010. Тој ги полагал приемните испити двапати, но својот несупех да обезбеди место се должело според него на неговото германско етничко потекло. Тој се обидел подоцна да се запише на Московскиот институт за физика и технологија (МИФТ), каде и бил примен. Тој изјавил дека во тој период не би избрал да студира физика на цврста сосотојба, бидејќи повеќе претпочитал честична физика или астрофизика, но сепак денес е среќен со својот избор. Тој се стекнал со диплома од инстиутот во 1982 година и докторат за физика на метлите во 1987 година од Институтот за физика на цврста материја и Руската академија на науките во Черноголовка.Murphy, John. "Renaissance scientist with fund of ideas" . Scientific Computing World. June/July 2006. Retrieved 27 October 2010.. University of Manchester. Retrieved 19 October 2010.
Академска кариера
По стекнувањето на докторатот под водство на Виктор Петрашов, Гејм започнува да работи какко истражувач во Институтот за микроелектронска технологија, и од 1990 година како постдокторантски член на Нотингенски универзитет, Батскиот универзитет и Копенхагенскиот универзитет. Тој изјавил дека додека престојувал во Нотингем можел времето да го мине истражувајќи наместо да „плива низ советска меласа“, и бил решен да ја напушти Русија."A physicist of many talents". Physics World. February 2006. Retrieved 24 October 2010.
Тој својата прва работа ја добива во 1994 година, кога е назначен за помошник професор на Нијамегенскиот универзитет, каде работел на мезоскопска суперпроводливост. Подоцна се стекнува со холандско државјанство. Еден од неговите докторанти во Нијамеген бил и Константин Новоселов, кој станал негов главен истражувачки партнер. Сепак, Гејм има изјавено дека му било непријатно за време на неговиот престој во Холандија. Му биле понудени професорски позиции во Нијмеген и Ајндховен, но ги одбил истите бидејќи холандскиот академски систем го сметал за прехиерархичен и исполнет со малограѓанштина. Како што вели „Ова може да биде мошне непријатно од време на врем.“ „Не е како британскиот систем каде секој член на персоналот има подеднакво значење.“” Од друга страна, Гејм во својата изјава за Нобеловата награда има напишано „Во прилог, ситуацијата беше малку нереална бидејќи надвор од универзитетските ѕидови бев топло примен од сите околу мене, вклучувајќи ги тука и Јан Кис и останатите академици.“ Nobel lecture http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2010/geim_lecture.pdf
Во 2001 година тој постанува професор по на Манчестерскиот универзитет, и бил назначен за директор на Манчестерскиот центар за мезонаука и нанотехнологија во 2002 година. Гејмовата сопруга и долгогодишен соавтор, Ирина Григориева, исто така се преселила во Манчестер како предавач во 2001 година. Истата година, им се придружува и Новоселов кој се доселува од Нијмеген во Манчестер без да го заврши својот докторат. Гејм работи како Лангвортиев професор од 2007 до 2013 година, отстапувајќи го ова место на Новоселов во 2012 година. Исто така, меѓу 2007 и 2010 година Гејм бил постар истражувачки член во Истражувачкиот совет за инженерство и физички науки, пред да стане член истражен професор на Кралското друштво. Во 2010 година Нијамеганскиот универзитет го прогласува за професор за иновативни материјали и нанотехнологија со што се проширува неговиот долг список на хонорарни професорства."Discoverer of graphene back at Radboud University as professor". Radboud University Nijmegen. 15 February 2010. Retrieved 24 October 2010.
Истражување
Гејмовите постигнувања го вклучуваат и откривањето на едноставен метод за издвојување на атомските слоеви на графитот, познати како графен, во соработка со истражувачите на Манчестерскиот универзитет и ИМТ. Екипата ги обајвила своите наоди во октомври 2004 година во Science.(October 2009). . APS News (American Physical Society) 18 (9): 2. See the online version here ."Radical fabric is one atom thick". BBC News. 22 October 2004. Retrieved 24 October 2010.
Графенот се состои од едноатомски дебели слоеви на јаглеродни атоми подредени во дводимензионални хексагони,Palmer, Jason. "Bendy gadget future for graphene". BBC News. 14 January 2009. Retrieved 24 October 2010. и е воедно најтенкиот материјал во светот, како и еден од најцврстите и најасилните.Overbye, Dennis. "Physics Nobel Honors Work on Ultra-Thin Carbon". The New York Times. 5 October 2010. Retrieved 24 October 2010. Материјалот имал многу потенцијални примени и се смета дека е надмоќна замена за силициумот.Waters, Darren. "Nano switch hints at future chips". BBC News. 17 April 2008. Retrieved 27 October 2010.
