María Corina Machado Parisca () er ein venezuelansk politikar og industriingeniør som for tida er opposisjonsleiar i Venezuela. Ho sat som vald medlem av Venezuelas nasjonalforsamling frå 2011 til 2014.
Machado gjekk inn i politikken i 2002 som grunnleggar og leiar for røystemonitoreringsgruppa Súmate, saman med Alejandro Plaz. Ho er nasjonal koordinator for det politiske partiet Vente Venezuela. I 2018 vart ho nemnd som ei av BBC sine «100 Women». I 2025 vart ho òg kåra til ei av dei 100 mest innflytelsesrike personane i verda av Time Magazine. Machado vert rekna som ein leiande figur i den venezuelanske opposisjonen; regjeringa til har forbode Machado å forlate landet.
Machado var kandidat i , men tapte opposisjonsnominasjonen mot . Under protestane i Venezuela i 2014 var ho ein av hovudfigurane bak organiseringa av demonstrasjonane mot Maduro-regimet. I 2019, under presidentkrisa i Venezuela, kunngjorde ho at ho ville stille til val på nytt dersom den omstridde interimspresidenten Juan Guaidó lukkast i å utlyse val; Guaidó lykkast likevel ikkje med dette.
Ho var førehandskandidat for Vente Venezuela i primærvala til , men vart den 30. juni 2023 frådømd retten til å stille til val i 15 år av Riksrevisjonen i Venezuela. Avgjersla vart stadfesta av Venezuelas høgsterett i januar 2024. Etter å ha vunne primærvala, vart Machado erklært som opposisjonen sin kandidat til presidentvalet i 2024, men ho vart erstatta av Corina Yoris den 22. mars 2024. Yoris fekk ikkje registrere kandidaturet sitt, og vart mellombels erstatta av Edmundo González Urrutia.
Den 1. august 2024 publiserte Machado eit brev i The Wall Street Journal, der ho opplyste at ho hadde gått i skjul «av frykt for livet mitt, fridommen min og fridommen til landsmennene mine, frå diktaturet til ».
I 2025 vart Machado tildelt Nobels fredspris «for det utrettelege arbeidet sitt for å fremje demokratiske rettar for det venezuelanske folket og for kampen sin for ei rettferdig og fredeleg overgang frå diktatur til demokrati». Ho vart kåra til ei av BBC sine «100 Women» i 2018, og var på lista over Time Magazine sine 100 mest innverknadsrike personar i 2025. I 2024 mottok Machado Václav Havel-prisen for menneskerettar og Sakharovprisen (delt med González), for å representere venezuelanarar i kampen for demokrati.
Bakgrunn Machado vart fødd i Caracas i Venezuela den 7. oktober 1967. Ho er etterkomar etter den 3. markisen av Toro, Sebastián José Antonio Rodríguez del Toro y Ascanio (1739–1787), og er den eldste av dei fire døtrene til psykologen Corina Parisca (f. 1940) og stålforretningsmannen Henrique Machado Zuloaga (1930–2023), som var nevø av Armando Zuloaga – drepen i eit opprør mot den venezuelanske diktatoren . Ho er òg tippoldebarn av , tipptipptantebarn av , og grandniese av .
Machado har ein grad i industriell ingeniørvitskap frå Universidad Católica Andrés Bello og ein mastergrad i finans frå Instituto de Estudios Superiores de Administración (IESA) i Caracas. I 2009 deltok ho òg i Yale University sitt «World Fellows Program».
I 1992 starta Machado – som er mor til tre barn – Fundación Atenea (Atenea-stiftinga), ein organisasjon som brukar private donasjonar til å ta seg av foreldrelause og utsette gateborn i Caracas. Ho var òg styreleiar i Opportunitas-stiftinga. Etter å ha arbeidd i bilindustrien i Valencia, flytta ho til Caracas i 1993. På grunn av rolla si i Súmate, trekte ho seg frå stiftinga for å unngå at ho skulle bli politisert.
Súmate
Organisasjonen Súmate vart grunnlagd etter eit spontant møte mellom Machado og Alejandro Plaz i lobbyen på eit hotell i 2001, der dei delte uro for kva retning Venezuela var på veg mot. Machado sa: «Noko klikka. Eg fekk ei uroleg kjensle av at eg ikkje kunne bli verande heime og sjå landet bli polarisert og falle saman ... Vi måtte halde fast ved den demokratiske valprosessen, men endre kursen – gje venezuelanarane høve til å telja oss sjølve, for å dempa spenningane før dei bygde seg opp. Det handla om å velja stemmesetlar framfor kuler.»
