Независна Држава Хрватска (, НДХ; ; ) - марионетска држава од Втората светска војна на Нацистичка Германија "Independent State of Croatia", Britannica Online Encyclopedia; retrieved 8 September 2009."Yugoslavia", Holocaust Encyclopedia. и Фашистичка Италија. Била основана во делови на окупирана Југославија на 10 април 1941 година, по инвазијата на Силите на Оската. Нејзината територија се состоела од поголемиот дел од денешна Хрватска и Босна и Херцеговина, како и некои делови од денешна Србија и Словенија, но исто така исклучувала многу области населени со Хрвати во Далмација (до крајот на 1943 година), Истра и регионите Меѓимурје кои денес се дел од Хрватска).
Во текот на целото свое постоење НДХ била управувана како еднопартиска држава од фашистичката усташка организација. Усташите биле предводени од поглавникот Анте Павелиќ. „Поглавник“ бил термин што го смислиле усташите, а првично се користел како титула за водачот на движењето. Во 1941 година е институционализирана во НДХ како титула прво премиер (1941–1943), а потоа и шеф на државата (1943–1945). Во секое време титулата ја држел Анте Павелиќ (1889–1959) и станал синоним за него. Преводот на терминот варира. Коренот на зборот е хрватскиот збор „glava“, што значи „глава“ („По-глав(а)-ник“). Побуквалниот превод е „главен-човек“, додека „лидер“ доловува повеќе од значењето на терминот (во однос на германскиот „Фирер“ и италијанскиот „Дуче“). Режимот ги таргетирал Србите, Евреите и Ромите како дел од големата кампања на геноцид, како и антифашистите или дисидентите Хрвати и босанските муслимани. Според Стенли: „злосторствата во НДХ беа пропорционално надминати единствено од Нацистичка Германија, Црвените Кмери во Камбоџа и неколку екстремно геноцидни африкански режими“. Payne, Stanley G. (2006).
На територијата контролирана од Независната Држава Хрватска, помеѓу 1941 и 1945 година, постоеле 22 концентрациони логори. Најголем логор бил Јасеновац. Во два кампа, Јастребско и Сисак, имало само деца.
Државата била официјално монархија по потпишувањето на Законите за круната на Ѕвонимир на 15 мај 1941 година Hrvatski Narod (newspaper)16.05.1941. no. 93. p. 1., Public proclamation of theZakonska odredba o kruni Zvonimirovoj (Decrees on the crown of Zvonimir), tri članka donesena 15.05.1941.Die Krone Zvonimirs, Monatshefte fur Auswartige Politik, Heft 6 (1941) p. 434. Назначен од Виктор Емануел III, принцот Ајмоне, војводата од Аоста првично одбил да ја преземе круната наспроти италијанската анексија на регионот Далмација населен со мнозинско хрватско население, анектиран како дел од италијанската иредентистичка агенда за создавање на Mare Nostrum ( „Нашето море“). Подоцна накратко го прифатил престолот поради притисокот од Виктор Емануел III и бил наречен Томислав II, но никогаш не се преселил од Италија за да престојува во Хрватска.
Од потпишувањето на Римските договори на 18 мај 1941 година до италијанската капитулација на 8 септември 1943 година, државата била територијално владеење на Германија и Италија. „Така, на 15 април 1941 година, Павелиќ дојде на власт, иако многу ограничена моќ, во новата усташка држава под чадорот на германските и италијанските сили. Истиот ден германскиот фирер Адолф Хитлер и италијанскиот Дуче Бенито Мусолини и дадоа признание на хрватската држава и изјавија дека нивните влади со задоволство ќе учествуваат заедно со хрватската влада во одредувањето на нејзините граници.“ Graubard, Stephen R. (1993).Frucht, Richard C. (2005).Banac, Ivo (1988). Во својата пресуда во Судскиот процес за заложници, Воениот трибунал во Нирнберг заклучил дека НДХ не е суверена држава. Според Трибуналот, „Хрватска во секое време била вклучена како окупирана земја“.
