Рајнер Марија Рилке () (, - ), германски писател, еден од најголемите германски лиричари. Животопис мини|Спомен-плоча на Рилке во Прага Рилке е роден на 4 декември 1875 година, во Прага, каде од 1882 до 1886 година го посетувал основното училиште. Од 1886 до 1891 година бил питомец во ниската воена школа во Ст. Пелтен и во високата воена школа во Мериш-Вајскирхен, а во 1891-1982 година учел во трговската академија во Линц. Истовремено, тој ги започнал подготовките за полагањето на приватната матура во Прага, каде матурирал во 1895 година.„Kalendar“, во: R. M. Rilke, Zapisci Maltea Lauridsa Brigea. Beograd: Rad, 1964, стр. 156. За време на детството, тој бил растргнат помеѓу дистанцираниот, студен татко и наметливата, амбициозна и опсесивна мајка со благородничко потекло. Исто така, силен печат врз него оставило и времето поминато во воената школа.Бојан Белић, „Рилкеово искуство тишине“, во: Рајнер Марија Рилке, Искуство тишине. Београд: Paideia, 2014, стр. 11. Потоа, во Прага, половина година неуспешно студирал философија, а половина година право.Zoran Konstantinović, „O piscu i delu“, во: R. M. Rilke, Zapisci Maltea Lauridsa Brigea. Beograd: Rad, 1964, стр. 159. Во 1896 година се преселил во Минхен (каде живеел со неговата љубовница, писателката Лу Андреас-Саломе), но веќе следната година се преселил во Берлин. Од крајот на април до средината на јуни 1899 година патувал низ Русија, а од мај до јули 1900 година змаинал на своето второ патување низ Русија. Истата година го посетил Хајнрих Фогелер во Ворпсведе, каде ја запознал вајарката Клара Вестхоф со која се оженил во март 1901 година, по што продолжиле да живеат во Ворпсведе, каде на 12 декември 1901 година им се родила ќерката Рут. Во јули 1902 година се преселил во Париз, каде напишал студија за Огист Роден, а во септември 1903 година се преселил во Рим. Во периодот јуни-декември 1904 година, на покана на Ален Кеј, престојувал во Шведска, а во Париз се вратил во септември 1905 година, каде му бил личен секретар на Роден и му помагал во кореспонденцијата.
По враќањето од Русија, Рилке запишал дека патувањето му ги дало имињата за „плашливата побожност“ на сопствената егзистенција по кои трагал уште за време на детството. Таму, Рилке го проучувал фрескосликарството, а во монашката повлеченост го барал патот до Бога. Во Париз, Рилке бил воодушевен од ателјето на Роден во коешто, според неговите зборови, стотина животи ги сочинуваат еден живот и силата на една волја. Во монографијата посветена на Роден, тој напишал дека вајарот се изолирал од надворешниот свет, што е суштинска одлика на поетиката на „Jugendstil“-от и на неговите уметнички цели. Исто така, една вечер, во градината на Роден, Рилке ја открил статуата на Буда и тоа претставувало еден од најсилните настани во неговиот живот којшто го поттикнал да напише три песни. Еден месец по враќањето од Париз, тој напишал: „Секоја уметност е плод на некој што бил загрозен, во опасност или со искуството поминал до самиот крај на патот од каде никој не може да замине подалеку.“Бојан Белић, „Рилкеово искуство тишине“, во: Рајнер Марија Рилке, Искуство тишине. Београд: Paideia, 2014, стр. 8-10. Воопшто, животот во Париз извршил големо влијание врз Рилке, кој самиот го опишал своето доаѓање во Париз во делото „Записките на Малте Лауридс Бриге“, каде го опишува Париз како „голем град, полн со искушенија“ при што „...морам да признам дека во одредена смисла им подлегнав“ и „тие по малку ме изменија, не толку мојот карактер колку, сепак, мојот поглед на светот, секако мојот живот. Потполно ново сфаќање на сите нешта се породи во мене покрај тие влијанија, настанаа одредени разлики, кои сега ме делат од луѓето повеќе отколку кога и да било... Нов живот, полн со нови значења. Во моментов, тоа ми е тешко, зашто сè е премногу ново.“R. M. Rilke, Zapisci Maltea Lauridsa Brigea. Beograd: Rad, 1964, стр. 44.
