Кентросаурус или Kentrosaurus - род на стегосауриски диносаурус кој живеел во периодот на доцната Јура и чии фосили биле откриени на територијата на денешна Танзанија. Типски вид е K. aethiopicus, именуван и опишан од германскиот палеонтолог Едвин Хениг во 1915 година. Често се сметал за „примитивен“ член на Стегосауријата, но неколку неодамнешни кладистички анализи го сметаат за повеќе изведен од многу други стегосаури, и близок роднина на Стегосаурусот од северноамериканската формација Морисон во рамките на семејството Стегосауриди.

Фосилите на K. aethiopicus биле пронајдени единтвено во формацијата Тендагуру, датирани во доцен кимериџ и ран титон, пред околу 152 милиони години. Стотици коски биле откриени од германските експедиции во Германска Источна Африка помеѓу 1909 и 1912 година. Иако не се познати целосни скелети, остатоците обезбедиле скоро целосна слика за изградбата на животното.

Возрасен Кентросаурусобично бил долг околу 4,5 метри во должина и тежел околу 1 тон. Бил четириножен со прави задни екстремитети. Имал мала, издолжена глава со клун што се користел при гризнување на растителен материјал што се варело во дебелото црево. Тој поседувал, најверојатно двоен, ред мали плочи што се наоѓале по вратот и грбот. Овие плочи постепено се спојувале во шилата на колкот и опашката. Најдолгите шила се наоѓале на крајот на опашката и биле користени за активна одбрана на животното. Бутните коски биле во два различни вида, што сугерира дека едниот пол бил поголем и поискусен од другиот.

Откритие и видови врска=https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0:Kentrosaurusberlin.jpg|лево|мини|Монтажа на скелет (лекотип и паралекотопи), Природонаучен музеј, Берлин. Оваа монтажа била подигната во 1925 година и била расклопена во 2006 година. Во 2007 година била повторно составена со малку изменето држење на телото

Првите фосили на Кентросаурус биле откриени од германската експедиција во Тендагуру во 1909 година, и откритието било признаено како припадник на стегосаур од водачот на експедицијата Вернер Јаненш на 24 јули 1910 година и било опишано од страна нагерманскиот палеонтолог Едвин Хениг во 1915 година. Името Кентросаурус е смислено од Хениг и потекнува од старогрчкиот збор кентрон /κέντρον, што значи „остра точка“ или „бодликава“, и саурос / σαῦρος што значи „гуштер“. Хениг го додал специфичното име aethiopicus за да го означи неговото потекло од Африка.

Од 1909 година па наваму, остатоците од Кентросаурус биле откриени во четири каменоломи во Митлере Сауриершихтен (Mittlere Saurierschichten ) и еден каменолом во Обере Сауриершихтен (Obere Saurierschichten). За време на четирите сезонски испитувања, Германската експедиција открила над 1200 коски на Кентросаурус, кои припаѓале на педесетина диносауруси, од кои многумина биле уништени за време на Втората светска војна . Денес, скоро целиот преостанат материјал е сместен во Берлинскиот природнонаучен музеј (приближно 350 преостанати примероци), додека во музејот на Институтот за геолошки науки на Универзитетот во Тибинген се наоѓа уште еден, кој приближно 50% од него се оригинални коски.

врска=https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0:Kentrosaurus_brain_and_ganglium.JPG|мини|Ендокасти на сакралниот ганглион и мозок во Музејот на палеонтологија во Тибинген. Иако не биле пронајдени во целосност, некои материјали биле откриени заедно, вклучувајќи скоро целосна опашка, колк, неколку дорзални пршлени и некои елементи на екстремитетите на една единка. Сите овие го формираат јадро на моделот кој се наоѓа во Природнонаучниот музеј. Моделот бил демонтиран за време на реновирањето на музејот во 2006/2007 година и бил повторно монтиран во подобрена поза од страна на Research Casting International. Се смета дека за време на Втората светска војна, некој други делови, вклучително и неврокраниум и ’рбет, биле лошо поставени или уништен. Сепак, целиот наводно изгубен кранијален материјал подоцна бил пронајден во фиока во подрумски шкаф.