Во 1942 година, Германија и предложила на Италија да преземе воена контрола врз цела Хрватска поради желбата да ги пренасочи германските трупи од Хрватска кон Источниот фронт. Италија, сепак, ја отфрлила понудата бидејќи не верувала дека може сама да се справи со нестабилната ситуација на Балканот.Jonathan Steinberg. По соборувањето на Мусолини и примирјето на Кралството Италија со сојузниците, Томислав II абдицирал од својот хрватски престол: НДХ на 10 септември 1943 година објавила дека Римските договори се ништовни и го анектирала делот од Далмација што бил отстапен на Италија. НДХ се обидела да ја анектира Зара (денешен Задар, Хрватска), која била призната територија на Италија од 1920 година и долго време предмет на хрватскиот иредентизам, но Германија не го дозволила тоа.
Географија Географски, НДХ го опфаќала најголемиот дел од денешна Хрватска, цела Босна и Херцеговина, дел од денешна Србија, и мал дел од денешна Словенија во општина Брежице. Се граничила со Нацистичка Германија на северозапад, со Кралството Унгарија на североисток, со српската администрација (заедничка германско-српска влада) на исток, со Црна Гора (италијански протекторат) на југоисток и со фашистичка Италија долж неговата крајбрежна област.
Воспоставување на граници Точните граници на независната држава Хрватска биле нејасни кога била основана. Приближно еден месец по нејзиното формирање, значајни области на територијата населена со Хрвати им биле отстапени на нејзините сојузници од оската, Кралствата Унгарија и Италија.
На 13 мај 1941 година, владата на НДХ потпишала договор со Нацистичка Германија со кој се демаркираат нивните граници. На 18 мај Римските договори биле потпишани од дипломати на НДХ и Италија. Големи делови од хрватските земји биле окупирани (припоени) од Италија, вклучително и поголемиот дел од Далмација (вклучувајќи ги Сплит и Шибеник), скоро сите јадрански острови (вклучувајќи ги Раб, Крк, Вис, Корчула, Млет) и некои помали области како што е Которскиот Залив, делови од хрватското приморје и областите Горски Котар. На 7 јуни, владата на НДХ издала декрет со кој се демаркирала нејзината источна граница со Србија. На 27 октомври НДХ и Италија постигнале договор за границата на Независната Држава Хрватска со Црна Гора. На 8 септември 1943 година, Италија капитулирала и НДХ официјално ги сметала Римските договори за неважечки, заедно со Договорот од Рапало од 1920 година, со кој на Италија и биле дадени Истра, Фиме (денес Риека) и Зара (Задар).Kisić-Kolanović, Nada.
Германскиот министер за надворешни работи Јоаким фон Рибентроп го одобрил стекнувањето на далматинските територии добиени од Италија во времето на Римските договори.Kisić-Kolanović, Nada. Досега, повеќето такви територии всушност биле контролирани од југословенските партизани, бидејќи отстапувањето на тие области ги направило силно против НДХ (повеќе од една третина од вкупното население на Сплит е документирано дека им се приклучило на партизаните).Ratna kronika Splita 1941–1945 , Ratnakronikasplita.com; accessed 4 December 2015. До 11 септември 1943 година, министерот за надворешни работи на НДХ, Младен Лорковиќ, добил порака од германскиот конзул Зигфрид Каше дека НДХ треба да почека пред да се пресели на Истра. Централната влада на Германија веќе ги анектирала Истра и Фиме Риека) во Оперативната зона на Јадранскиот брег еден ден претходно.
Меѓимурје и јужна Барања биле анектирани (окупирани) од Кралството Унгарија. НДХ го оспорила ова и продолжила да полага право на двете територии, именувајќи ја административната покраина со центар во Осиек како Голема парохија Барања. Оваа граница никогаш не била легислативна, иако Унгарија можеби сметала дека е на сила Пакта конвента, која ги оцртувала границите на двете нации по должината на реката Драва.
Во споредба со републичките граници воспоставени во СФР Југославија по војната, НДХ ја опфаќала цела Босна и Херцеговина, со нејзиното нехрватско ( српско и бошњачко) мнозинство, како и околу 20км2 од Словенија (селата Словенска Вас, Нова Вас при Мокрице, Јесенице, Обрежје и Чедем) и цел Срем (чиј дел претходно бил во Дунавската Бановина).