Súmate leia ein underskriftskampanje for folkerøystinga i 2004 om å tilbakekalla president Hugo Chávez. Previously at this link, also available at LexisNexis and archive.wn.com. Vitja 24. februar 2010. Etter folkerøystinga vart medlemmer av Súmate, inkludert Machado, skulda for landssvik og konspirasjon etter artikkel 132 i straffelova, for å ha motteke økonomisk støtte frå den amerikanske organisasjonen National Endowment for Democracy (NED).
Ein talsperson for det amerikanske utanriksdepartementet sa at rettsforfølginga av ho var «ein del av president Hugo Chávez sin kampanje ... som hadde som mål å skremma medlemmer av sivilsamfunnet og hindra dei i å utøva sine demokratiske rettar.» Dei strafferettslege skuldingane førte til fordømming frå Human Rights Watch og fleire demokrativerksemder, den USA-amerikanske ambassaden i Venezuela, og ein koalisjon av verdsleiarar. Machado anerkjente støtta Chávez hadde frå delar av folket, og sa: «Vi må anerkjenne det positive som er vorte gjort», men meinte samstundes at presidenten var «i aukande grad intolerant».
Machado og Plaz vart inviterte til å møte representantar frå nasjonalforsamlinga i august 2006 for å delta i ei gransking av Súmate si finansiering, men vart nekta tilgang til høyringa, trass i at dei hevda å ha motteke to brev som oppmoda dei til å møte. Ho vart òg skulda for landssvik for å ha signert Carmona-dekretet under kuppforsøket i 2002, då ho feilaktig fekk beskjed om å skrive namnet sitt på det ho trudde var ei besøksliste i presidentpalasset. Rettsprosessen vart stansa i februar 2006 og har sidan vorte utsett på ubestemt tid – i praksis avvist.
Presidentkandidatur i 2011 I 2011 lanserte Machado sitt kandidatur til presidentvalet i 2012. Los Angeles Times nemnde ho som ein mogleg kandidat, Også ved og Michael Shifter uttalte at ho var ein framtidig presidentkandidat «som kan formidle ein visjon for eit Venezuela etter Chávez, som kan appellere til nok støttespelarar av Chávez.» Ifølgje Financial Times vart Machado kalla «det nye andletet til opposisjonen ... Til og med president Hugo Chávez har snakka om å møte ho i presidentvalet i 2012.»
Den 13. januar 2012, under den årlege tala til nasjonen som Chávez heldt for nasjonalforsamlinga, utfordra Machado han om mangelen på basisvarer, kriminalitet og nasjonaliseringa av nøkkelindustriar. Ho sa: «Korleis kan du seie at du vernar om privat eigedom, når du har ekspropriert småbedrifter; å ekspropriere utan å betale er tjuveri.» Vinnaren av primærvalet i 2012 for å vere opposisjonen sin kandidat mot Chávez i presidentvalet i oktober, vart Henrique Capriles Radonski. Ifølgje erkjente Machado nederlaget før resultata vart offentleggjorde, og sa at ho ville støtte Capriles aktivt.
Nasjonalforsamlinga Kandidatur
I februar 2010 trekte Machado seg frå Súmate,. og kunngjorde kandidaturet sitt til den venezuelanske nasjonalforsamlinga. Ho representerte delstaten Miranda, for kommunane Chacao, Baruta, El Hatillo og soknet Leoncio Martínez i Sucre. Ho var medlem av partiet Rettferd Først (Primero Justicia), ein del av Den demokratiske einskapspakta (Mesa de la Unidad Democrática – MUD), som stod i opposisjon til Chávez sitt parti, Det sameinte sosialistpartiet i Venezuela (Partido Socialista Unido de Venezuela – PSUV). Då ho kunngjorde kandidaturet sitt, sa Machado at venezuelanarane er gode, heiderlege og frie menneske som ikkje ønskjer å leva med vald og hat. Ho lova å forsvara retten til å tenkja fritt og leva utan frykt. I april 2010 vann Machado primærvalet. Ho førte ein aktiv valkamp i «slumområde som tidlegare vart rekna som trygge Chávez-bastionar», der ho prøvde å «nytta seg av dei mange innanrikspolitiske problema, som omfattande valdskriminalitet, straumbrot i enkelte område, alvorleg bustadmangel og ein inflasjon på 30 prosent».
