Црвена детелина (научно: Trifolium pratense) — повеќегодишен тревест вид на детелина од фамилијата бобови опишано од Карл Линеј во 1753 година во книгата Species Plantarum, кое потекнува од Европа, Западна Азија и северозападна Африка, но е одомаќинето во многу други региони.

Опис Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 30–60 см и обично разгрането. Стебленцата се исправени или приподигнати, голи или покриени со ретки раширени или прилегнати влакна. Базалните листови имаат долги дршки, додека кај стеблените листови дршките постепено се скратуваат, а кај најгорните се покуси од листната плочка. Листовите се обратнојајцевидни, долгнавесто-копјести до кружести, долги до 30 мм и широки до 20 мм, со заоблен врв и ситно назабен раб. Од двете страни, како и по работ, се покриени со полураширени или прилегнати влакна, а понекогаш се и целосно голи. Прилисниците се ципести, голи или со слабо испакнати жили, копјести, во горниот дел триаголни и постепено се стеснуваат во тенок, речиси шилест продолжеток. Најгорните прилисници се пошироки.

Соцветијата се топчести или јајцевидни, со пречник од 15–30 мм, најчесто поединечни, а поретко по две, и се развиваат во пазувите на најгорните листови. Чашката е долга 7–8 мм и има десет жили. Нејзиниот трубест дел е долг околу 3,5 мм и е гол или покриен со ретки прилегнати или раширени влакна. Запците се тенки и шиловидни, со ретки раширени влакна. Во основата се триаголни и имаат три жили, а околу отворот на чашката од внатрешната страна има прстен од влакна. Венчето е пурпурно, розово или поретко бело, долго 10–13 мм. Крилцата се околу 1 мм покуси од барјачето, а лаѓичката е малку покуса од крилцата. Плодот е јајцевидна мешунка сместена во чашката, која обично содржи едно семе.

Домашно одгледуваните примероци се значително поголеми од дивите примероци.

Подвидови Видот има 3 познати подвидови: Trifolium pratense subsp. baeticum Trifolium pratense subsp. kotulae Trifolium pratense subsp. pratense

Распространетост во светот Црвената детелина е домородна во Европа, Западна Азија и северозападна Африка, но е одомаќинето и на други континенти, како Северна и Јужна Америка. Поточно, црвената детелина била донесена во Аргентина и Чиле пред повеќе од 100 години, иако не е јасно како точно била донесена. Дополнително, била донесена и во Нов Зеланд.

Распространетост во Македонија Црвената детелина е широко распространето на целата територија на Македонија и расте по ливади и пасишта во низини, брда и планини.

Екологија Еден важен опрашувач, кој исто така бил донесен од Европа, е Bombus ruderatus. Овој бумбар е еден од важните опрашувачи на црвена детелина во Јужна Америка и Нов Зеланд.

Црвената детелина е подложна на бактериски, како и габични заболувања, вклучувајќи гниење на детелина и 'рѓа на црвена детелина (Uromyces trifolii-repentis var. fallens). Други проблеми вклучуваат паразитски цевчести црви и вируси.

Повеќегодишната природа на Trifolium pratense овозможува одржлив и сигурен раст. Понатаму, способноста на видот да го врзува азотот го поттикнува растот богат со протеини, поддржувајќи широк спектар на диви животни, вклучувајќи елени, мисирки и зајаци.

Употреба Широко се одгледува како фуражна култура, ценета поради нејзиното врзување на азот, што ја зголемува плодноста на почвата. Поради овие причини, се користи како култура за зелено ѓубриво. Неколку групи на сорти се избрани за земјоделска употреба, главно добиени од T. pratense var. sativum. Видот станал одомаќинет во многу умерени подрачја, вклучувајќи ги Америка и Австралазија како начин за бегство од одгледување. Црвената детелина станува сè поважна како извор на економска стабилност во Чиле, што ја направи потребата од опрашувачи уште поважна.

Во Индија, најголем производител на семе од црвена детелина е Станицата за производство на семе од сточна храна Ару на Кашмирскиот оддел за земјоделство. Две групи црвена детелина биле депонирани во Индиската национална банка за гени во 2019 година од страна на Индискиот совет за земјоделски истражувања.

Исто така се одгледува како украсно растение. Цветовите и листовите од црвена детелина се хранливи и може да се додадат како гарнир во секое јадење. Може да се сомелат во брашно.

Цветовите често се користат за правење билен чај, а се користат и во рецепти за есијаци. Нивното есенцијално масло може да се екстрахира, а неговиот уникатен мирис да се користи во ароматерапијата.

Фитохемија Фитохемикалиите во црвената детелина вклучуваат јаглехидрати, изофлавони и други флавоноиди, како и сапонини. Изофлавоните, исто така наречени фитоестрогени, имаат структурна сличност со естрогенот.

Кумаринската киселина е состојка на црвената детелина. Поради нејзините кумарин и флавоноидни деривати, црвената детелина треба да се користи со претпазливост кај лица со нарушувања на коагулацијата или на кои им е препишана антикоагулантна терапија.

Во култура Црвената детелина станала национален цвет на Вермонт во 1894 година. Исто така, се користела како национален цвет на Данска. Во 1936 година, Министерството за надворешни работи на Данска објавило дека е национален цвет како дел од меѓународната изложба што се одржала во Аргентина. Сепак, изборот не станал популарен кај јавноста. Во 1987 година Argyranthemum frutescens или Leucanthemum vulgare, ја замениле како национален цветен симбол на нацијата.

Галерија

Наводи

Надворешни врски

Категорија:Детелина Категорија:Растенија опишани во 1753 година Категорија:Флора на Европа Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј Категорија:Флора на Македонија