На 14 март 1906 година, во Прага, умрел татко му на Рилке. Зимата 1906 и пролетта 1907 година, заминал во Капри, на гости кај госпоѓицата Алис Фендрих, а во мај 1907 година се вратил во Париз. Сепак, пролетта 1908 година, повторно заминал во Капри. Од јануари до март 1910 година престојувал во Лајпциг, во домот на издавачот Кипренберг. Во април истата година отпатувал во Девино, Италија, а во август заминал во Лаутшин, како гостин на кнегињата Марија Турн. Есента 1910 година отпатувал во Африка, а почетокот на 1911 година го поминал патувајќи низ Египет, каде го посетил и Карнак. Во април 1911 година се вратил во Париз, а во октомври повторно заминал во Девино. Од мај до септември 1912 година престојувал во Венеција, во почетокот на ноември заминал во Ронда, Шпанија, а во Париз се вратил кон крајот на февруари 1913 година. Во август 1914 година престојувал во Минхен; во 1915 година се одржала лицитација на неговите работи во Париз; во ноември 1914 година бил регрутиран во армијата; а во средината на декември бил упатен во Виена, каде работел во воениот архив. Во јуни 1916 година бил отпуштен од армијата по што се вратил во Минхен. Од јули до октомври 1917 година престојувал во Бекел крај Бирен, како гостин на госпоѓата Херта Кениг. Во јуни 1919 година отпатувал во Швајцарија; во јуни-јули 1920 година заминал во Венеција; кон крајот на октомври, неколку дена престојувал во Париз; а во ноември престојувал во дворецот Ирхел, како гостин на семејството Циглер. На 30 јуни 1921 година, во Швајцарија, го открил дворецот Шато де Мизо, кого најпрвин го изнајмил, а потоа и го купил, т.е. му го поклонил Вернер Рајнхарт. На 18 мај 1922 година, неговата ќерка Рут се омажила за Карл Зибер. На 2 ноември 1923 година му се родила внуката Кристина. Кон крајот на декември, истата година, Рилке бил примен во санаториумот Вал-Мон, а во 1924 година, неговата сопруга го посетила во Сиер. Во ноември 1924 година, повторно бил примен во Вал-Мон; во јануари-авгист 1925 престојувал во Париз; во октомври се вратил во Мизо; но, во декември повторно заминал во Вал-Мон. Во јули и август 1926 година престојувал во Рагац; октомври и ноември ги поминал во Сиер; но на 30 ноември повторно бил примен во Вал-Мон, каде умрел на 29 декември 1926 година.„Kalendar“, во: R. M. Rilke, Zapisci Maltea Lauridsa Brigea. Beograd: Rad, 1964, стр. 157-158.Rajner Marija Rilke, Soneti i elegije. Beograd: Mali vrt, 2011, стр. 90-94.
Творештво Најпознати дела на Рилке се: „Записките на Малте Лауридс Бриге“, „Нови песни“, „Песна за љубовта и за смртта на корнетот Кристофер Рилке“, „Девински елегии“ и „Сонети за Орфеј“.
Рани песни Рилке извршил големо влијание врз германската публика уште на почетокот од своето творештво, со лирската проза „Песна за љубовта и смртта на корнетот Кристоф Рилке“ (Weise von Liebe und Tod des Cornets Chrisoph Rilke), поема за замислениот предок, напишана во текот на една есенска ноќ во 1899 година. Ова длабоко лироко дело е исполнето со огромно чувство на осаменост, болка, страдање и еротика која во себе го носи здивот на смртта. Во следниот период, пресудно влијание врз поетскиот развој на Рилке извршиле патувањата во Русија и престојто во Париз, кого го сметал за центар на своето постоење, а во текот на повеќе години бил под целосно влијание на личноста на Роден. Исто така, во Париз го запознал симболизмот и во своите збирки, „Сликовница“ (Buch der Bilder) од 1902 година и „Нови песни“ (Neue Gedichte) од 1907-1908 година, остварил специфична синтеза меѓу продуховенито импресионизам и естетската на симболизмот. Главните мотиви во овие песни се сеќавањата од детството, а уште почесто во скриениот живот на природата и на мртвите предмети во кои проникнал со единствено соживување. Многу побавно созревал циклусот „Книга за часовите“ (Das Stundenbuch) од 1905 година во кој Рилке зборува за господ на начин што може да се опише како световна теологија, истакнувајќи го ставот дека бог е несовршен и дека луѓето се тие кои треба да го усовршат. Оваа збирка, плод на неговото патување во Русија, претставува краен израз на поетскиот мистицизам.Zoran Konstantinović, „O piscu i delu“, во: R. M. Rilke, Zapisci Maltea Lauridsa Brigea. Beograd: Rad, 1964, стр. 159-160.