Machado klaga over at MUD-kandidatar møtte «det ho kalla ein regjeringsstyrt propagandamaskin som produserer innslag som gjer narr av Chávez sine kritikarar, har talkshow dominert av regjeringsvennlege kandidatar og sender alle presidentens talar». Ho måtte driva valkamp med mindre midlar, då ho «sleit med å overtyda støttespelarar og næringslivsleiarar om å bidra økonomisk, sidan dei frykta represaliar frå regjeringa og Chávez-vennlege aktoratar». Ifølgje The Economist seier grunnlova i Venezuela at «regjeringsrepresentantar, inkludert presidenten, er forbodne å nytta stillinga si for å fremja ein politisk tendens. Men valmyndigheita, som har fire chavistar og berre éin opposisjonell i styret, meiner likevel det er tillate.»
Chávez vart skulda for å ha brote valkampreglane ved å nytta statlege fjernsynskanalar til å «skjella ut motstandarane og rosa venene sine» under valkampen. Han nekta for å ha brote lova, og antyda at det einaste medlemmen i det nasjonale valrådet som ikkje støtta Chávez – og som tok opp saka – kunne bli straffa for å ha kome med skuldingane. Ifølgje ein journalist frå Associated Press har det venezuelanske valrådet «i fleire år ignorert lovene som forbyr presidenten og andre valde embetsmenn frå å delta aktivt i valkamp for kandidatar. Chávez … har truga med rettslege skritt mot Vicente Díaz, det einaste medlemmen i valrådet som har kritisert den omfattande bruken hans av statlege medium i forkant av valet.» Machado sa: «Mens vi besøker veljarar og går frå hus til hus, vert regjeringspartiet sin valkamp tredd ned over hovudet på folk gjennom fjernsynstalar.» Då den statlege fjernsynskanalen intervjua Machado, synte dei bilete frå møtet hennar i Det ovale kontoret i 2005 med George W. Bush, som ein Associated Press-reportar skildra som «Chávez sin mangeårige erkefiende». Ho sa: «Vi har ein valkamp leia av PSUV med store ressursar – som vi veit er offentlege midlar – sjølv om grunnlova forbyr det.» PSUV hadde fordel av hyppige cadenas nacionales (Chávez-talane som alle venezuelanske TV-kanalar var pålagde å sende), medan «hovudkanalen til staten sende ein jamn straum av valmøte og reklame med Chávez sine kandidatar i raude klede». Då Machado vart intervjua av den statlege kanalen, vart intervjuet «brått kutta», og sendinga vart «skifta til eit valmøte der Chávez tala til eit teater fullt av tilhengjarar».
Valet Machado vann valet til Nasjonalforsamlinga den 25. september 2010, som den kandidaten med flest røyster i heile landet. Ho og partifellen Enrique Mendoza, som også var kandidat for Rettferd Først i Miranda, var dei «to med flest røyster nasjonalt». Machado sa at presidenten «gjorde ein stor feil ved å gjera valet til ei folkerøysting om seg sjølv … Dette er eit klart signal om at venezuelanarane ikkje vil ha ei autoritær regjering, ei militarisert regjering, ei sentralstyrt regjering – og ei regjering som vil gjera Venezuela om til Cuba … Ein ny fase startar i dag, og vi har teke eit stort steg mot dagen då demokratiske verdiar, fridom, rettferd og godt styresett skal råda.» Ho la til: «Vi har no legitimiteten frå folket si røyst. Vi er folkets representantar.» Til slutt konkluderte ho: «Det er heilt klart. Venezuela sa nei til kommunisme etter kubansk modell.»
Fjerning Den 21. mars 2014 møtte Machado som alternativ utsending på vegner av Panama i Organisasjonen av amerikanske statar (OAS), midt under dei omfattande protestane i Venezuela, for å tala om situasjonen i landet. Ifølgje The Wall Street Journal hevda «pro-Maduro-parlamentarar, som dominerer Nasjonalforsamlinga», at hennar deltaking i OAS var i strid med Venezuelas grunnlov, og fjerna ho frå Nasjonalforsamlinga. Machado svarte med å skulda Diosdado Cabello (president i Nasjonalforsamlinga) for å driva eit «diktatur i Nasjonalforsamlinga», og hevda at fjerninga hennar var ulovleg.
Protestar og aktivisme i 2014