Народна Република Полска (полски: Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL) - историска полска држава во Средна Европа во период на студена војна. Постоела од 1944 година до 31 декември 1989 или до 4 јули 1989 година. По Втората светска војна бела сателитска држава на СССР.
Историја
Создавање на комунистичката власт Кон крајот на Втората светска војна, Црвената армија ја ослободила Полска од германската окупација. Истовремено, Советскиот Сојуз ја поддржал формирањето на Полскиот комитет за национално ослободување (PKWN) во Лублин, кој постепено ја презел власта. Владата во егзил, која дејствувала од Лондон од 1939 година, не била признаена од Советскиот Сојуз и со текот на времето ја изгубила својата политичка улога.
На конференциите во Јалта и Потсдам било одлучено Полска да остане во советската сфера на влијание. Истовремено, земјата добила нови граници: ги изгубила источните територии што биле припоени кон СССР, а како компензација добила големи германски области на запад и север, вклучувајќи ги Шлеска, Померанија и дел од Источна Прусија. Следела масовна преселба на милиони Полјаци и Германци.
Во првите повоени години комунистите постепено ги елиминирале политичките противници. На изборите во 1947 година биле извршени големи изборни измами, со што комунистите ја зацврстиле својата власт. Во 1948 година Полската работничка партија и Полската социјалистичка партија биле обединети во Полската обединета работничка партија (PZPR), која станала единствената вистинска владејачка сила.
Сталинистичкиот период (1948–1956) Под водство на Болеслав Бјерут, Полска била преуредена според советскиот модел. Голем дел од индустријата бил национализиран, воведено било централно економско планирање, а безбедносните служби жестоко ги прогонувале политичките противници. Илјадници луѓе биле затворени, а дел и погубени.
Во економијата главен приоритет добила тешката индустрија. Изградени биле големи фабрики, меѓу кои и челичарницата Нова Хута кај Краков, која требало да стане симбол на социјалистичката индустријализација. Истовремено, државата се обидувала да ја ограничи улогата на Католичката црква, иако таа останала многу влијателна во полското општество.
Полскиот октомври По смртта на Сталин и по протестите на работниците во Познањ во 1956 година, дошло до политички промени. На власт дошол Владислав Гомулка, кој ветил поголема самостојност од Москва и извесна либерализација.
Иако Полска останала еднопартиска држава и членка на Варшавскиот пакт, репресијата била намалена, а земјата добила нешто поголема слобода во споредба со сталинистичкиот период. Земјоделството никогаш не било целосно колективизирано, што ја разликувало Полска од многу други социјалистички држави.
Немирите во 1960-тите и 1970-тите Во 1968 година избувнале студентски протести, кои биле задушени од властите. Истата година Полска учествувала во интервенцијата на Варшавскиот пакт против Чехословачка.
Во декември 1970 година, поради нагло зголемување на цените на храната, избувнале масовни работнички протести на балтичкиот брег. Војската и полицијата употребиле огнено оружје, при што загинале повеќе демонстранти. По овие настани Гомулка бил заменет со Едвард Герек.
Во текот на 1970-тите Герек се обидел да го модернизира стопанството со големи западни кредити. Во почетокот животниот стандард се подобрил, но до крајот на деценијата Полска западнала во длабока должничка и економска криза.
„Солидарност“ и вонредната состојба Во 1980 година новите поскапувања предизвикале штрајкови во бродоградилиштето во Гдањск. Под водство на Лех Валенса била основана независната синдикална организација „Солидарност“, која за кратко време собрала околу десет милиони членови и станала најголемото опозициско движење во Источниот блок.
На 13 декември 1981 година генералот Војчех Јарузелски вовел воена состојба. Илјадници активисти биле уапсени, „Солидарност“ била забранета, а протестите насилно задушени. И покрај тоа, движењето продолжило да постои илегално и постепено ја ослабувало комунистичката власт.
Падот на НР Полска Во втората половина на 1980-тите економската состојба драматично се влошила. Истовремено, реформите на Михаил Горбачов во СССР ја намалиле подготвеноста на Советскиот Сојуз да интервенира во земјите од Источниот блок.
Во 1989 година владата и опозицијата ги одржале познатите „Разговори на тркалезната маса“, по кои биле дозволени делумно слободни парламентарни избори. На нив „Солидарност“ остварила убедлива победа, а набргу била формирана првата некомунистичка влада во Источниот блок.
На 31 декември 1989 година бил изменет уставот, државата повторно го добила името Република Полска, а со тоа официјално престанала да постои Народна Република Полска. Во следните години Полска преминала кон повеќепартиска демократија и пазарна економија. Категорија:Историја на Полска Категорија:Поранешни држави во Европа Категорија:Социјалистички држави Категорија:Комунистички држави Категорија:Држави и територии настанати во 1947 година Категорија:Држави и територии распаднати во 1989 година