Билатерализмот е водење политички, економски или културни односи меѓу две суверени држави. Тој е во спротивност со унилатерализмот или мултилатерализмот, што е активност на една држава или заеднички од повеќе држави, соодветно. Кога државите се признаваат една со друга како суверени држави и се согласуваат на дипломатски односи, тие создаваат билатерален однос. Државите со билатерални врски ќе разменуваат дипломатски агенти како што се амбасадори за да олеснат дијалог и соработка.
Економските договори, како што се договорите за слободна трговија или странските директни инвестиции, потпишани од две држави, се чест пример за билатерализам. Бидејќи повеќето економски договори се потпишуваат според специфичните карактеристики на земјите-договорнички за да се даде преференцијален третман една на друга, не е потребен генерализиран принцип, туку ситуациска диференцијација. Така, преку билатерализмот, државите можат да добијат поприлагодени договори и обврски што се однесуваат само на одредени земји-договорнички. Сепак, државите ќе се соочат со компромис бидејќи тоа е повеќе расипничко во трансакциските трошоци отколку мултилатералната стратегија. Во билатералната стратегија, мора да се преговара за нов договор за секој учесник. Затоа, ова е пожелно кога трансакциските трошоци се ниски, а вишокот на членови, што одговара на „вишок на производители“ во економска смисла, е висок. Покрај тоа, ова ќе биде ефикасно ако влијателна држава сака контрола врз малите држави од перспектива на либерализмот, бидејќи градењето серија билатерални договори со мали држави може да го зголеми влијанието на државата.
Историја Долго се води дебата за доблестите на билатерализмот наспроти мултилатерализмот. Првото отфрлање на билатерализмот се случило по Првата светска војна, кога многу политичари заклучиле дека сложениот предвоен систем на билатерални договори ја направил војната неизбежна. Ова довело до создавање на мултилатералната Лига на народите (распуштена со неуспех по 26 години).
Слична реакција против билатералните трговски договори се случила по Големата депресија, кога се тврдело дека ваквите договори помогнале да се создаде циклус на зголемување на царините што го продлабочиле економскиот пад. Така, по Втората светска војна, Западот се свртел кон мултилатерални договори како што е Општиот договор за царини и трговија.
И покрај високиот профил на модерните мултилатерални системи како што се Обединетите нации и Светската трговска организација, поголемиот дел од дипломатијата сè уште се води на билатерално ниво. Билатерализмот има флексибилност и леснотија што им недостасува на повеќето мултилатерални системи зависни од компромиси. Покрај тоа, разликите во моќта, ресурсите, парите, вооружувањето или технологијата полесно се искористуваат од посилната страна во билатералната дипломатија, што моќните држави би можеле да го сметаат за позитивен аспект од неа, во споредба со мултилатералната форма на дипломатија водена од консензус, каде што важи правилото „една држава - еден глас“.
Студија од 2017 година покажала дека билатералните даночни договори, дури и ако се наменети за „координирање на политиките меѓу земјите за да се избегне двојно оданочување и да се поттикнат меѓународни инвестиции“, имаат ненамерна последица да им дозволат на „мултинационалните компании да се вклучат во купување договори“, фискалната автономија на државите е ограничена, а владите имаат тенденција да одржуваат пониски даночни стапки.
Поврзано
Асиметрично преговарање Билатерална трговија Билатерален договор Список на билатерални договори за слободна трговија Мултилатерализам Мултизасегнатизам Унилатерализам
Наводи
Надворешни врски
Подемот на билатеризмот
Категорија:Меѓународни односи