Девински елегии
„Девинските елегии“ ги сочинуваат десет елегии, наречени според местото Девино (Дуино), крај Трст во кое Рилке престојувал во 1912 година. Првите две елегии Рилке ги напишал во Девино, и тоа: првата елегија (Die erste Elegie) ја напишал на 21 јануари 1912 година, а втората елегија (Die zweite Elegie) е напишана кон крајот на јануари и почетокот на февруари 1912 година. Третата елегија (Die dritte Elegie) е започната во Девино, а била завршена во доцна есен, 1913 година, во Париз. Четвртата елегија (Die vierte Elegie) е напишана на 22 и 23 ноември 1915 година, во Минхен. Петтата елегија (Die fünfte Elegie) била создадена на 14 февруари 1922 година, во швајцарскиот замок Мизо, а таа била дополнително внесена во циклусот, наместо против-строфата која требало да биде петта елегија. Шестата елегија (Die sechste Elegie) била почната кон крајот на февруари или почетокот на март 1912 година во Девино, потоа била продолжена во јануари и февруари 1913 година, во Ронда, Шпанија и во доцна есен истата година во Париз, а била завршена во Мизо, на 9 февруари 1922 година. Седмата елегија (Die achte Elegie) била напишана на 7 и 26 февруари, а осмата на 7 и 8 февруари 1922 година, во Мизо. Деветтата елегија (Die neunte Elegie) била започната во март 1912 година во Девино, а најголемиот дел бил напишан на 9 февруари 1922 година, во Мизо. Најпосле, првите дванаесет стиха од десеттата елегија (Die zehnte Elegie) биле напишани во почетокот на 1912 година во Девино, продолжена е во доцна есен, 1913 година, во Париз, а била завршена на 11 февруари 1922 година, во Мизо.Rajner Marija Rilke, Soneti i elegije. Beograd: Mali vrt, 2011, стр. 90-92.
Во „Девинските елегии“ се присутни бројни настани и ликови кои оставиле силен впечаток во животот на Рилке, На пример, во нив се споменуваат италијанската поетеса Гаспара Стампа, црквата Санта Марија Формоза во Венеција, ликот од „Записите на Малте Лауридс Бриге“, Ерик Брахе (создаден според братучедот Егон фон Рилке), храмот на Амон Ра во Карнак (Рилке го посетил Карнак во средината на јануари 1911 година), сцени од Библијата итн. Уште повеќе, петтата елегија е посветена на германската поетеса Херта Кениг (во чиј стан, во јануари 1915 година, Рилке ја видел сликата на Пикасо „La famille des saltimbanques“, која била повод за оваа елегија), а осмата на австрискиот филозоф Рудолф Каснер.
Сонети посветени на Орфеј
Рилке напишал два циклуса сонети посветени на митолошкиот пејач Орфеј: едниот циклус се состои од 26 сонети, додека вториот дел го сочинуваат 29 сонети. Сонетите биле напишани помеѓу 2. и 23 февруари 1922 година, во швајцарскиот замок Мизо. Главни мотиви и теми на сонетите се: идеалниот лик на „внатрешна девојка“, односот меѓу уметноста и животот, воспевање на земскиот живот, единството на светот, единството на смртта и животот, бунтот кон современата индустриска цивилизација итн. Некои од сонетите се инспирирани или посветени на неговиот прерано починат братучед Егон фон Рилке, на Вера Оукама Кноп, на нејзината мајка Гертруда, како и на „еден Верин пријател“, а според зборовите на самиот Рилке, 16. сонет од првиот дел е посветен на едно куче.Rajner Marija Rilke, Soneti i elegije. Beograd: Mali vrt, 2011, стр. 92-95.
Библиографија Творештвото на Рилке опфаќа поезија, проза и драми:„Kalendar“, во: R. M. Rilke, Zapisci Maltea Lauridsa Brigea. Beograd: Rad, 1964, стр. 156-158. Живот и песни (1894) Патокази (1896) Жртвите на Ларим (1896) Сега и во часот на смртта наша (1896) Ран мраз (1897) Круна на сонот (1897) Адвент (1898) Без сегашност (1898, драма) Со животот (1898, новели) Мајчичка (1898, драма) Маски (1898) Две прашки работи (1899) Во слава на мене (1899) За драгиот бог и друго (1900) Последен (1902) Сликовници (1902) Секојдневен живот (1902, драма) По повод посетата на уметничкиот павилјон во Бремен (1902, свечена игра) Ворпсведе (1903, монографија) Огист Роден (1903, студија)