Видот и единствениот прифатен вид на Кентросаурус е Kentrosaurus aethiopicus, именуван од Хениг во 1915 година. Фрагментарниот фосилен материјал од Вајоминг, наречен Stegosaurus longispinus од Чарлс Гилмор во 1914 година, во 1993 година бил класифициран како северноамерикански вид Кентросаурус, познат како K. longispinus . Сепак, ова не било прифатено од палеонтолошката заедница и S. longispinus бил доделен на неговиот род, Алковасаурус, кој се разликува од Кентросаурус по тоа што има повеќе издолжени шилци на опашката и структурата на карлицата и пршлените.Ulansky, R. E., 2014. Evolution of the stegosaurs (Dinosauria; Ornithischia). Dinologia, 35 pp. [in Russian]. [DOWNLOAD PDF] http://dinoweb.narod.ru/Ulansky_2014_Stegosaurs_evolution.pdf.Ulansky, RE, 2014. Natronasaurus longispinus, 100 years with another name. Dinologia, 10 pp. [In Russian].

Примероци и местоположба врска=https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0:Fossil_Kentrosaurus_aethiopicus_in_Museum_f%C3%BCr_Naturkunde_Berlin_001.JPG|десно|мини|Страничен поглед на скелет изложен во Берлинскиот музеј Во оригиналниот опис, Хениг не назначил холотипен примерок. Меѓутоа, во деталната монографија за остеологијата, систематската позиција и палеобиологијата на Кентросаурус во 1925 година, Хениг го избрал најцелосниот делумен скелет, денес замислен како MB.R.4800.1 преку MB.R.4800.37, како лекототип.. Овој материјал вклучува скоро комплетна серија на пршлени на опашката, неколку пршлени на грбот, крсна коска со пет сакрални пршлени и двете бедрени коски, и фемора и улна, и е вклучен во монтираниот скелет во Природнонаучниот музј во Берлин, Германија. Тип локалитет е Киндопе, Танзанија, во близина на ридот Тендагуру.

Не знаејќи дека Хениг веќе дефинирал лекотип, Питер Галтон избрал два грбни пршлени, примероци MB. R.1930 и MB. R. во 1931 година, и од материјалот фигуриран во описот на Хениг од 1915 година, како „холотипови“. Оваа дефиниција за холотип не е валидна, бидејќи изборот на Хениг има приоритет. Во 2011 година, Хајнрих Малисон појаснил дека целиот материјал што му бил познат на Хениг во 1915 година, односно сите коски откриени пред 1912 година, кога Херман Хек ги заклучил последните германски истражувања, се паралекотипи и дека MB. R..4800 е точниот лекотип.

Контроверзии за името Наскоро по неговиот опис, се појавила полемика околу името на стегосаурот, кое е многу слично на цератопсидниот Центросаурус . Според правилата на биолошката номенклатура, забранувајќи хомонимија, на две животни не може да им биде дадено исто име. Хениг го преименувал својот стегосаурус како Кентруросаурус, „ саурид со зашилена опашка“, во 1916 година , додека истата година унгарскиот палеонтолог Франц Нопча го преименувал во родот Дорифоросаурус. Сепак, бидејќи правописот е различен, и дорифоросаурусот и кентроросаурусот се непотребни заменски имиња, Кентросаурус останува валидно име за родот со тоа што Кентроросаурус и Дорифоросаурус се негови помлади објективни синоними .

Опис Кентросаурусот бил мал стегосаур. Тоа имал типично динисауруско тело, кое се одликува со мала глава, долг врат, кратки предни екстремитети и долга, хоризонтална и мускулна опашка. Типични стегосауридни одлики вклучуваат издолжена глава, силна градба на предните екстремитети, задни екстремитети во форма на столб и низа плочи и шила што минуваат по двете страни на горната средна линија на животното. Само еден целосен заб бил познат кога Хениг ја објавил својата монографија во 1925 година. Подоцна, пронајден е дел од стоматолошки заб, коска што носи заб на предната долна вилица, односно заб кој сè уште не бил дораснат, а некои забни фрагменти биле пронајдени од матрицата лепена на други коски. Забот е скоро идентичен во облик со оној на Стегосаурусот, иако многу помал. Слично на тоа, забот е типичен стегосауриски заб, мал со проширена основа и вертикални жлебови создавајќи пет гребени.