Административна поделба Независната Држава Хрватска имала четири нивоа на административни поделби: големи парохии (велике жупе), области (котари), градови и општини. Во времето на нејзиното основање, државата имала 22 големи парохии, 142 области, 31 градови и 1006 општини.Pusić, Eugen.
Највисоко ниво на администрација биле големите парохии (Велике жупе), од кои секоја била предводена од Голем Жупан. По капитулацијата на Италија, на НДХ Германците им дозволиле да припојат делови од областите на Југославија кои претходно биле окупирани од Италија. За да се приспособи ова, биле променети парохиските граници и била создадена новата парохија Сидрага-Равни Котари. Покрај тоа, на 29 октомври 1943 година, Комесаријатот на Сушак-Крк (хрватски: Građanska Sušak-Rieka) бил создаден одделно од Германците за да дејствува како тампон зона помеѓу НДХ и РСИ во областа Фиме (Риека) за „да ги согледа посебните интереси на локалното население против [И]талијанците“ Ein General im Zwielicht, Memoirs of General Edmund Glaise von Horstenau, vol 76, p. 307, Books.google.com; accessed 4 December 2015. мини|Дипломатски пасош издаден во 1941 година на Анте Шоша, вработен во консултантот на НДХ во Виена
Историја
Подем на усташите Во 1915 година група политички емигранти од Австроунгарија, претежно Хрвати, но вклучително и некои Срби и Словенци, формирале Југословенски комитет, со цел да се создаде јужнословенска држава по Првата светска војна. Тие на ова гледале како начин да се спречи отстапувањето на Далмација на Италија според Лондонскиот договор (1915). Во 1918 година, Националниот совет на Словенците, Хрватите и Србите испратил делегација кај српскиот монарх да понуди обединување на државата на Словенците, Хрватите и Србите со Кралството Србија.
Лидерот на Хрватската селанска партија, Стјепан Радиќ, на нивното заминување во Белград предупредил дека Советот нема демократски легитимитет. Но, на 1 декември 1918 година била прогласена нова држава, Кралството на Србите, Хрватите и Словенците, без никакво внимание на правните протоколи, како што е потпишувањето на новата Пакта конвента за признавање на историските хрватски државни права.Ferdo Šišić: Ljetopis Jugoslavenske akademije, Vol.49 (Zagreb 1936) p. 279Srdja Trifkovic: Ustaša, Lord Byron Foundation for Balkan Studies (London 1998)
Хрватите на почетокот биле политички обесправени со централизираната политичка структура на кралството, која сметала дека го фаворизира српското мнозинство. Политичката ситуација во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците била распарчена и насилна. Во 1927 година, Независната демократска партија, која ги претставувала Србите во Хрватска, ѝ го свртела грбот на централистичката политика на кралот Александар и влегла во коалиција со Хрватската селанска партија.
На 20 јуни 1928 година, Стјепан Радиќ и уште четворица хрватски пратеници биле застрелани додека се наоѓале во парламентот во Белград од член на Српската народна радикална партија. Тројца од пратениците, меѓу кои и Радиќ, починале. Бесот што произлегол од атентатот на Стјепан Радиќ се заканувал да го дестабилизира кралството.
Во јануари 1929 година, кралот Александар одговорил со прогласување на кралска диктатура, според која се забранила секаква неистомислена политичка активност и државата била преименувана во „Кралство Југославија“. Усташите начелно биле создадени во 1929 година
Една последица на прогласувањето на Александар во 1929 година и репресијата и прогонот на хрватските националисти била зголемувањето на поддршката за хрватскиот екстремен националист, Анте Павелиќ, кој бил пратеник во Загреб во југословенскиот парламент. Тој подоцна бил вмешан во атентатот на Александар во 1934 година, заминувајќи во егзил во Италија каде добил поддршка за неговата визија за ослободување на Хрватска од српската контрола и расно „прочистување“ на Хрватска. Додека престојувал во Италија, Павелиќ и другите хрватски прогонети го планирале усташкото востание.
Основање на НДХ лево|мини| Порака со која се повикуваат Евреите и Србите да го предадат оружјето со ризик да бидат жестоко осудени