Stornesle (Urtica dioica) er ein fleirårig plante i nesleslekta som er kjend for «brennande» blad og stengel. Planten er også kjend som brennesle, brenn-nesle og brennenesle.
Skildring mini|venstre|Blomane til ein hannplante. mini|venstre|Blomane til ein hoplante.
Brennesle blir om lag 30–200 cm høg. Ho har motsette, grovtagga blad og lysegrøne blomar som heng i knippe frå bladhjørna. Stengel og blad har brennhår som sprøyter ut ei giftig væske når den skjøre, glasaktige spissen blir broten av.
Blomestanden er opprett. Det finst ulike hann- og hoplanter av nesla.
Brennesle veks på næringsrik jord, og er ein indikatorplante for nitrogenrik jord.
Bruk mini|Gaudaost med nesle. I mat Brennesle kan etast og er blitt brukt til suppe, stuing og som krydderurt. Ho kan også brukast til ulike retter som polenta, pesto og puré.1069 Recetas de Cocina (No 423). Wattpad.com (12. mai 2010). Henta 3. juli 2012.
I albansk matlaging er unge nesleblad ein del av fyllet i börek, saman med andre urter og ris. I gresk matlaging bruker ein unge blad på liknande vis, som fyll for hortopita, ein variant av spanakopita der ein bruker ville vekstar i staden for spinat til fyll.
Nesle er også brukt ein del til ost, mellom anna til ostetypen Cornish Yarg og til å smaksetja visse typar gaudaost.
Folkemedisin I folkemedisinen har nesle vore brukt som middel mot mange sjukdommar. I Hardanger blei til dømes avkoket brukt mot utvendig kløe og hundebitt, rota mot tannverk, og pulverisert til strøpulver på sår. Innvendig blei avkoket tke for brystverk, astma, hoste og fleire sjukdommar.
For å nytta nesla til mat eller medisin kan ein samla plantedelar med saks og plastpose, eventuelt med hanskar. Brenninga forsvinn etter kontakt med kokande vatn.
Tekstilfiber Dei sterke, tynne bastfibrane i plantestenglane har vore brukt til å laga nett, lette tørkle og stivare nettelduk. Det er også gjort funn av at ein i bronsealderen mellom anna brukte nesle til å laga kledeplagg.
Kompost Ein kan også utnytta mineralinnhaldet ved å bruka planten til kompostering eller nesleuttrekk.
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Stornesle» frå , den 25. november 2017.
Litteratur
Bakgrunnsstoff
Arne og Anna-Lena Anderberg: Den virtuella floran, Naturhistoriska riksmuseet Helsenyt.com: Brændenælde Rolv.no: Stornesle/brennesle
Kategori:Nesleslekta Kategori:Neslefamilien Kategori:Matplantar Kategori:Medisinplantar Kategori:Krydder Kategori:Viltveksande plantar i Noreg Kategori:Fiberplantar