Големина и држење на телото

Kentrosaurus aethiopicus бил помал од Stegosaurus ungulatus, Hesperosaurus mjosi, Dacentrurus armatus и Tuojiangosaurus multispinus, а за толку голем како Huayangosaurus taibaii. Вкупната должина на композитниот скелетен носач во Природниот музеј во Берлин, Германија, од врвот на устата до врвот на опашката е 4.5 м (15 ft) Нешто повеќе од половина од оваа должина ја сочинува опашката. Пронајдени се поголеми единечни елементи, така што животното веројатно може да достигне вкупна должина од 5.5 м (18 ft) Во 2010 година, Грегори С. Пол ја проценил тежината на 4 метри. Кентросаурус на 700 килограми . Проценка за композитната монтажа долга 4,5 метри вБерлинскиnт музеј о од страна на Малисон, врз основа на виртуелен 3Д скелет и 3Д-модел, варилаше помеѓу 1073 L и 1267 L, и телесна маса помеѓу 1 и 1.5 тони ана за опашката.

Долгата опашка на Кентросаурус резултира во позиција на тежиште, што е невообичаено далеку назад за животно од четири нозе. Сепак, иверот е различен кај Кентросаурусот, за разлика од типичните двоножни, што укажува на права и вертикална положба на екстремитетот. Така, задните екстремитети, иако напојувани од масивни мускули на бутот прицврстени за долга бедрена коска, не го поддржувале животното, а многу стабилните предни екстремитети зафаќале 10 до 15% од телесната тежина.

Различни одлики

Кентросаурусот може да се разликува од другите членови на Стегосауријата со голем број екстензии на пршлените, кои во опашката не одат под-паралелно, како и во повеќето диносауруси. Во предната третина од опашката, тие се поставени наназад. Меѓутоа, во средната опашка тие се скоро вертикални, а поназад се во форма на кука и косо се насочуваат напред. Исто така, типично е дека дорзалните (задни) пршлени имаат нервен лак повеќе од двапати повисок од центарот, ’рбетното тело и скоро целосно окупиран од екстремно пространиот нервен канал. Бедрената коска се шири странично, на предната надворешна страна не се стеснува.

Понатаму, постои единствена комбинација на одлики кои сами по себе не се единствени. Попречните процеси, страничните екстензии на опашката се присутни до 28-от пршлен од серијата пршлени. Попречните процеси на пршлените на предната опашка се во форма на прачка со тесни основи и не ја допираат плочата формирана од соединување на процесите на сакралните пршлени. Шевроните, коските насочени подолу од долната страна на пршлените на опашката, имаат форма на превртено Т. Должината на бедрената коска е еднаква или е поголема од онаа на бутната коска.

Оклоп лево|мини|Лектопип, делумно единка од ископувањето „St“ кај Киндопе, Тендагуру, Танзанија Типично за стегосаурусот, и Кентросаурусот имал широк остеодермски покрив (коскени структури на кожата), вклучувајќи мали плочи (веројатно сместени на вратот и предниот дел) и шила од различни форми. Шилата на Кентросаурусот се многу издолжени, при што еден примерок има должина на коскено јадро од 731 милиметар. Плочите имаат задебелен дел во средината, како да се модифицирани боцки. Шилата и плочите веројатно биле покриени со рог. Освен неколку исклучоци, тие не биле пронајдени во тесна врска со други скелетни остатоци. Така, точната позиција на повеќето остеодерми е неизвесна. Еден пар тесно распоредени шила бил пронајден артикулиран со врв на опашката, а голем број шила биле пронајдени очигледно редовно распоредени во парови по патеката на зглобната опашка. мини|Опашки со шила во Музејот на палеонтологија во Тибинген.