Гејм изјавил дека една од првите примени на гравенот може да биде развојот на флексибилни допирни екрани, и дека не го патентирал материјалот бидејќи му требала специјална намена и индустриски партнер.
right|thumb|120px| „Спајдерменов тест“ на геконската лента
Гејм бил вклучен и во развојот на биомиметички премаз кој станал познат како геконска лента наречен поради својата лепливост слична на онаа кај стапалата на геконите истражување кое е сè уште во рана фаза.Black, Richard. "Gecko inspires sticky tape". BBC News. 1 June 2003. Retrieved 19 October 2010. Се верува дека ова откритие крајно ќе дозволи луѓето да се искачуваат по таваните, на начин сличен на оној на Спајдермен.Highfield, Roger. "Gecko lizards inspire 'Spiderman gloves'" . The Daily Telegraph. 23 January 2008. Retrieved 25 October 2010.
Гејмовите истражувања во 1997 за можните ефекти на магнетизмот на водата доведоа до познатото откритие на директната дијамагнетна левитација на водата, а тоа пак довело до левитирањето на жаба."The Frog That Learned to Fly" . Radboud University Nijmegen. Retrieved 19 October 2010. For Geim's account of diamagnetic levitation, see Geim, Andrey. . Physics Today. September 1998. pp. 36–39. Retrieved 19 October 2010. За овој експеримент, тој и Мајкл Бери ја добиле ИгНобеловата награда во 2000 година. „Прво не прашаа дали имаме смелост да ја примиме оваа награда, и јас се гордеам со нашата смисла за хумор и самоисмевање“.
Гејм исто така спроведувал истражувања во полето на мезоскопската физика и суперпроводливоста.
Тој изјавил дека голем дел од неговите истражувања: „Многу луѓе избраа тема за нивниот докторат и продолжиле да се занимаваат со тоа сè додека не се пензионираат. Јас го презирам овој пристап. Јас го сменив моето поле на истражување петпати пред да ја добијам мојата позиција која ми помогна да научам повеќе различни предмети.“
Гејмовото истражување е финансирано од Истражниот совет за инженерство и физички науки.UK Government Grants awarded to Andre Geim , via Research Councils UK
Го укажал неговиот омилен ’рчко Тиша под името „Х.А.М.С. тер Тиша“ како соавтор на трудот од 2001 година.
Почести и награди
Гејм ја поделил ИгНобеловата награда за физика со Мајкл Бери за жабиниот експеримент."Winners of the Ig Nobel Prize". Ig Nobel Prize. Retrieved 19 October 2010. Во 2006 година тој се појавува во бројот 50 на списанието Scientific American."Scientific American 50: SA 50 Winners and Contributors". Scientific American. 12 November 2006. Retrieved 24 October 2010. Институтот за физика го наградува во 2007 година соМотов медал „за неговото откритие на нова класа на материјали-слободностоечки дводимензионални кристали во определен графен“."2007 Mott medal and prize". Institute of Physics. Retrieved 24 October 2010. Во 2007 година исто така е избран за член на Кралскоto друштво."Fellows". Royal Society. Retrieved 19 October 2010.
Тој ја подели Еврофизичката награда за физика од 2008 година со Новоселов „за откривањето и изолирањето на единствен единичен атомски слој на јаглероден (графен) и откривањето на негвите неверојатни електронски својства“.Johnston, Hamish. "Graphene pioneers bag Europhysics prize" . Physics World. 2 September 2008. Retrieved 24 October 2010. Во 2009 година ја добива Корберовата награда."Graphene pioneer wins major international prize" . University of Manchester. 21 April 2009. Retrieved 24 October 2010. Американската национална академија на науките го почестила со Картиевата награда во 2010 година „за неговите експерименти со графенот и испитувањето на истиот како и неговиот дводимензионален облик“."John J. Carty Award for the Advancement of Science". United States National Academy of Sciences. Retrieved 19 October 2010. Тој бил награден со еден од шесте истраќувачки порофесорски позиции од Кралското друштво во 2010 година."Top researchers receive Royal Society 2010 Anniversary Professorships". Royal Society. 16 October 2009. Retrieved 19 October 2010. Кралското друштво во 2010 година му го доделува и Хјуовиот медал „за неговото револуционерно откритие на графенот и разоткривањето на неговите неверојатни својства“."The Hughes Medal (1902)". Royal Society. Retrieved 19 October 2010. Тој се стекнал и со почесни докторати од Делфтовиот универзитет за технологија,"TU Delft honorary doctorate Geim wins Nobel Prize for graphene research". Delft University of Technology. 5 October 2010. Retrieved 24 October 2010. Цирих, Антверпенскиот универзитет"Prizes and awards" . University of Antwerp. Retrieved 25 October 2010. и Манчестерскиот универзитет. Во 2010 година, гејм бил назначен за Витез-заповедник на Редот на Холандскиот лав за неговиот придонес во холандската наука. Геј станал и Витез-бакалауреат во 2012 година за неговата служба на науката. Тој бил избран и за странски соработник на Американската национална академија на науките во мај 2012 година воедно награден е со Коплиев медал во 2013 година.
Нобелова награда за физика